I SO/Bd 43/12

I SO/Bd 43/12 POSTANOWIENIE Dnia 09 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 09 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy I SO/Bd 43/12 UZASADNIENIE W dniu 20 listopada 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotną, utrzymującą się z emerytury wypłacanej w wysokości 1.500 zł, albowiem pozostała kwota została zajęta w wyniku toczącego się wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Jako koszty związane z koniecznym utrzymanie strona wskazała: czynsz – 400 zł, media - 400 zł, ogrzewanie – 200 zł oraz wyżywienie, ubranie, środki czystości, leki – 500 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że innego majątku nie posiada. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2012r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył odpisy zeznań podatkowych za lata 2008, 2010 oraz 2011, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 września do 28 listopada 2012r., decyzje w sprawie waloryzacji emerytury wojskowej, kserokopię umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej z dnia 20 marca 1998r. zawartej w formie aktu notarialnego, kserokopię pism komornika, umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia 01 sierpnia 2008r. Ponadto skarżący oświadczył, że jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura wojskowa. Nie korzysta z pomocy finansowej rodziny, nie posiada żadnych nieruchomości oraz ruchomości o znacznej wartości. Nie korzysta również z pomocy opieki społecznej oraz nie leczy się z chorób przewlekłych w żadnej placówce służby zdrowia. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 20 grudnia 2012r. skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu podał, że przedłożył szereg dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową w związku z czym kwestionuje poczynione przez referendarza sądowego ustalenia w zakresie, w jakim ten wskazał, iż oświadczenia strony co do jej sytuacji finansowej są niewiarygodne. Częstotliwość oraz wysokość dokonywanych przez skarżącego wypłat z rachunku bankowego, jego zdaniem, nie mogą prowadzić do wniosku, iż posiada inne źródło dochodu lub innych rachunek bankowy. Skarżący wskazał również, że fakt opłacania abonamentu za telewizję cyfrową nie powinien mieć jakiegokolwiek znaczenia, bowiem wysokość abonamentu została przez niego uwzględniona we wskazanej wysokości opłat za media (tj. 400 zł). Co więcej, w opinii strony, biorąc pod uwagę rozwój społeczno-gospodarczy, dostęp do telewizji cyfrowej z całą pewnością nie stanowi dobra luksusowego lub zbytkownego. W zakresie postawionego przez referendarza zarzutu nieprzedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową żony skarżący podniósł, że przedłożył majątkową umowę małżeńską z dnia 20.03.1998 r., na mocy której ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami. Wyjaśnił, że od wielu lat pozostaje z żoną w separacji faktycznej. Skarżący oraz jego małżonka zamieszkują oddzielnie, prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Skarżący podkreślił, że jest osobą głęboko wierzącą, a co za tym idzie - nigdy nie dążył do tego, aby pozostawanie w faktycznej separacji znalazło swoje odzwierciedlenie w rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód. Tym bardziej, iż ustanowiony pomiędzy małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej niewątpliwie chroni jego ewentualne interesy finansowe. Skarżący zauważył, że wobec faktu, iż nie utrzymuje z żoną jakiegokolwiek kontaktu, przedłożenie dokumentów żądanych pismem z dnia 21.11.2012 r. nie było możliwe. Ponadto, według skarżącego, dochody osiągane przez jego małżonkę w jakikolwiek sposób nie przekładają się na jego sytuację finansową. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, w dostateczny sposób wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Ponadto zaznaczył, że stopień skomplikowania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym - nawet mimo wskazówek udzielanych mu przez Sąd w trakcie postępowania – spowoduje, że nie będzie w stanie samodzielnie poprowadzić sprawy w taki sposób, aby uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie. Biorąc pod uwagę powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ewentualnie, z uwagi na stopień skomplikowania sprawy o ustanowienie dla niego profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Sprzeciw wnoszony samodzielnie przez stronę nie wymaga co do zasady uzasadnienia. Stosownie do art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W konsekwencji to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Kraków 2005, s. 592). Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę, Sąd zobowiązany jest zastosować zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy strona rzeczywiście wykazała, że nie jest w stanie ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wynika z danych zawartych w urzędowym formularzu PPF oraz pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy skarżący jest osobą samotną, utrzymującą się z emerytury wojskowej w wysokości 1.500 zł, albowiem pozostała kwota została zajęta w wyniku toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego. Jako koszty związane z koniecznym utrzymanie strona wskazała: czynsz – 400 zł, media - 400 zł, ogrzewanie – 200 zł oraz wyżywienie, ubranie, środki czystości, leki – 500 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy finansowej rodziny, nie posiada żadnych nieruchomości oraz ruchomości o znacznej wartości. Nie korzysta również z pomocy opieki społecznej oraz nie leczy się z chorób przewlekłych w żadnej placówce służby zdrowia. Z żoną pozostaje w separacji i ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu pomocy w zakresie całkowitym, w szczególności z uwagi na fakt, iż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma na utrzymaniu innych osób oraz uzyskuje on comiesięczny stały dochód z tytułu emerytury. Emerytura ta wynosi (po potrąceniach) 1500 zł netto. Takie stanowisko Sądu znajduje oparcie w obowiązującym orzecznictwie w materii prawa pomocy. Przykładem jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 279/10, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 784426 oraz na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl, którego tezy brzmią:" 1. Prawo pomocy w zakresie całkowitym (a więc obejmującym koszty sądowe i ustanowienie fachowego zastępcy prawnego) powinno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, takich jak bezrobotni bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności pozbawione całkowicie środków do życia. 2. Zasada ponoszenia przez każdą stronę postępowania sądowoadministracyjnego kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody np. mających zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe, mimo, że nawet stosunkowo niewielkie i bilansujące się z ponoszonymi wydatkami, dochody. Nie bez znaczenia jest również nie posiadanie na utrzymaniu innych osób." Na marginesie odnosząc się do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności pozostawania w separacji z żoną oraz do ustanowionej rozdzielności majątkowej zauważyć wypada, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe. Dlatego też, również w razie zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej małżonkowie nadal zobowiązani są do zaspokajania potrzeb innych członków rodziny. Takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Wobec tego, pomimo istnienia rozdzielności majątkowej umownej, jeden z małżonków jest zobowiązany do wspomagania finansowego drugiego współmałżonka w wydatkach związanych z postępowaniem sądowym prowadzonych w jego indywidualnej sprawie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego M. G. podnieść należy, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcy podatkowego), w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu pierwszoinstancyjnego, który stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie, ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Zatem na tym etapie postępowania strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd nie znalazł podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika.