II SA/Bd 1115/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Wojewody K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M. W. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu T. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym w[...]. Postępowanie wszczęto na wniosek B. W., która wywodziła, że jej były mąż T. W. jeszcze przed osadzeniem go w areszcie śledczym jedynie sporadycznie bywał w przedmiotowym lokalu. W ocenie organu postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie wykazało, że strona faktycznie nie mieszka pod tym adresem i fakt ten został potwierdzony przez świadków K. Ś. i R. Ś. Zebrany materiał dowodowy pozwolił organowi stwierdzić, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego strony, a nadto mieszkanie to zostało w dniu 16 lutego 2011r. sprzedane A. D. W odwołaniu od powyższej decyzji T. W. nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem zarzucił, że został zmuszony do opuszczenia lokalu na skutek tymczasowego aresztowania i powołał się na art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jako na negatywną przesłankę wymeldowania . Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] oparł się przede wszystkim na dowodach zebranych przez organ I instancji, uznając je za przekonujące i wskazując przy tym, że strony postępowania nie złożyły do organu odwoławczego żadnych istotnych nowych dowodów, które mogłyby być rozstrzygające w sprawie. Organ stwierdził, że wydając rozstrzygnięcie oparł się na zeznaniach strony i świadków przesłuchanych przez organ I instancji. Zebrane dowody wskazują zdaniem organu na to, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez T. W. miało miejsce jeszcze przed aresztowaniem go i osadzeniem w zakładzie karnym, co jest równoznaczne z uznaniem ,że odwołujący dobrowolnie zdecydował o niezamieszkiwaniu w miejscu stałego zameldowania. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że na skutek zbycia przedmiotowego lokalu na rzecz A. D. skarżący utracił możliwość ponownego zamieszkania w lokalu, a zatem dalsze utrzymywanie fikcji meldunkowej godziłoby w rejestracyjno-porządkowy charakter przepisów o ewidencji ludności. W skardze do sądu T. W. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji, zarzucając sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, mającą istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia polegającą na błędnym przyjęciu przez organy I i II instancji, iż skarżący dobrowolnie opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego, mieszczące się w lokalu nr [...] w [...] tj. miał zamiar jego opuszczenia. Skarżący podniósł, że w toku postępowania administracyjnego wskazywał, iż nie mieszka pod dotychczasowym miejscem stałego pobytu z przyczyn od niego niezależnych, gdyż został osadzony w zakładzie karnym. Skarżący wskazał, że w ogóle nie miał takiego zamiaru, aby dobrowolnie zmienić miejsce stałego pobytu, a został do tego zmuszony. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r.,Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny, wynika że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt IIOSK 561/05, Lex nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym w [...]. W ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów administracyjnych w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Nie ulega wątpliwości, że osadzenie w areszcie śledczym nie jest tożsame z opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Wskazuje na to regulacja art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy, osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż trzy miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, że pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za taką okoliczność, uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące, ustawa w szczególności w art. 8 ust. 1 pkt 4 uznaje pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich. Regulacja ta pozwala przyjąć, że pobyt w areszcie śledczym jest pobytem czasowym w rozumieniu ustawy, jeżeli z okoliczności wynika, że pobyt ten nie utracił cech pobytu czasowego, przy czym wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga organ gminy. W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożonego przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązku w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z tą ustawą, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 263/06, LEX nr 321529). Trzeba jednak podkreślić, że jakkolwiek bezspornym faktem w sprawie jest osadzenie skarżącego w areszcie śledczym, to okoliczność ta nie mogła być w sprawie argumentem uzasadniającym odmowę jego wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Istotnie nie dokonuje się wymeldowania z takiego miejsca osób pozbawionych wolności, ale tylko wówczas, gdy adres zgłoszonego przez nie zameldowania stanowił miejsce ich faktycznego pobytu do dnia ich aresztowania oraz w przypadku, gdy po stronie tych osób istnieje realna możliwość powrotu do miejsca pobytu stałego. Po stronie skarżącego nie występuje żaden z w/w przypadków, gdyż w dacie aresztowania i osadzenia go w zakładzie karnym przedmioty lokal nie stanowił jego centrum życiowego, w którym skoncentrowane byłyby jego osobiste i majątkowe interesy. Po sprzedaży przedmiotowego lokalu osobie trzeciej nie może być również spełniona przesłanka fizycznego przebywania w lokalu niezbędna do ujawnienia tego stanu w ewidencji ludności. Zatem interpretacja przepisów omawianej ustawy zaprezentowana przez skarżącego doprowadziłaby do sytuacji sprzecznych z jej istotą polegającej na tym, że skarżący pozostawałby zameldowany w lokalu, do którego nie ma uprawnień i w którym już faktycznie nie przebywa i przebywać nie może, co stanowiłoby do tzw. fikcję meldunkową. Z analizy akt sprawy wynika, że właściwie jedynym powodem, dla którego skarżący nie zgadza się na jego wymeldowanie, są kwestie związane z uzyskaniem lokalu zastępczego oraz brakiem możliwości zameldowania w innym lokalu. Okoliczności te zaś nie stanowią przesłanek wyłączających możliwości wymeldowania. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; ze zm.).