II SA/Bd 1051/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-06-18
Skład orzekający: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadacz nieruchomości ponosi odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, nawet jeśli zlecił wycinkę osobie trzeciej, która działała bez jego wiedzy lub przekroczyła zakres udzielonej zgody?Ratio decidendi
Odpowiedzialność administracyjna posiadacza nieruchomości za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia jest zobiektywizowana. Wystarczy wykazanie związku przyczynowego między działaniem posiadacza a usunięciem drzew. Posiadacz ponosi odpowiedzialność, jeśli co najmniej wiedział lub powinien był wiedzieć o usuwaniu drzew z jego nieruchomości i na to działanie się godził, a także nie podjął działań w celu uniknięcia pomyłki przez osoby trzecie lub powiadomienia organów o nielegalnej wycince.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia A. G. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zgłoszenia 10 szt. drzew rodzaju Topola oraz 5 szt. drzew gatunku Sosna zwyczajna z jego nieruchomości. Skarżący twierdził, że nie zlecał wycinki drzew wymagających zezwolenia i że osoba trzecia dokonała wycinki bez jego wiedzy lub przekraczając zakres zgody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy, uznając odpowiedzialność skarżącego za zobiektywizowaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez dokonania zgłoszenia drzew oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. znak: [...] Wójt Gminy O. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572) i art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i 3 oraz art. 84 ust. 1 i 2, art. 85 ust. 1, 4b w związku z art. 89 ust. 1, 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm.), a także na podstawie art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 54 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330) wymierzył A. G. (zwanemu dalej skarżącym) administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez dokonania zgłoszenia 10 szt. drzew rodzaju Topola oraz 5 szt. drzew gatunku Sosna zwyczajna z terenu nieruchomości o nr ewid.[...] i 715/4 w m. O., gm. O. (pkt 1 rozstrzygnięcia); oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące usunięcia 13 szt. drzew rodzaju Topola z terenu nieruchomości o nr ewid.[...] i 715/4 w m. O., gm. O..
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł, iż na przedmiotowych działkach nie odbywały się za jego zgodą i wiedzą wycinki wymagające zgłoszenia lub uzyskania zezwolenia. Skarżący zgodził się na wycinkę drzew, których wycinka nie wymagała żadnego zezwolenia. Zdaniem skarżącego organ dokonał błędnego ustalenia stanu faktycznego, na podstawie zeznań świadków, które w części były niespójne i sprzeczne między sobą. Największa rozbieżność dotyczyła tego, czy doszło do zlecenia wykonania wycinki czy doszło wyłącznie do wyrażenia zgody na wycinkę konkretnego rodzaju krzewów i niewielkich drzew. Jeżeli bowiem drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody.
Decyzją z dnia [...] września 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
SKO uznało, że skarżący wyraził zgodę na wycinkę drzew na działkach nr [...] Skarżący twierdzi, że zgoda ta obejmowała wyłącznie większe drzewa, tj. te których wycinka nie wymagała uzyskania zezwolenia ani zgłoszenia. Podczas przesłuchania w dniu [...] stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący nie wydałby zgody na wycinkę drzew, gdyby wiedział, że drzewa wymagają zezwolenia. Ponadto skarżący nie był świadomy, że doszło do nielegalnej wycinki, nie miał nawet danych osób dokonujących wycinki. Z zeznań skarżącego wynika, że dokonywał on wycinki przedmiotowych drzew w listopadzie 2021 r., mierzył również obwody drzew. Osoba zlecająca wycinkę drzew oświadczyła mu telefonicznie, że posiada stosowne zezwolenia. W dniu wycinki zleceniodawca nie wskazał na konkretne drzewa do wycięcia, kazał ciąć wszystko.
SKO podkreśliło, że w judykaturze jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia drzew, albowiem uzależnienie tej odpowiedzialności od winy pociągałoby za sobą skutek w postaci zwiększenia możliwości bezkarnego naruszenia zakazu wycinania drzew bez wymaganego zezwolenia. Nieistotnym jest zatem czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia osobiście, czy też wynajął w tym celu inny podmiot czynność tę zlecając mu, nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość czy też brak świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia.
Zdaniem SKO skarżący nie wykazał, że dokonał konkretnego oznaczenia drzew, które należy usunąć i tych, które miałyby na działkach pozostać. W toku postępowania skarżący nie wskazał na żadne akty staranności które przedsięwziąłby w celu uniknięcia ewentualnej pomyłki przez osoby trzecie. Oznacza to, że skarżący nie dochował staranności np. poprzez nadzór osobisty albo pełnomocnika przy kwalifikacji drzew. Samo zlecenie usunięcia drzew bez ich oznaczenia, a potem nadzoru, nie może prowadzić do wniosku, że to przyjmujący zlecenie odpowiada za to, które drzewa wytnie. Zatem jeśli nawet odpowiedzialność na podstawie art. 88 ust. 1 u.o.p. uzależniona byłaby od zawinienia, to w niniejszej sprawie nie występują okoliczności, które zwalniałyby skarżącego od winy w bezprawnym usunięciu drzew. Odrębne zagadnienie stanowi uzależniona wprost przez ustawodawcę od winy cywilnoprawna kwestia odpowiedzialności za szkody za nienależyte wykonanie umowy, gdzie szkodę może stanowić także zapłacona kara za usunięcie drzew.
W ocenie SKO istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez organ pierwszej instancji ustalone w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Skarżący zlecił osobie trzeciej usunięcie drzew, działanie takie zostało podjęte i doprowadziło do usunięcia również takich egzemplarzy drzew, które objęte były obowiązkiem zgłoszenia do właściwego organu administracji publicznej. Bezspornym jest również i to, że skarżący nie dopełnił obowiązku zgłoszenia wycinki tych drzew, których postępowanie dotyczyło. Ocena tego, czy działania skarżącego świadczą o dochowaniu należytej staranności i w konsekwencji zwalniają go od winy nie należy do sfery faktów, podlegających udowodnieniu, ale jest wnioskiem co do stanu prawnego.
Dalej, zgodnie z art. 89 ust. 4 u.o.p. "Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%." Zatem, gdy nie ma kłody drzewa (czyli drzewo zostało ścięte poniżej 130 cm), ale pozostał pieniek, zasadą jest dokonanie pomiaru najmniejszej średnicy pnia drzewa i pomniejszenie o 10%, co w przybliżeniu powinno odpowiadać obwodowi pnia drzewa na wysokości 130 cm. Metoda powyższa znalazła zastosowanie w niniejszej sprawie.
Według SKO, przyjmując za punkt wyjścia obwód pni uzyskany w trakcie oględzin i pomniejszając go o 10%, stosownie do art. 89 ust. 4 u.o.p. (uzyskując w ten sposób ekwiwalent pomiaru kłody drzewa na wysokości 130 cm, z wyjątkiem dwóch drzew, gdzie pomiar na wysokości 130 cm był możliwy, tj. Sosna zwyczajna (nr [...]) - obwód pnia 55 cm oraz Topola (nr [...]) – obwód pnia 68 cm), organ pierwszej instancji uzyskał obwód, który stanowił podstawę obliczenia kary dla usuniętych drzew. W przypadku Sosny zwyczajnej przyjęto następujące drzewa o obwodzie pnia na wys. 5 cm - 62 cm (nr [...]), 54 cm (nr [...]), 83 cm (nr [...]), 76 cm (nr [...]) oraz nr [...] jw. Z kolei w przypadku Topoli przyjęto następujące drzewa o obwodzie pnia na wys. 5 cm - 95 + 96 cm (nr [...]), 113 cm (nr [...]), 81 cm (nr [...]), 92 cm (nr [...]), 81 cm (nr [...]), 98 cm (nr [...]), 94 cm (nr [...]), 101 cm (nr [...]), 103 cm (nr [...]) oraz nr [...] jw. W. ustalonej opłaty została obliczona prawidłowo stosownie do treści art. 85 ust. 1 u.o.p., przy zachowaniu stawek, wynikających z treści rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.
SKO podało, że pomiaru drzew dokonano podczas wizji lokalnej z dnia [...] grudnia 2022 r. na podstawie pozostałych karp na wys. 5 cm. Na tej podstawie sporządzona została przez biegłego "Ekspertyza Dendrologiczna" (w aktach sprawy). W aktach sprawy znajduje się również zawiadomienie o oględzinach z dnia [...] listopada 2022 r. z adnotacją "adresat nie podjął przesyłki w terminie". Odnosząc się do zarzutu odwołania SKO wyjaśniło, iż strona ma prawo zapoznać się z pisemną opinią sporządzoną przez biegłego, zgłaszać do niej zarzuty, jak również brać udział w przeprowadzeniu tego dowodu w formie ustnej. "Istotą dowodu z opinii biegłego jest samodzielne, bez udziału stron i organu, przygotowanie i opracowanie opinii. Dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego strona może wnosić stosowne uwagi do opinii, wnioskować o wyjaśnienie określonych kwestii, poszerzenie badań, uściślenie i wyjaśnienie wniosków. Nie można uznać, iż organy prowadzące postępowanie administracyjne są zobowiązane powiadomić strony tego postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia przez rzeczoznawcę majątkowego oględzin nieruchomości" (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., I OSK 977/10). W toku całego postępowania skarżący miał możliwość zapoznania się z Ekspertyzą i wnosić do niej ewentualne uwagi.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku prowadzenia postępowania w zakresie art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p., SKO przypomniało, że zgodnie z tym przepisem "Przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego". Skoro skarżący chciał skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p., to winien wykazać, iż wycinka drzew prowadzona była w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a nie przerzucać na organ ciężar dowodu, że nie taki był cel usunięcia drzew (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 06 lutego 2020 r" II SA/Po 807/19, LEX nr 2783910). Nie do zaakceptowania jest bowiem pogląd, że to organ miałby z urzędu ustalać intencje skarżącego.
SKO wskazało, że dokonanie powyższych ustaleń otworzyło kolejny etap postępowania wyjaśniającego, w ramach którego zobowiązane było z urzędu rozważyć, czy nie zachodzą podstawy do odstąpienia od ukarania w trybie art. 189f § 1 K.p.a. Co prawda, w art. 89 ust. 7 u.o.p. dozwala się na nie wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew w przypadku, gdy nastąpiło to ,,w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności", jednakże przepis ten ma inny sens i należy traktować go bardziej jako wyjątkową przesłankę negatywną wymierzenia kary, a nie regulację, z której a contrario miałoby wybrzmiewać, że zamiarem ustawodawcy było przyjmować, iż od kary za usunięcie drzew nigdy, bezwzględnie i w żadnym innym przypadku nie można odstąpić.
SKO dodało, że "odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia" z art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a. to swoista reguła ogólna wprowadzona później aniżeli art. 89 ust. 7 u.o.p., a nadto przy tym reguła o szerszym zakresie normowania. Treść normatywna "odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia" z art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a. zawarta została w art. 189f K.p.a. Przy czym na pewno regulacje z art. 189f § 2 i § 3 K.p.a. do czynów określonych w art. 88 u.o.p. nie znajdą zastosowania.
W ocenie SKO inaczej spojrzeć należałoby na dyrektywy zawarte w art. 189f § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu (w ujęciu proceduralnym decyzja taka wydawana jest w miejsce decyzji o administracyjnej karze pieniężnej) jeżeli:
waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
SKO stwierdziło, że nie znalazło podstaw do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a.), gdyż waga naruszenia prawa, tj. wycinka 15 szt. drzew gatunku Sosna zwyczajna i Topola jest znaczna, nie tylko z uwagi na charakter naruszonego dobra, ale również zakres ilościowy skutków tego naruszenia.
Skarżący złożył na ww decyzję skargę, wnosząc o jej uchylenie jak również uchylenie decyzji organu I instancji oraz zarzucając naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt. 6 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt. 3a i ust. 4 oraz art. 89 ust. 4 ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wymierzającą skarżącemu kary pieniężnej w wysokości [...] zł,
- art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organy obu instancji wyjaśnienia rozbieżności między zeznaniami świadków oraz samej strony postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił argumentację tożsamą z zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem skargi jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Wójta orzekającą o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 10 szt. drzew rodzaju Topola oraz 5 szt. drzew gatunku Sosna zwyczajna z terenu nieruchomości o nr ewid.[...] i 715/4 w m. O., gm. O. (pkt 1 rozstrzygnięcia); oraz umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące usunięcia 13 szt. drzew rodzaju Topola z terenu nieruchomości o nr ewid.[...] i 715/4 w m. O., gm. O..
Materialnoprawną podstawę podjętych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na stosowny wniosek.
Stosownie do treści art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (pkt 1), usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości (pkt 2) zniszczenie drzewa lub krzewu (pkt 3), uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (pkt 4), usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16 (pkt 5), usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 (pkt 6).
Kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.). Samo uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna (art. 88 ust. 3).
W myśl art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Z kolei w ust. 7 przewidziano, że w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.
Powyższe oznacza, że odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w cyt. art. 88 ust. 1 u.o.p. jest zobiektywizowana i wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. W orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, według którego kładzie się nacisk na obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, gdzie wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego uzyskania pozwolenia/zezwolenia na usunięcie drzew (por. wyrok NSA z 9 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2262/10; wyrok WSA w Lublinie z 15 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 268/11, CBOIS). Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają pobudki, czy motywy, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo (por. wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., II OSK 907/17, CBOIS).
Dodatkowo podkreślić należy, że decyzje w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, tzn. uznanie organu ogranicza się jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że na jej gruncie organy w niej orzekające były zobligowane do ustalenia następujących, istotnych dla niej okoliczności. Po pierwsze, czy doszło do usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Po drugie, kto jest posiadaczem nieruchomości (względnie właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego) i czy ewentualnie istniał inny podmiot, który usunął drzewa, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Ponadto, organy powinny ustalić jakie drzewa zostały usunięte oraz jakiej były wielkości, co ma stanowić w dalszej kolejności podstawę do ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej.
W ocenie Sądu, wszystkie wskazane wyżej okoliczności zostały przez organy ustalone. Przede wszystkim organy ustaliły, że posiadaczem nieruchomości składającej się z działek nr [...] w m. O., gm. O. jest skarżący.
Podobnie nie budzi wątpliwości okoliczność, jakie drzewa znajdujące się na wskazanych nieruchomościach zostały usunięte, co zostało jednoznacznie stwierdzone podczas oględzin z dnia [...] grudnia 2022 r. i [...] września 2022 r. Usunięcie przedmiotowych drzew wymagało uzyskania uprzedniego zezwolenia, co nie było kwestionowane przez skarżącego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie kwestionował również tego, jakie były gatunki i wymiary usuniętych drzew, co zresztą wynikało z opinii dendrologicznej z grudnia 2022 r. Kwestią sporną natomiast, wokół której koncentruje się w istocie cała skarga, jest nałożenie kary administracyjnej na skarżącego jako posiadacza (właściciela) nieruchomości, podczas gdy, zdaniem strony, powinna być ona nałożona na podmiot, który faktycznie tego dokonał, to znaczy usunął (ściął) drzewa bez jego zgody. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie strony łączyła nienazwana relacja prawna, która obejmowała wyłącznie zgodę na działania świadka P. B. w zakresie wykonywania na jego własną rzecz i ryzyko prac obejmujących wycinkę krzewów i drzew - ale tylko takich jakie nie wymagały zgłoszenia czy zgody na ich wycięcie.
Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie, wnikliwie i adekwatnie do potrzeb dokonały ustaleń i na ich podstawie zasadnie wymierzyły skarżącemu kwestionowaną administracyjną karę pieniężną za usunięcie ww. drzew bez wymaganego zezwolenia.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2021 r. organ uzyskał od P. P. informację o wycince drzew na należącej do skarżącego nieruchomości (k. nr [...] akt administracyjnych). W dniu [...] stycznia 2022 r. zwrócono się do skarżącego o przedstawienie zezwolenia na wycinkę drzew z ww działek, stanowiących jego własność, w terminie 7 dni (k. nr [...] akt administracyjnych). Skarżący pismem z dnia [...] lutego 2022 r. wniósł o doprecyzowanie wezwania, ponieważ na działkach nr [...] i 715/4 w m. O. nie były realizowane za jego wiedzą i zgodą żadne wycinki drzew, które wymagałyby zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia w myśl ustawy o ochronie przyrody (k. nr [...] akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zgłoszenia oraz o przeprowadzeniu oględzin (k. nr [...] akt administracyjnych). W dniach [...] września 2022 r. i [...] grudnia 2022 r. przeprowadzone zostały oględziny ww. nieruchomości, podczas których wykonano dokumentację fotograficzną oraz stwierdzono usunięcie 29 drzew. W grudniu 2022 r. uzyskano opinię dendrologa w zakresie pomiarów i gatunków usuniętych 28 drzew. We wnioskach wskazano, że 15 drzew wymagało zgody na wycinkę. Skarżący, pomimo zawiadomienia, nie uczestniczył w ww. oględzinach, nie wnosił również na żadnym etapie postępowania do treści ww. opinii żadnych zastrzeżeń. W piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r. organ I instancji w trybie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił skarżącego o możliwości wglądu do materiałów sprawy w postępowaniu administracyjnym (k. nr [...] akt administracyjnych). Podobnie organ I instancji uczynił, gdy pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. zawiadomił skarżącego oraz jego pełnomocnika o możliwości wglądu do materiałów sprawy w postępowaniu administracyjnym (k. nr [...] akt administracyjnych).
Podkreślić należy, że w toku postępowania nie ujawniono jakichkolwiek dokumentów czy dowodów, które pozwoliłyby na przyjęcie, że usunięcia drzew mógł dokonać jakikolwiek inny podmiot bez zgody skarżącego. Nie wskazał go również sam skarżący. Z protokołu przesłuchania skarżącego z dnia [...] stycznia 2024 r. (k. nr [...] akt administracyjnych) nie wynika bowiem komu personalnie zlecił wycinkę drzew, nie przedstawił żadnych danych w tym zakresie oraz podał, że gdy dowiedział się, iż drzewa (ich wycinka) wymagały zezwolenia to nie zgłosił tego faktu na Policję.
Nałożenie kary, o której mowa art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.o.p., na posiadacza nieruchomości może nastąpić zatem w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości co najmniej wiedział lub zachowując prawidłowy nadzór powinien był wiedzieć o usuwaniu drzew z jego nieruchomości i na to działanie się godził (por. wyrok WSA w Krakowie z 19 września 2018 r., sygn. akt: II SA/Kr 144/18).
Taka sytuacja ma też miejsce na gruncie rozpoznawanej sprawy. Skarżący nie przedstawił również żadnych dowodów na okoliczność powiadomienia właściwych służb o nielegalnej wycince drzew. Zarówno w odwołaniu jak i skardze pełnomocnik skarżącego ograniczył się do enigmatycznego twierdzenia, że strony łączyła nienazwana relacja prawna, która obejmowała wyłącznie zgodę na działania świadka P. B. w zakresie wykonywania na jego własną rzecz i ryzyko prac obejmujących wycinkę krzewów i drzew - ale tylko takich jakie nie wymagały zgłoszenia czy zgody na ich wycięcie. Należy więc uznać, że racjonalnym działaniem każdego właściciela nieruchomości, gdy spostrzegł usunięcie drzew z jego nieruchomości i bez jego zgody, jest powiadomienie o tym fakcie organów ściągania, co mogłoby doprowadzić do uniknięcia odpowiedzialności za delikt administracyjny z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. W konsekwencji uznać należy, że przyjęta przez organy orzekające w sprawie wersja wydarzeń jest wiarygodna i znajduje uzasadnienie w świetle zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego - co stanowi o bezzasadności podniesionych zarzutów naruszenia przepisów K.p.a. dotyczących zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Odnosząc się do dalszych zarzutów, należy wskazać, że zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Spełnienie wynikającego z art. 8 § 1 K.p.a. wymagania prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, jest szczególnie istotne w sprawie, w której uczestnicy postępowania reprezentują rozbieżne lub sprzeczne ze sobą interesy. W takich sprawach szczególna rola uzasadnienia decyzji administracyjnej polega na tym, by przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nie doszło jednak do naruszenia wskazanej normy. Trzeba zwrócić uwagę, że organy, a w szczególności Wójt, w sposób właściwy podejmowały działania mające na celu ustalenie w sposób możliwie kompleksowy istotnych okoliczności faktycznych w sprawie. Z pewnością takie prowadzenie postępowania stanowi o budzeniu zaufania uczestników do władzy publicznej.
Niezależnie od zarzutów skargi należy ponadto wskazać, że organy w sposób prawidłowy wyliczyły wysokość należnej kary mając na uwadze zastosowane stawki i sposób obliczenia kary, której wysokość uwzględnia treść art. 85 u.o.p., jak również art. 89 ust. 4 u.o.p., co wprawdzie zostało zakwestionowane przez skarżącego, ale jedynie przez pryzmat tego jak twierdził enigmatycznie, że nie miał on możliwości wzięcia udziału w czynnościach prowadzących do dokonanych przez organ ustaleń, co jednakże mijało się z prawdą, mając na uwadze powyższe ustalenia organu I instancji.
Nadto, uznać należy, że nie wystąpiła przesłanka negatywna do wymierzania administracyjnej kary pieniężnej określona w art. 89 ust. 10 u.o.p. Analiza akt sprawy prowadzi również do wniosku, że wycinka 15 drzew nie była podyktowana siłą wyższą, czy stanem wyżej konieczności. W orzecznictwie - z uwagi na brak definicji ustawowej - przyjmuje się, że o stanie wyższej konieczności można mówić wyłącznie w odniesieniu do czynników, których w normalnym stanie nie da się przewidzieć. Stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której zniszczenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Dodatkowo należy uwzględnić zasadę subsydiarności, zgodnie z którą nie było możliwe uniknięcie niebezpieczeństwa jak tylko przez poświęcenie jakiegoś innego dobra. Dobro poświęcone zaś przedstawia wartość niższą od ratowanego (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 4004/19). Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że usunięte drzewa stanowiły realne niebezpieczeństwo dla dóbr chronionych, o których mowa powyżej, a sama sytuacja wymagała natychmiastowej reakcji w postaci ich usunięcia.
Chybione jest natomiast stanowisko SKO, odnośnie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w K.p.a. nie znajdą bowiem zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są właśnie - jak już wyżej wskazano - kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 u.o.p. (por. wyrok NSA z 23 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1111/20).
Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy bowiem uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto w decyzji wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparł się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Skarżący miał zapewnione na każdym etapie postępowania administracyjnego prawo do udziału w poszczególnych czynnościach, jak np. oględziny czy przesłuchanie świadków (w których uczestniczył jego pełnomocnik). Ponadto skarżący, w obecności swojego pełnomocnika, jako strona postępowania został przesłuchany i w związku z tym mógł przedstawić korzystne dla siebie argumenty. Poza tym mógł skorzystać z przysługujących mu uprawnień wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. z czego jednakże nie skorzystał.
Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przytoczone w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło