II SA/Bd 1025/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-10-26
Skład orzekający: Grażyna Malinowska-Wasik, Wiesław Czerwiński, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie, gdy dłużnik alimentacyjny dokonał wpłat na poczet zaległych alimentów z lat wcześniejszych, mogą być uznane za nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie, gdy dłużnik alimentacyjny dokonał wpłat na poczet zaległych alimentów z lat wcześniejszych, nie mogą być automatycznie uznane za nienależnie pobrane. Kluczowe jest ustalenie, czy wpłaty te pokrywały się czasowo i kwotowo z okresem, za który przyznano świadczenia z funduszu, a także czy nie zostały zaliczone na poczet zaległości, co uniemożliwiałoby uznanie ich za świadczenia pobrane jednocześnie.Stan faktyczny
M.K. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W okresie świadczeniowym 2008/2009 organ I instancji ustalił, że wypłacono jej 8240 zł. Dłużnik alimentacyjny dokonał wpłat na kwotę 8000 zł, które według jego oświadczeń miały pokrywać zaległości z lat 2006-2007. Organy uznały te wpłaty za alimenty otrzymane w okresie pobierania świadczeń z funduszu, co skutkowało decyzją o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. M.K. wniosła skargę, argumentując, że wpłaty dotyczyły zaległości, a nie bieżących alimentów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
26 października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2010r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
II SA/Bd 1025/10
Uzasadnienie
M. K. wniosła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 30 lipca 2010 r. (znak:[...]) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 30 czerwca 2010 r. (znak:[...]) o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w wyniku następującego postępowania.
W okresie świadczeniowym 2008/2009 M. K., matka uprawnionych do alimentów na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 16 grudnia 2005 r. (sygn. akt [...]) ze względu na niemożność wyegzekwowania alimentów od osoby zobowiązanej do alimentacji uzyskała, na podstawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia 20 października 2008 r. (znak:[...]) prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 460 złotych miesięcznie (po 230 zł na dziecko). W związku z treścią prawomocnej ugody sądowej zawartej dnia 9 lutego 2009 r. przed Sądem Rejonowym w N. w sprawie z powództwa małoletnich dzieci M. K. przeciwko ich ojcu o podwyższenie renty alimentacyjnej (sygn. akt [...]) nastąpiła zmiana wysokości renty alimentacyjnej płatnej na każde dziecko z dotychczasowej kwoty 230 zł na 400 zł, począwszy od dnia 1 lutego 2009 r. W konsekwencji Wójt Gminy S. zmienił decyzję z dnia 20 października 2008 r. w ten sposób, że przyznał uprawnionej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 800 złotych ze skutkiem od dnia 1 lutego 2009 r. (por. treść decyzji Wójta Gminy S. z dnia 26 marca 2009 r. Nr[...]).
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia 30 czerwca 2010 r. podano, że w okresie świadczeniowym 2008/2009 wypłacono uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 8240 zł. Jednak dłużnik alimentacyjny przedstawił dowody wpłaty, z których wynika, iż w tym okresie dokonywał regularnych przelewów na konto bankowe uprawnionej i oświadczył, że kwoty uiszczane były tytułem alimentów. Następnie w treści decyzji przytoczono szczegółowe zestawienie dokonywanych przez dłużnika alimentacyjnego wpłat. Stwierdzono, że suma przekazanych w badanym okresie świadczeniowym alimentów wyniosła 8000 zł. Ponadto organ ustalił, że powodem dokonywania przelewów bankowych z rachunków nienależących do dłużnika alimentacyjnego była chęć przyspieszenia ich realizacji, gdyż wysłanie środków pieniężnych przekazem pocztowym trwa dłużej. Jednocześnie posiadacze wymienionych rachunków bankowych złożyli oświadczenie, że dokonywali przedmiotowych wpłat tytułem alimentów imieniem dłużnika alimentacyjnego.
Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności organ I instancji uznał, że M. K. w okresie świadczeniowym 2008/2009 otrzymywała alimenty, wskutek czego otrzymane przez nią świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowią nienależnie pobrane świadczenie. Wobec tego Wójt Gminy S. ustalił wysokość nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 8000 zł i powiększył ją o odsetki ustawowe naliczane do dnia wpłaty należności oraz nakazał potrącać wymienioną kwotę "z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami począwszy od miesiąca lipca 2010 r."
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o uchylenie decyzji Wójta Gminy S. i umorzenie postępowania przed organem I instancji. Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz błędne zastosowanie art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej jako: "ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów"). Odwołująca podniosła, że dłużnik alimentacyjny nie dokonywał płatności bieżących alimentów. Regulował on zadłużenie powstałe z lat wcześniejszych (począwszy od 2006 r.). Na dowód tej okoliczności załączyła ona oświadczenie dłużnika alimentacyjnego, w którym potwierdza on dokonywanie wpłat na poczet zaległych alimentów za okres od czerwca 2006 r. do kwietnia 2007 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia 30 lipca 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ ten podzielił ustalenia Wójta Gminy S. i uznał, że wypłacona uprawnionej kwota z funduszu alimentacyjnego stanowiła nienależnie pobrane świadczenie i prawidłowa jest decyzja zobowiązująca do jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Zdaniem Kolegium już sam fakt niepoinformowania organu wypłacającego świadczenia o zaistniałej okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczeń alimentacyjnych uzasadniał wydanie decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranych świadczeń.
W skardze do tutejszego Sądu M. K. przedstawiła trudną sytuację, w jakiej znalazła się jej rodzina oraz wskazała, że otrzymane należności stanowią zaległe alimenty i nie sposób uznać, że w okresie pobierania przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymywała równocześnie alimenty.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji z dnia 23 września 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ badając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skutkowało to ich uchyleniem.
Jak wynika z treści rozstrzygnięcia i skargi, podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest to, że organ na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie dokonał zmiany decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu. Przepis ten stanowi, że organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał przepis art. 19 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.
Organ przytoczył również definicję ustawową nienależnie pobranego świadczenia zawartą w art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.
Z akt sprawy wynika, że T. K. w okresie od października 2008 r. do września 2009 r., działając sam lub poprzez braci dokonał wpłaty tytułem alimentów w kwocie 8000 zł na rzecz skarżącej. Dłużnik alimentacyjny oświadczył (pismo z 13 kwietnia 2010 r.), że przelewy bankowe i pocztowe są wpłatami na rzecz alimentów zgodnie z wyrokiem sądu (sygn. akt [...]) oraz sygn. akt [...]. W oświadczeniu z dnia 23 lipca 2010 r. T. K. wyjaśnił, że alimenty za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009r. są wpłatami na poczet zaległych alimentów za okres od czerwca 2006 r. do kwietnia 2007 r.
W ocenie Sądu organ powinien zweryfikować to stanowisko w zakresie wysokości zadłużenia dłużnika alimentacyjnego. Wiadome jest, że wyrokiem z dnia 16 grudnia 2005 r. (sygn. akt [...]) zasądzono od T. K. na rzecz jego dzieci renty alimentacyjne po 230 zł na każde dziecko (łącznie 460 zł). Następnie renta alimentacyjna została podwyższona (odpis ugody sądowej z dnia 9 lutego 2009 r. sygn. akt [...]), do 400 zł na każde dziecko, łącznie 800 zł począwszy od 1 lutego 2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. w piśmie z dnia 14 sierpnia 2008 r. zaświadczył o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych oraz, że kwota zobowiązań dłużnika alimentacyjnego na dzień wystawienia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji z tytułu należności wierzyciela alimentacyjnego wyniosła 9212,18 zł.
Płatności dokonane przelewami pocztowymi i bankowymi nie wskazują, czego dotyczą i za jaki okres były uiszczane. Z tego względu dysponentem celu, na który zostały one poniesione jest nie organ, lecz osoba która je uiściła. Z oświadczeń dłużnika alimentacyjnego wynika, że wpłaty dotyczą okresu zadłużenia za 2006/2007 r. Organ powinien zweryfikować zaległość z tytułu nieuiszczonych alimentów za te lata, tym bardziej, że zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji potwierdza zadłużenie na 9212,18 zł w dniu 14 sierpnia 2008 r. z uwagi na to, że egzekucja alimentów należnych od T. K. przyznanych na rzecz dzieci wyrokiem Sądu z dnia 16 grudnia 2005 r. okazała się bezskuteczna.
Organ natomiast przyjął, że płatności za 2008/2009 r. świadczą o jednoczesnym pobieraniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz otrzymywaniu renty alimentacyjnej od dłużnika alimentacyjnego, a więc uzyskiwaniu świadczeń z dwóch źródeł. To że decyzją z dnia 20 października 2008 r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na K. K. i J. K. w kwocie 230 zł na każde dziecko i dłużnik alimentacyjny matce przekazywał kwoty w tych samych miesiącach nie pokrywające się z zasądzonymi alimentami, nie świadczy jeszcze o pobieraniu alimentów z dwóch źródeł w tym samym okresie. Z dokonanych przelewami płatności musiałaby przede wszystkim wynikać zgodność w zakresie wysokości świadczenia miesięcznego, tj. 460 zł. Tymczasem w miesiącu październiku 2008 r. dłużnik alimentacyjny dokonał dwóch płatności 600 i 300 zł, łącznie 900 zł, kwota ta nie pokrywa się z wysokością zasądzonych alimentów wynoszących ówcześnie 460 zł miesięcznie. Brak dokładnego przyporządkowania płatności wymaga wyjaśnienia, na jaki dokładnie cel zostały one poniesione. W aktach sprawy brak jest ustaleń w tym zakresie. Oznacza to zatem, że organ niedokładnie ustalił stan faktyczny sprawy.
Organ nie wyjaśnił z komornikiem sądowym, czy egzekucja stała się skuteczna, nie zweryfikował wysokości zadłużenia alimentacyjnego za lata 2006/2007, aby można było ocenić oświadczenie dłużnika, że płatności dokonane przelewani w okresie 2008/2009 dotyczą zaległych alimentów, a niebieżących. Zdaniem Sądu organ nieprawidłowo poczynił ustalenia w zakresie skuteczności egzekucji. Zaświadczenia komornika sądowego są dokumentami urzędowymi. Nie można zatem przyjąć, tak jak uczynił to organ, że doszło do całkowitego pokrycia zadłużenia z tytułu zaległych alimentów.
Niezrozumiały jest również tryb zastosowany przez organ przy wydawaniu decyzji o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych świadczeń powiększonych o odsetki ustawowe z potrąceniem ich z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie zawarte w treści decyzji organu I instancji odpowiada wprawdzie dyspozycji art. 23 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu. Niemniej jednak organ powinien był w pierwszej kolejności zastosować art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia.
Organ w pierwszej kolejności musi ustalić, że świadczenie jest nienależne, w jakiej wysokości, a następnie przypisać je do zwrotu. Organ powinien przed dokonaniem zmiany decyzji w trybie art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustalić dokładnie, czego dotyczyły wpłaty dokonane przelewami. Należy mieć na uwadze, że ustawa ta ma na celu wsparcie osób, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego. W preambule do ustawy prawodawca wyraźnie określił ten cel, wskazując jednocześnie na subsydiarny charakter pomocy Państwa w tym zakresie, akcentując obowiązki rodziny, wynikające z kodeksu rodzinnego. Stosownie do art. 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązek zaspokajania potrzeb małoletnich, czy uczących się pełnoletnich dzieci obciążą przede wszystkim rodziców. Alimenty ze swej istoty służą utrzymaniu uprawnionego, nie są świadczeniami stricte pieniężnymi ukierunkowanymi na zaspokojenie bieżących potrzeb. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wkracza wówczas, gdy uprawniony tych środków na bieżące utrzymanie nie uzyskuje od zobowiązanego. Uprawniony do alimentów w sytuacji dwumiesięcznej bezskutecznej egzekucji alimentów ma prawo złożyć stosowny wniosek. Ustawodawca nałożył w ustawie obowiązek współdziałania zarówno ze strony dłużnika alimentacyjnego, jak i wierzyciela. Wśród tych obowiązków zawarty jest obowiązek informowania przez wierzyciela, uprawnionego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o zmianie sytuacji rodzinnej czy dochodowej, mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Poza sporem jest, że skarżąca zaniechał tego obowiązku, co jednak nie ma bezpośredniego wpływu na wynik postępowania.
W ocenie Sądu organy dokonały niewłaściwej wykładni art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stanowi on, że ilekroć w ustawie mowa jest o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. W wyroku z dnia 14 maja 2010, sygn. akt II SA/Łd 325/10 WSA w Łodzi wyjaśnił jak należy rozumieć świadczenie nienależne na podstawie wskazanego przepisu ustawy. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w całości podziela tok rozumowania i wykładnię prawa dokonaną w powyższym wyroku.
Zdaniem Sądu w świetle powyższego przepisu uprawniony musi jednocześnie pobierać świadczenia z dwóch źródeł: z instytucji wypłacającej świadczenie w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz od dłużnika (komornika, innego organu egzekwującego alimenty). Należy przy tym zaznaczyć, że zarówno alimenty, jak i świadczenie wypłacane w trybie ustawy są formami świadczeń przyznawanych w określonych cyklach, z zasady miesięcznych – przy czym świadczenie z ustawy na okres jednego roku, z możliwością przyznania w kolejnym okresie, zaś cezurą czasową alimentów jest z reguły osiągnięcie pełnoletniości lub zakończenie nauki po jej uzyskaniu. Jednoczesność, o której stanowi art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, czyli zbieg świadczeń ma miejsce wówczas, gdy uprawniony otrzyma równocześnie obydwa świadczenia. Przy tym w ocenie sądu nie ulega wątpliwości, że jednoczesność oznacza również tożsamość okresu, za który obydwa świadczenia wypłacono. Jeżeli pamiętamy o istocie i celu alimentów, jakim jest dostarczanie środków na bieżące utrzymanie, to również taki cel należy przypisać świadczeniu z funduszu – ma ono zapewniać środki na bieżące utrzymanie uprawnionemu do alimentów. Tym samym i świadczenie wypłacane w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym może być uznane za świadczenie jednocześnie wypłacane, gdy opiewa na ten sam okres, co otrzymane alimenty. W przeciwnym razie łatwo doszłoby do sytuacji, w której pomoc Państwa w postaci świadczenia wypłacanego w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym stawałaby się iluzoryczną. Tak byłoby na przykład w przypadku, gdy uprawniony po dłuższym czasie bezskutecznej egzekucji otrzymałby zaległości alimentacyjne już w okresie pobierania świadczenia z ustawy o pomocy uprawnionym, ale zaległości alimentacyjne nie dotyczyłyby okresu, na który przyznano świadczenie. Uprawniony, zgodnie z ogólnymi regułami ma bowiem prawo zaliczyć otrzymaną kwotę na poczet zaległości. Jeżeli uzyskana z opóźnieniem kwota alimentów nie niweczy zaległego długu, co więcej, zaliczenie jej na poczet zaległości powoduje, że nie można jej chociażby w części przeznaczyć na bieżące zaspokojenie potrzeb, a więc na poczet (bieżących) alimentów, nie sposób uznać, że doszło do jednoczesnego otrzymania świadczeń.
W okresie, na który przyznano świadczenie w trybie ustawy, w istocie uprawniona nie otrzymała alimentów, data ich wypłacenia nie jest bowiem tożsama z okresem alimentacji. Łatwo natomiast ustalić, czy nie doszło do zbiegu świadczenia z alimentami w okresie minionym, możliwe jest bowiem porównanie czasu pobierania świadczenia z kwotami zaległych alimentów i sposobem zaliczenia długu. Można mówić w takiej sytuacji co najwyżej o skuteczności egzekucji, gdyż z definicji zawartej w art. 2 pkt 2 ustawy wynika, że egzekucja bezskuteczna oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Gdyby zaakceptować interpretację pojęcia świadczenia nienależnego, jaką prezentują w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy, mogłoby dojść do sytuacji, gdy uprawniony w istocie zawsze będzie narażony na pozbawienie prawa do świadczenia w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przy najmniejszej choćby spłacie zaległości alimentacyjnych, w dodatku odległych w czasie. Tym samym, pomimo bezskuteczności egzekucji w czasie wskazanym w ustawie i pozbawienia uprawnionego w dłuższym okresie świadczeń alimentacyjnych, w istocie pomoc Państwa będzie iluzoryczna, uprawniony bowiem nie będzie otrzymywał ani alimentów, ani świadczenia, nie będzie zatem dysponował środkami na bieżące utrzymanie, czemu służyć winny zarówno alimenty, jak i świadczenie z funduszu alimentacyjnego.
Pamiętając o tym, że naczelnym celem świadczeń alimentacyjnych, poddanych regulacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest zaspokajanie bieżących potrzeb uprawnionego, nie sposób podzielić wniosków organów co do zbiegu świadczeń, a przynajmniej należy uznać go za przedwczesny w okolicznościach danej sprawy. Przenosząc wcześniejsze rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wadliwa wykładnia art. 2 pkt 7 lit.d ustawy bez wątpienia w sposób bezpośredni wpłynęła na wynik postępowania, bowiem doprowadziła do niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Organ zaniechał wyjaśnienia, w jaki sposób zaliczono wpłaty wyegzekwowanych należności z tyt. zaległych alimentów, w szczególności, czy dublowały one w jakiejkolwiek części świadczenie wypłacane w trybie ustawy. Organ odwoławczy w ogóle w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do argumentów skarżącej podniesionych w skardze i w tym zakresie nie zweryfikował decyzji organu I instancji. Art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, że w razie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w nim przesłanek organy mogą zmienić decyzje przyznającą świadczenie, co nie oznacza, że tak się stać musi. Organ za każdym razem winien rozważyć, czy z punktu widzenia celów ustawy byłoby to uzasadnione w danym, konkretnym przypadku i wskazać w uzasadnieniu przesłanki, jakim się kierował przy podejmowaniu decyzji.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło