II FZ 134/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3246/12 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 września 2012 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3246/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu W. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że W. K. złożył w dniu 29 października 2012 r. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 września 2012 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W skardze zamieszczono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji, odwołując się do unormowania zawartego w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), odmówił uwzględnienia żądania strony z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia złożonego wniosku. W zażaleniu W. K. - reprezentowany przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika - wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, gdyż nie zostały one pokryte przez skarżącego w całości ani w części. Kwestionowanemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w wyniku przyjęcia, że w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący argumentował, że już z akt zgromadzonych w niniejszym postępowaniu wynika jednoznacznie, iż wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej byłoby uzasadnione. Zdaniem strony, skoro Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy uznając, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych, to konsekwentnie powinien przyjąć, że wykonanie decyzji obejmującej kwotę 277.769 zł spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podana kwota przewyższa majątek skarżącego, którego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie w wysokości 1.500 zł. W. K. dodał, że egzekucja należności podatkowej spowoduje zagrożenie dla jego egzystencji i może doprowadzić do całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych www.nsa.gov.pl; zwanej dalej: "CBOSA"). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). W rozpatrywanej sprawie strona zamieszczając w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie przedstawiła jakichkolwiek racji przemawiających za przyznaniem tymczasowej ochrony sądowej w formie przewidzianej przez art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania. Powyższej oceny nie mogła również zmienić argumentacja przywołana przez stronę w zażaleniu. Pomijając fakt, że przyznanie prawa pomocy nie przesądza automatycznie o konieczności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podatkowej (inne są bowiem przesłanki zastosowania wspomnianych instytucji), podkreślenia przede wszystkim wymaga, że przytoczenie okoliczności, zmierzających do wykazania podstaw przyznania tymczasowej ochrony sądowej dopiero w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji, nie uzasadnia uwzględnienia zażalenia, nawet w przypadku spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jeżeli wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu nie można – na co wskazywano wyżej - zarzucić naruszenia prawa (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. J. P. Tarno, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, str. 191, również postanowienia NSA: z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt I FZ 168/11, z dnia 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OZ 805/08, z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II FZ 469/08, z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 68/09, z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 102/09, z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 173/09 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). Dodatkowo zaznaczyć należy, że oddalenie zażalenia nie stoi na przeszkodzie do złożenia powtórnego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Strona, domagająca się zmiany lub uchylenia postanowienia powinna jednak wykazać taką zmianę okoliczności, która czyni zasadnym jej żądanie. W kwestii wniosku pełnomocnika strony o zasądzenie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy wskazać, że sądem właściwym do rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie przyznania wynagrodzenia za wykonane zastępstwo prawne jest wojewódzki sąd administracyjny, który postanowił o przyznaniu stronie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.