I SA/Bd 92/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 06 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] marca 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył, że jego źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł netto, umowa zlecenie [...] zł. Wskazał również, że z tytułu umowy zlecenia za okres styczeń – luty 2016r. uzyskał dochód w kwocie [...]zł. Jako majątek strona wskazała samochód Peugeot Partner o wartości [...] zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący podał: spłata kredytów [...] zł; alimenty [...] zł; woda, gaz, prąd [...] zł; paliwo do samochodu, lekarstwa [...] zł. Analizie poddano również dokumenty oraz złożone oświadczenia znajdujące się w aktach sprawy I SA/Bd 91/16. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego w sprawie I SA/Bd 91/16 skarżący przedłożył: zeznania podatkowe za lata 2014-2015; zeznanie podatkowe żony za 2015r.; umowę rozdzielności majątkowej; wyciągi z rachunków bankowych; decyzję o waloryzacji emerytury; umowę pożyczki; umowę pożyczki konsolidacyjnej; wypis z protokołu z którego wynika, że skarżący jest zobligowany do płacenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci łączna kwotę [...]zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nigdy nie korzystał z żadnych świadczeń pomocy społecznej; mieszka u rodziców; woda, gaz, prąd to wydatek w kwocie [...]zł miesięcznie; paliwo oraz lekarstwa do wydatek ok. 240 miesięcznie; nie posiada oszczędności; miesięcznie na spłatę kredytów przeznacza kwotę [...]zł.; z majątku skarżącego nie jest prowadzona żadna egzekucja sądowa lub administracyjna; źródła utrzymania to emerytura [...] zł netto oraz umowa zlecenia [...] zł miesięcznie netto. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu PPF nie zawierał informacji w jakim zakresie strona wnosi o przyznanie prawa pomocy (pkt 4 formularza). Mając jednak na uwadze informację zawartą w skardze orzekający potraktował przedmiotowy wniosek jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze skarżący ma stałe dochody w kwocie [...]zł (emerytura + umowa zlecenia). Tym samym przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżący ma możliwość opłacić jednorazowo wpis od skargi w kwocie [...]zł. Ponadto podkreślenia również wymaga, że oprócz otrzymywania comiesięcznej emerytury w kwocie [...]zł netto skarżący w okresie styczeń- luty 2016r. z tytułu umów zlecenia otrzymał kwotę [...]zł. Zatem bez wątpienia mógł poczynić oszczędności celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Po drugie z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I SA/Bd 91/16 wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą: przedłożone zeznania podatkowe za lata 2014-2015. Za lata 2014r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący wykazał stratę w kwocie [...]jednakże przychód za powyższy okres wyniósł [...] zł. Natomiast za 2015r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący wykazał dochód w kwocie [...]; przychód wyniósł [...] zł. W tym kontekście zauważyć należy, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Zauważyć bowiem należy, że koszty uzyskania przychodu powiększane są np. o odpisy amortyzacyjne, co z kolei powoduje niższy dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Nie oznacza to jednak, że środki finansowe z działalności gospodarczej są równe temu dochodowi. Oczywiście działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu – środków finansowych. Wykazywanie przy dużych obrotach (milionowych za 2013r.) równocześnie wysokich kosztów uzyskania przychodów nie przesądza jeszcze, że podatnik nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Odróżnić bowiem należy dochód podatkowy, od faktycznego dochodu osiąganego z działalności gospodarczej będącego w dyspozycji podatnika. Zatem skarżący będąc ówcześnie przedsiębiorcą w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Ponadto wskazać również należy, że jak wskazał wnioskodawca opłaca alimenty na dwójkę dzieci w wysokości [...] zł. Powyższej uwagi nie należy utożsamiać z negowaniem obowiązku alimentacyjnego, czy też sugestią powstrzymania się od jego wypełniania. Niemniej zauważyć należy, że wysokość alimentów jest regulowana przede wszystkim możliwościami zarobkowymi zobowiązanego. Są one determinowane m.in. jego wiekiem, stanem zdrowia, przygotowaniem zawodowym, wykształceniem, ale także możliwością zdobycia pracy w regionie, w którym zobowiązany mieszka (zob. red. H. Dolecki, t. Sokołowski, "Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz", LEX 2010). Co za tym idzie, wysokość alimentów nie może skutkować ubóstwem zobowiązanego z przyczyn od niego niezależnych. Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Reasumując stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.