I SA/Bd 905/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. postanawia: zmienić postanowienie z dnia 18 stycznia 2016r., sygn. akt I SA/Bd 905/15 i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy M. S. (wnioskodawca/strona) wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że jej wykonanie rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak również spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków polegających m.in. na likwidacji spółek "T." i "A.", utracie majątku stanowiącego dorobek życia W. i M. S. oraz utracie miejsc pracy przez pracowników spółek. Wnioskodawczyni nie uzasadniła szerzej swojego wniosku oraz nie przedstawiła dowodów na poparcie swej argumentacji. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2008 w kwocie 84.769,00 zł. Pismem z dnia 1 lutego 2016r. (uzupełnionym pismem z dnia 3 lutego 2016r.) strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że wykonanie decyzji podatkowych do czasu rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny spowoduje trudne do odwrócenia skutki oraz zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Wskazano, że skarżąca jak i jej mąż oraz spółki, w których są wspólnikami tj. "T." i "A." nie posiadają żadnego znacznego majątku, który pozwoliłby na wykonanie decyzji podatkowej w taki sposób, iż nie zaszłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i nie spowodowałoby to trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik stwierdził, że sytuacja wnioskodawczyni oraz jej męża W. S. i ww. spółek jest zła. Wnioskodawczyni, jej mąż oraz będące ich własnością spółki nie posiadają żadnych oszczędności. Spółki prowadzą działalność gospodarczą, przy której bazuje na kredytach. Przy tym spółka "A." zatrudnia 47 pracowników - mieszkańców T. i pobliskich miejscowości, a spółka "T." - 51 pracowników. Wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, ani znacznej wartości ruchomości. Jedynym majątkiem jakim dysponują spółki to wyposażenie - w całości służące do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyposażenie to jest praktycznie w całości zamortyzowane i nie przedstawia żadnej realnej wartości. Zdaniem strony, w tej sytuacji wykonanie decyzji i dokonanie zajęcia rachunków bankowych oraz rzeczy ruchomych - spowoduje z dnia na dzień zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej oraz w konsekwencji zlikwidowanie spółek i pozbawienie miejsc pracy zatrudnionych osób. Pracownicy spółek są w znacznej większości jedynymi żywicielami swoich rodzin i pozostawienie ich bez pracy, spowoduje katastrofalną sytuację ekonomiczną i życiową ich rodzin. Wykonanie decyzji spowoduje również zatrzymanie prowadzenia działalności gospodarczej spółek, które funkcjonują od prawie 20 lat. Jednocześnie likwidacja spółek pozbawi wnioskodawczynię jedynego źródła dochodów i tym samym pozostawi ją bez środków do życia. Pełnomocnik wskazał, że w razie wygranej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sytuacji gdy wcześniej wykonana zostanie decyzja podatkowa i wyegzekwowany majątek spółek, nie będzie mowy o odwróceniu tej sytuacji, ponieważ nie będzie już ani spółek, ani żadnego składnika majątku. Egzekucja świadczenia przez sprzedaż całego majątku spółek (bo tylko w taki sposób będzie można wykonać decyzję podatkową) spowodują trudne (niemożliwe) do odwrócenia skutki, albowiem raz zaistniałe (faktyczna likwidacja spółek) spowodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270) dalej: "p.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Jednocześnie zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Podstawą zmiany postanowienia jest zmiana takich okoliczności, które warunkowały jego podjęcie, tj. były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu. Podstawę zmiany będą stanowić okoliczności wskazujące na wzrost lub osłabienie zagrożenia tymi zjawiskami albo tylko na potrzebę zmiany zakresu wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Postępowanie wpadkowe w sprawie wstrzymania wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2014r., I OSK 2495/13). Ponadto wskazuje się, że warunki określone w art. 61 § 4 p.p.s.a. dotyczą zaistnienia nowych okoliczności (albo ujawnienia faktów dotąd nieznanych), a nie zmiany strategii argumentacyjnej strony (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r., II FZ 819/11). Dlatego też wnioskujący musi dokładanie i wyczerpująco określić okoliczności przemawiające za zmianą postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia wystąpienia tych okoliczności, które jednocześnie będą wypełniać dyspozycję art. 61 § 3 p.p.s.a., zależeć będzie możliwość zmiany wydanego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2015 r., II FZ 542/15, postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r., II FZ 134/13). Podkreślić należy, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w przypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: 1) niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz 2) niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę majątkową, a także niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia uszczerbku na zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu pierwotnego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. Prawo o postepowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 379). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności wskazujących na możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Odnosząc te wywody do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej wskazał, w odróżnieniu od pierwotnego wniosku strony, nowe okoliczności, poprzez dołączenie do wniosku dokumentów mających uprawdopodabniać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozpatrując niniejszy wniosek Sąd uznał, że w przypadku strony mogą wystąpić ustawowo określone zagrożenia. Wprawdzie przedmiot sporu stanowi świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne, co oznacza - w wyniku ewentualnego uwzględnienia skargi - zwrot należności z odsetkami, jednak Sąd wziął pod uwagę argumentację skarżącej dotyczącą skutków postępowania egzekucyjnego, które może spowodować likwidację spółek. Okoliczności podniesione przez skarżącą, w ocenie Sądu, mogą doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków, czy wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników, to okoliczność ta wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. na przykład postanowienie NSA z dnia 16 października 2014r., I GSK 1744/14, z dnia 15 grudnia 2005r., I FZ 633/05, postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008r., II FZ 208/08). Jest to bowiem skutek trudny do odwrócenia i wysoce dotkliwy. W ocenie Sądu, strona dostatecznie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować utratę jej płynności finansowej, w wyniku czego nastąpi likwidacja przedsiębiorcy i zwolnienie wszystkich pracowników. Potwierdzają to wyjaśnienia strony oraz dokumenty przedłożone do wniosku, w tym utrzymujące się ujemne wyniki z działalności gospodarczej oraz obciążenia związane z kredytami zaciągniętymi na prowadzenie działalności gospodarczej, skonfrontowane z wysokością dochodzonych na podstawie zaskarżonych decyzji należności podatkowych (wartość przedmiotu zaskarżenia w podatku od towarów i usług spółki "A." wynosi - 885.273,00 zł, spółki "T." - 571.206 zł, zaś w podatku dochodowym od osób fizycznych W. S. - 246.296 zł, M. S. - 84.769 zł). Z załączonego wydruku z księgi przychodów i rozchodów wynika, że w miesiącach od stycznia do listopada 2015r. spółka "A." uzyskała przychody w wysokości 4.405.305,65 zł, natomiast wydatki na zakup towarów oraz koszty wyniosły w sumie 4.555.460.94 zł. Dla spółki "T." wielkości te wyglądają odpowiednio: 3.546.630,66 zł (przychód) i 3.550.595.81 zł (wydatki). Z przedstawionych dokumentów wynika ponadto, że spółka "A." obciążona jest z tytułu kredytów ratami w łącznej wysokości 3.700 zł oraz kredytem obrotowym w wysokości 187.000 zł. Natomiast spółka "T." spłaca raty kredytu w kwocie 5.000 zł oraz posiada kredyt obrotowy w wysokości 100.000 zł. Wyposażenie spółek jest praktycznie w całości zamortyzowane i nie przedstawia większej wartości. Wnioskodawczyni nie posiada przy tym żadnych oszczędności, podobnie jak jej mąż. Nie posiada też nieruchomości, ani znacznej wartości ruchomości. Nie bez znaczenia jest również podnoszona przez wnioskodawczynię okoliczność zagrożenia utraty miejsc pracy przez pracowników spółek. Wskazane fakty uzasadniają zmianę postanowienia z dnia 18 stycznia 2016r. na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, wnioskodawczyni w przekonujący sposób uzasadniła swój wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, podając okoliczności, które świadczą o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 4 oraz § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.