I SA/Bd 987/11

I SA/Bd 987/11 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007r. postanawia: oddalić wniosek I SA/Bd 987/11 UZASADNIENIE W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 grudnia 2011r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 16.799 zł pełnomocnik strony wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2012r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika do przedłożenia w terminie 7 dni wypełnionego urzędowego formularza PPF. Zarządzeniem z dnia 20 marca 2012r. referendarz sądowy na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270) – zwana dalej p.p.s.a. - pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wskazując, iż strona w zakreślonym terminie nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W sprzeciwie pełnomocnik strony podniósł, że formularz PPF został w niniejszej sprawie nadany przesyłką poleconą w dniu 22 lutego 2012r. na dowód czego załączył dowód nadania. W dniu 16 kwietnia 2012r. Przewodniczący Wydziału zarządził, aby ze sprawy I SA/Bd 126/12 wyłączyć omyłkowo wszyty formularz PPF i dołączyć do akt niniejszej sprawy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że utrzymuje się z działalności gospodarczej która aktualnie przynosi straty. Skarżący nie posiada oszczędności ani majątku z którego mógłby pokryć koszty wpisu od skargi. Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2012r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia pkt 3.5, 3.6, 6 złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie Sąd wezwał pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni: 1) odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe (w tym małżonka oraz innych domowników w przypadku osoby fizycznej), 2) wyciągów i wykazów z posiadanych osobistych i firmowych rachunków bankowych skarżącego, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) bilansu z bieżącej działalności prowadzonego przedsiębiorstwa skarżącego, 4) udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania, domu, samochodu, zakupem lekarstw, itp. 5) oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego. W odpowiedzi w dniu 14 maja 2012 (data nadania przesyłki na poczcie) pełnomocnik przesłał oświadczenie skarżącego z dnia 10 maja 2012r. z którego wynika, że ma mnóstwo przeterminowanych zobowiązań w bankach i osób prywatnych. Ma na utrzymaniu żonę i czteroletnie dziecko. Wskazał, że nie posiada żadnych kont bankowych gdyż wszystkie zajął urząd skarbowy. Ponadto przesłano bilans firmy skarżącego za miesiące od stycznia do marca 2012 oraz zeznania podatkowe skarżącego za ostatnie 2 lata. W dniu 15 maja 2012r. został złożony osobiście w Sądzie uzupełniony formularz PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Strona w niniejszej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik wezwaniem z dnia 20 kwietnia 2012r. został zobowiązany do uzupełnienia pkt 3.5, 3.6, 6 złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie Sąd wezwał pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni: 1) odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe (w tym małżonka oraz innych domowników w przypadku osoby fizycznej), 2) wyciągów i wykazów z posiadanych osobistych i firmowych rachunków bankowych skarżącego, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 3) bilansu z bieżącej działalności prowadzonego przedsiębiorstwa skarżącego, 4) udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania, domu, samochodu, zakupem lekarstw, itp. 5) oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego. Godzi się w tym miejscu podnieść, iż co prawda pełnomocnik uzupełniony formularz PPF złożył jeden dzień po terminie jednakże w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające pozostawienie wniosku na mocy art. 257 p.p.s.a. bez rozpoznania albowiem z nadesłanego w terminie zakreślonym do uzupełnienia formularza oświadczenia wynika, że skarżący ma na utrzymaniu czteroletnie dziecko oraz żonę co można uznać za uzupełnienie pkt 6 formularza, a ponadto w aktach znajduje się pismo pełnomocnika z dnia 27 grudnia w którym podał wartość przedmiotu zaskarżenia. Z dokumentów złożonych przez podatnika wynika, że w 2010r. prowadzona przez niego działalność gospodarcza przyniosła startę w kwocie 340.564 natomiast w 2011r. podatnik z tego tytułu osiągnął dochód w wysokości 84 zł. Z załączonego bilansu firmy wynika, iż na dzień 31 grudnia 2012r. posiada środki trwałe w wysokości ok. 30.000 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie ma żadnego majątku, z którego mógłby zapłacić wpis od skargi. Strona oświadczyła, że nie posiada żadnych rachunków bankowych albowiem wszystkie zablokował urząd skarbowy, jednak do chwili obecnej nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego taki stan rzeczy. Wskazać również należy, że strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów dotyczących wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem mieszkania, domu, samochodu, zakupem lekarstw, itp. Również w oświadczeniu z dnia 10 maja 2012r. (K-71) podatnik nie odniósł się do powyższej okoliczności. Skarżący w oświadczeniu wskazuje, że działalność przynosi minimalny zysk tylko do przeżycia, a z powyższych dokumentów wynika, że działalność w sumie za lata 2010-2011 przyniosła stratę. Również z bilansu firmy za miesiące od stycznia do marca 2012r. wynika, iż działalność za ten okres przyniosła stratę. Ponadto strona w formularzu PPF oświadczyła, że nie posiada ani domu ani mieszkania, tymczasem skarżący jako adres do korespondencji wskazuje adres ul. M. P. Strona nie wyjaśniła, jaki ma tytuł prawny do powyższego lokalu oraz jakie ponosi koszty z tym związane. Brak dokumentów, o których mowa powyżej uniemożliwia Sądowi rzetelnie ocenić sytuację materialną strony. Skarżący nie udokumentował również faktu, iż obecnie pozostaje jedynym żywicielem rodziny. Wskazane okoliczności poddały w wątpliwość kwestię rzeczywistych możliwości płatniczych strony, w tym zwłaszcza wysokość środków pieniężnych, jakie co miesiąc pozostają do jej dyspozycji. W tym miejscu podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczeniu z dnia 10 maja 2012r., skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów o które wzywał Sąd wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. Na marginesie wskazać również należy, że podnoszona przez stronę okoliczność wystąpienia straty w prowadzonej działalności gospodarczej nie mogła skutkować udzieleniem pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.