I SA/Bd 895/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dziesięcioletnia córką. Miesięczny dochód rodziny wynosi 4.519 zł brutto. Skarżący jest zatrudniony na ¼ etatu w charakterze sprzedawcy z wynagrodzeniem miesięcznym 319 zł brutto. Małżonka z tytułu pracy na stanowisku zastępcy dyrektora szkoły otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 4.200 zł brutto miesięcznie. Jedyny majątek rodziny stanowi dom. Małżonkowie spłacają kredyty: hipoteczny, mieszkaniowy oraz udzielony z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej. W PKO zaciągnęli kredyt odnawialny oraz pożyczkę. Na spłatę zaciągniętych zobowiązań miesięcznie wydają około 1.370 zł Wnioskujący wykazał, że koszty utrzymania lokalu mieszkalnego wynoszą około 915 zł (woda, prąd wywóz nieczystości, opał w sezonie grzewczym), zaś podatek od nieruchomości - 170 zł. Skarżący wydaje 40 zł za dostęp do Internetu. Środki uzyskane ze sprzedaży samochodu przeznaczył na spłatę zaległości podatkowych. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010r. Referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Skarżący pismem z dnia 04 stycznia 2011r. wniósł od powyższego orzeczenia sprzeciw, zarzucając mu błędną ocenę materiału sprawy przede wszystkim w zakresie wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny. W ocenie strony błędnym było twierdzenie referendarza, że posiada nieujawnione źródła finansowania, na co wskazywały wydatki przekraczające dochody rodziny. Skarżący podał, że otrzymuje nieodpłatną pomoc od rodziny ze wsi w postaci mięsa oraz wyrobów gotowych, a zaoszczędzone w ten sposób pieniądze przekazuje na potrzeby rodziny, szczególnie dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W art. 199 p.p.s.a. wyrażona jest zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z powyższym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005r., I GZ 107/05, niepubl.), a zatem bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005r. II OZ 318/05 (niepubl.) wskazał, iż prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej Sąd stwierdza, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że w rodzinie skarżącego miesięczny dochód na osobę wynosi ok. 1.500 zł brutto. Po spłacie wszystkich zobowiązań pozostaje ok. 1.050 zł brutto miesięcznie na osobę. Dodatkowo skarżący dysponuje majątkiem w postaci domu o powierzchni 80 m2. Zatem w tak przedstawionym stanie faktycznym, trudno uznać skarżącego za osobę pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia koniecznych potrzeb, wymagającą pomocy państwa polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych. Sąd - w sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy - nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie ma w tym zakresie znaczenia, że skarżący jest obowiązany do regulowania zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów czy też pożyczek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki skarżącego nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z 27 listopada 2008r. sygn. akt II FZ 512/08 publ. LEX nr 530038). Zatem spłata kredytu, czy też pożyczki nie może korzystać z uprzywilejowania w stosunku do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego przez osobę wnoszącą skargę do Sądu. Jednocześnie wskazać należy, że skoro skarżący wykonuje inne ciążące na nim zobowiązania, to przyjąć można, iż w obecnej sytuacji materialnej jest w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.