I SA/Bd 892/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Teresa Liwacz sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) oddala skargę, 2) zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokat E. G.-M. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło niedopuszczalność odwołania D. Cz. (skarżącego) od pisma Prezydenta Miasta B. z dnia [...]., w sprawie odmowy udzielenia ulgi poprzez umorzenie należności przypadającej Miastu B. tytułem zwrotu kosztów postępowania cywilnego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), § 6 ust. 2 uchwały Rady Miasta Bydgoszcz nr LXXIII/1100/10 z dnia 22 września 2010r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających Miastu Bydgoszcz lub jego jednostkom podległym, warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną oraz wskazania organów do tego uprawnionych (Dz.Urz. Woj. Kuj-Pom z 2010r. Nr 164, poz. 2092) i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 182) - dalej k.p.a. W uzasadnieniu Kolegium podało, że pismem z dnia [...]. Prezydent Miasta B. odmówił D. Cz. udzielenia ulgi poprzez umorzenie należności przypadającej Miastu B. tytułem zwrotu kosztów procesu zasądzonych przez sąd powszechny, albowiem w wyniku weryfikacji sytuacji majątkowej, dochodowej i osobistej skarżącego doszedł do przekonania, że nie ma podstaw do udzielenia wnioskowanej ulgi. Zdaniem Prezydenta, umorzenie należności lub odmowa udzielenia ulgi następuje w formie jednostronnego oświadczenia woli organu, a nie decyzji administracyjnej. W dniu [...]. D. Cz. wniósł odwołanie od powyższego pisma Prezydenta Miasta B. wskazując na bardzo ciężką sytuację materialną i zdrowotną swojej rodziny. Ponadto wniósł o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie i potwierdzenie przewlekłości Prezydenta Miasta B. w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia wniosku. Prezydent Miasta B., przekazując odwołanie pismem z dnia [...]. wyjaśnił, że sprawa dotycząca umorzenia należności zakreślonych wnioskiem skarżącego z dnia [...]. nie miała charakteru administracyjnego, a wyłącznie cywilnoprawny i podlegała rozpoznaniu w oparciu o obowiązującą w tym zakresie uchwałę Rady Miasta Bydgoszczy nr LXXIII/1100/10 z dnia 22 września 2010r. Podał, że D. Cz. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 11 lipca 2012r., sygn. akt II Ca 272/12; wyrokiem z dnia 29 listopada 2012r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił skargę zasądzając od D. Cz. kwotę [...]zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, a następnie kwotę [...] zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu klauzulowym. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w B/ zaskarżonym postanowieniem stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Rozpoznając sprawę podało, że zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 ww. uchwały odroczenie terminu zapłaty należności lub rozłożenie płatności należności na raty, następuje w formie pisemnej poprzez zawarcie ugody, na podstawie przepisów prawa cywilnego (ust. 1). Natomiast umorzenie należności lub odmowa udzielenia ulgi następuje w formie jednostronnego oświadczenia woli uprawnionego organu (ust. 2). Kolegium wskazało, że w piśmiennictwie podkreśla się, iż delegacja dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odnosi się głównie do należności pieniężnych jednostek organizacyjnych o charakterze cywilnoprawnym, do których mają zastosowanie przepisy prawa cywilnego. Decyzja organu dotycząca umorzenia należności cywilnoprawnych lub odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi jest w istocie jednostronną czynnością prawną. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie doszło do jednostronnego oświadczenia woli Prezydenta Miasta B. w przedmiocie umorzenia należności cywilnoprawnej, które nie podlega weryfikacji w trybie przewidzianej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu, merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności. Końcowo Kolegium wyjaśniło, że wniosek strony o potwierdzenie przewlekłości postępowania zostanie rozpoznany odrębnym pismem. W skardze do tut. Sądu, strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz pismo Prezydenta Miasta B. z dnia [...]. Skarżący wniósł o umorzenie kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytułu zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowym oraz o potwierdzenie przewlekłości Prezydenta Miasta B. przy rozpoznawaniu jego wniosku. W uzasadnieniu strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania przed organami administracyjnymi. Wskazała na bardzo ciężką sytuację zdrowotną oraz materialną swoją i rodziny. Podniosła, że Prezydent Miasta B. nadal domaga się od niej kwoty [...] zł, o której umorzenie występowała w poprzednim wniosku. Wyjaśniła, że zwracała się do MOPS-u o dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego dla jej rodziców, ale spotkała się z decyzją odmowną. Podobnie było z wnioskiem o dofinansowanie do sprzętu komputerowego oraz zakupu pieluchomajtek. Strona zarzuciła, że przedmiotowy wniosek został rozpatrzony przez organ po 87 dniach od jego złożenia, czym naruszono art. 104 k.p.a. Podniosła, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia w ratach zaproponowanych przez organ, ponieważ jej rodzina uzyskuje zbyt niski dochód. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por.: wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem zaskarżenia nie narusza przepisów prawa w sposób, który mógłby implikować jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Spór w sprawie związany jest ze stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania w zakresie odmowy umorzenia zasądzonych przez Sąd Cywilny od skarżącego kosztów postępowania cywilnego na rzecz Prezydenta Miasta B. Skarżący uważa, że jego wniosek w przedmiocie umorzenia kosztów postępowania cywilnego powinien zostać uwzględniony, a zatem odmowa w tym przedmiocie podlega zaskarżeniu w ramach instytucji odwołania od decyzji administracyjnej. Zdaniem zaś organu, tego rodzaju należność nie podlega umorzeniu w ramach postępowania administracyjnego, bowiem ma charakter cywilnoprawny, a ponadto skoro nie była wydana decyzja administracyjna, to odwołanie jest niedopuszczalne. Przed przystąpieniem do rozważań w zakresie zaistniałego sporu i w związku z wnioskami skargi przede wszystkim należy stwierdzić, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do umorzenia jakiegokolwiek długu bez względu na jego charakter, czy to cywilnoprawny, czy też administracyjnoprawny. Sąd ten nie ma też prawnych możliwości do zasądzenia odszkodowania. Właściwość sądu administracyjnego ogranicza się głównie do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów i czynności ze sfery administracyjnoprawnej. W tak nakreślonym sporze rację należy przyznać organowi. W ocenie tut. Sądu, zasadnie SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Podać należy, że skarżący wystąpił o umorzenie należności zasądzonej na rzecz Miasta B. wyrokiem z dnia 29 listopada 2012r. (sygn. akt II Ca 784/12) przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w kwocie [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania skargowego oraz postanowieniem tego Sądu z dnia [...]. w kwocie [...] zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu klauzulowym (d.: k. 1-2 w teczce nazwanej "Skoroszyt"). Nie budzi zatem wątpliwości, że strona domaga się umorzenia należności o charakterze cywilnoprawnym. Prezydent B. powołał się na uchwałę Rady Miasta Bydgoszcz nr LXXIII/1100/10 z dnia 22 września 2010r. w sprawie określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających Miastu Bydgoszcz lub jego jednostkom podległym, warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną oraz wskazania organów do tego uprawnionych (Dz.Urz. Woj. Kuj-Pom. z 2010r. Nr 164, poz. 2092) i odmówił umorzenia należności cywilnej kierując do strony pismo z dnia [...]. zawierające oświadczenie w tym przedmiocie (d.: k. 10 jw.). Podkreślić należy, że Prezydent nie wydał decyzji administracyjnej. Pomimo tego strona wniosła pismo nazwane odwołaniem (d.: k. 5 akt SKO). W tym miejscu podać należy, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Aby skorzystać z tego środka prawnego organ administracji publicznej musi wydać i doręczyć stronie decyzję w rozumieniu przepisu art. 104 § 1 k.p.a. Tymczasem pismo Prezydenta B. z dnia [...]. nie stanowi decyzji w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. Nie jest zatem możliwe skuteczne wniesienie od niego odwołania do organu wyższego stopnia. Niedopuszczalność odwołania od aktu niebędącego decyzją potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (zob.: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt V SA 235/00, Lex 81351 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 414/09, Lex 57384). W konsekwencji wobec niewydania decyzji przez Prezydenta B., niedopuszczalne było wniesienie odwołania. Już z tej przyczyny skarga jest niezasadna. Prawidłowo również, w przekonaniu Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało, że tej sprawy nie można było załatwić w drodze decyzji administracyjnej. Nie jest to bowiem sprawa, która dotyczyłaby stosunku administracyjnoprawnego. Koszty postępowania cywilnego są typowym długiem o charakterze cywilnoprawnym. Są one efektem postępowania cywilnego, które zarazem jest źródłem ich powstania. Zauważyć należy, że w piśmie z dnia [...]. Prezydent Miasta B. wskazał ww. uchwałę Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 22 września 2010r., która ma umocowanie w ustawie o finansach publicznych (art. 59). Stosownie do art. 59 ust. 1 tej ustawy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym, mogą być umarzane albo ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 4. Na podstawie zaś art. 59 ust. 2 tej ustawy organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg, o których mowa w ust. 1, warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną, oraz wskaże organ lub osobę uprawnione do udzielania tych ulg. Przepis ten znajduje się w Rozdziale 5 określonym jako "Zasady gospodarowania środkami publicznymi". Przewidują one możliwość umorzenia, rozkładania na raty, odroczenia należności mających charakter cywilnoprawny, a przypadających jednostkom sektora finansów publicznych. Powołany wyżej art. 59 nie określa formy w jakiej powinno to nastąpić. Rozważając tę kwestię należy również powołać art. 60 - art. 67 ustawy o finansach publicznych. Określają one niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (organy właściwe do ich ustalenia), a także zasady udzielenia ulg, o których mowa w art. 55. Art. 67 stanowi, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy - kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 60 ustawy o finansach publicznych środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie; 2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego; 3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych; 4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych; 5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych; 6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich; 7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw; 8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa. Analiza treści art. 60 u.f.p. pozwala stwierdzić, że w żadnym z wymienionych punktów nie mieszczą się należności, których umorzenia domaga się skarżący, tj. kosztów postępowania skargowego i postępowania klauzulowego zasądzonych przez Sąd Okręgowy. Dochodzone należności są należnościami cywilnoprawnymi i nie stanowią niepodatkowych należności budżetowych w rozumieniu art. 60 u.f.p., do których mają z zastosowanie – zgodnie z art. 67 – przepisy k.p.a. Zauważyć należy, że w ww. uchwale z dnia 22 września 2010r. Rada Miasta Bydgoszcz postanowiła m.in., że: - odroczenie terminu zapłaty należności lub rozłożenie płatności należności na raty, następuje w formie pisemnej poprzez zawarcie ugody, na podstawie przepisów prawa cywilnego (w § 6 ust. 1); - umorzenie należności lub odmowa udzielenia ulgi następuje w formie jednostronnego oświadczenia woli uprawnionego organu (w § 6 ust. 2);. - Prezydent Miasta Bydgoszczy przedkłada Radzie Miasta Bydgoszczy zbiorczą informację o udzielonych ulgach w spłacie należności w terminie składania sprawozdania z wykonania budżetu miasta (§ 11). Mając na uwadze powyższe regulacje prawa miejscowego należy stwierdzić, że skarżący domaga się umorzenia należności cywilnoprawnych, do których nie mają zastosowania przepisy o wydaniu w sprawie decyzji administracyjnej, lecz oświadczenia o np. umorzeniu należności, które podlegają kontroli przez Radę Miasta Bydgoszcz. Należności bowiem związane są z kosztami postępowania cywilnego w sprawie, w której skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem wydanym w przedmiocie odszkodowania za niezgodne z prawem działanie przy wykorzystaniu władzy publicznej (art. 417 k.c.). Ponadto podkreślenia wymaga, że gdyby ustawodawca przewidywał wydanie decyzji w takiej sprawie, to uprawnienia do jej wydania nie mógłby powierzyć osobie wskazanej w uchwale – o czym stanowi art. 59 ust. 2 u.f.p. Taką osobą mogła by być tylko osoba uprawniona do reprezentowania organu lub będąca organem. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że co do zasady cywilny charakter należności wyklucza możliwość orzekania w drodze decyzji administracyjnych wydanych w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1193/07, LEX nr 480509). Spory z zakresu należności o charakterze cywilnoprawnym nie mogą być rozstrzygane na drodze administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1998 r., sygn. akt SA/Ka 1039/96). Nie można zatem wydać decyzji administracyjnej w zakresie należności cywilnoprawnych, a tym samym umorzyć decyzją administracyjną długu o charakterze cywilnoprawnym, jeżeli nie ma wyraźnego przepisu zezwalającego na wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Okoliczność, że został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w tym ustalenie stanu majątkowego, z wypełnieniem stosownego kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, nie przesądza, iż mamy do czynienia ze sprawą administracyjną. Ustalenie danych zawartych w takim kwestionariuszu jest niezbędne do rozważenia umorzenia należności bez względu na ich charakter publicznoprawny, czy też cywilnoprawny. Sytuacja rodzinna, zdrowotna i majątkowa dłużnika ma bowiem istotne znaczenie w zakresie zwolnienia z długu. Zasadnie organ stwierdził, że gdyby doszło w przedmiotowej sprawie do wydania decyzji administracyjnej, to byłaby ona dotknięta wadą nieważności. Decyzja taka byłaby bez podstawy prawnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że brak podstawy prawnej występuje w szczególności wówczas, gdy decyzję administracyjną wydano w sferze stosunków cywilnoprawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2010r., sygn. akt II SA/Wa 1850/09, LEX nr 606712). W sytuacji, gdy organ administracji publicznej rozpoznał, przekraczając swoją właściwość, sprawę cywilną (skutek nieważności z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i wydał decyzję, to orzeczenie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z prawem w zakresie formalnym. Sąd administracyjny stwierdzając nieważność takiej decyzji (aktu) w związku z jego kwalifikowaną wadliwością, nie poddaje kontroli "sprawy cywilnej", nie rozstrzyga bowiem ponownie sprawy rozstrzygniętej z naruszeniem prawa w formie decyzji przez organ administracji. Orzeczenie sądu administracyjnego przywraca jednak stan zgodny z obiektywnym porządkiem prawnym, tj. eliminuje z obrotu prawnego nieważny akt prawny organu administracji publicznej (por.: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 października 2008r., sygn. akt II SA/Go 399/08, LEX nr 511387). Przez "brak podstawy prawnej" należy rozumieć takie sytuacje, gdy decyzja wydana została poza sferą regulacji prawnej, gdy wydanie decyzji administracyjnej nastąpiło w sferze stosunków cywilnoprawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 1818/06, LEX nr 306435). Mając na uwadze powyższe, należy skonstatować, że zaskarżone postanowienie o niedopuszczalności odwołania w okolicznościach faktycznych sprawy należało zatem uznać za zgodne z prawem, tj. z art. 134 k.p.a. (podobnie w wyrokach: WSA we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2013r. sygn. akt IV SA/Wr 292/12; WSA w Bydgoszczy z dnia 9 października 2013r. sygn. akt I SA/Bd 342/13). Na ocenę przedmiotowej sprawy nie mają natomiast wpływu zarzuty związane z przewlekłością działania Prezydenta Miasta B. będącego przedmiotem odrębnego rozpoznania, na co wskazało SKO w B. W tej sytuacji, argumenty skargi należało uznać za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), tj. [...] zł plus VAT. T. Liwacz H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka