I SO/Bd 2/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2013r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 04 maja 2015r. do tut. Sądu wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy (PPF) w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – zwolnienie od wpisu sądowego powyżej kwoty 1.000 zł. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, jednak z uwagi na utratę płynności finansowej, spowodowaną nadmiernie przedłużającymi się płatnościami ze strony kontrahentów, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Dodatkowo w ocenie skarżącej nie bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest fakt, że mąż skarżącej jest osobą bezrobotną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz małoletnią córką, którego miesięczny dochód stanowi kwota 15.600 zł brutto – średnia z ostatnich trzech miesięcy. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz nieruchomości. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") poprzez nieprawidłowe uznanie, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 22 lipca 2015r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 czerwca 2015r., który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Wskazać należy, że aktualnie koszty sądowego sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 3.603 zł. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, jednak z uwagi na utratę płynności finansowej, spowodowaną nadmiernie przedłużającymi się płatnościami ze strony kontrahentów, nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona przedłożyła: PIT-36 za lata 2013-2014 z których wynika, że z powyższe okresy wnioskodawczyni osiągnęła dochód w kwotach 34.432,02 zł (przychód 123.034,10 zł) oraz 23.862,51 zł (przychód 1.475.372,72 zł) zł; wydruk z księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do kwietnia 2015r.,z którego wynika, że za powyższy okres z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca uzyskała dochód w kwocie 51.461,86 zł (przychód 567.487,50 zł); deklaracje VAT-7 za okres od października 2014r. do kwietnia 2015r.; wyciągi z rachunków bankowych; fakturę za gaz; fakturę za prąd; fakturę za wodę oraz decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego. Ponadto w piśmie z dnia 05 marca 2015r. skarżąca oświadczyła, że: w okresie ostatnich 2 lat nie otrzymywała jakichkolwiek wynagrodzeń, emerytury, renty, honorariów oraz innych należności, poza przychodami uzyskiwanymi z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej; w okresie ostatnich 3 miesięcy nie otrzymywała świadczeń z pomocy społecznej; nie jest właścicielką żadnego lokalu mieszkalnego, zamieszkuje u teścia; średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem, zużytymi mediami oraz użytkowaniem samochodu skarżąca określiła na kwotę ok. 2.500 zł; nie posiada oszczędności; nie otrzymuje pomocy od rodziny, poza możliwością mieszkania u teścia; posiada wraz z mężem samochód Citroen rok produkcji 2003r. o wartości ok. 4.000 zł; mąż skarżącej nie posiada statusu osoby bezrobotnej, tzn. nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Mając na uwadze przedłożoną dokumentację, z której wynika, że średni miesięczny dochód uzyskany przez skarżącą z prowadzonej działalności w okresie od stycznia do kwietnia 2015r. wynosi 12.865,46 zł (51.1461,86 : 4 miesiące), średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem, media oraz użytkowaniem samochodu wynoszą 2.500 zł oraz fakt, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz małoletnią córką, to bez wątpienia ma możliwość jednorazowo opłacić koszty związane z wniesieniem skargi, albowiem po odjęciu ww. kosztów do dyspozycji strony pozostaje kwota ponad 10.000 zł a wpis od skargi wynosi 3.603zł. W tym miejscu wskazać należy, że np. minimalne wynagrodzenie za pracę w 2015 r. wynosi 1.750,00 zł miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1220) zaś średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącej wynosi 4.288 zł (12.865,46 : 3 miesiące). Tym samym nie spełnia wymagań zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nie zasługuje na uwzględnienie również argument podniesiony przez skarżącą w sprzeciwie, że wobec niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego zostały zajęte m.in. wszystkie konta bankowe, co powoduje, że skarżąca pozbawiona jest znacznych środków do życia. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1/4/ 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, postanowienie z 7/7/2015 r, sygn. akt II GZ 326/15, dostępne w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z dokumentów przedłożonych do akt sprawy wynika, że skarżąca obecnie prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą załączone do akt deklaracje VAT-7, zeznanie podatkowe za 2014r., wydruk z księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do kwietnia 2015r. oraz wydruki operacji na rachunkach bankowych. Rozmiar obrotów wskazuje, że skarżąca może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślenia również wymaga, że stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżąca, jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżąca powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). W tym kontekście należy wskazać, że w sprzeciwie strona podała, iż jej mąż nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, gdyż pomaga skarżącej w prowadzeniu działalności gospodarczej. Skoro mąż strony, mając możliwość znalezienia zatrudnienia za pośrednictwem Urzędu Pracy, podjął decyzję o pomaganiu małżonce w prowadzeniu działalności gospodarczej, to uprawniony jest wniosek, że sytuacja finansowa skarżącej jest na tyle dobra, że jej mąż nie musi poszukiwać zatrudnienia. Końcowo jeszcze raz podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, a więc takich osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia bądź, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, dostępne j.w.). Zebrany w sprawie materiał wskazuje, że skarżąca do takich osób nie należy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.