II SA/Bd 1169/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA: Małgorzata Włodarska Protokolant: Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]2005r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2004r. znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zarządza zwrot od Skarbu Państwa ( Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz skarżącego kwoty 200zł. (dwieście złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu, 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 240zł. (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 2004r. znak: [...] odmawiającej przyznania Stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 15 lipca 2004r., decyzją z [...] 2005r. [...] na podstawie art. 37k ust. 1 i art. 37 l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003r. nr 58, poz. 514 ze zm.) w związku z art. 29 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że A. G. zarejestrował się w PUP w B. w dniu 14 lipca 2004r. jako osoba spełniająca warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 w/wym. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Mocą decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] 2004r. uznany został za osobę bezrobotną od dnia 14 lipca 2004r. i nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 lipca 2004r. A. G., rejestrując się jako bezrobotny, wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2004r., znak: [...] odmówił wnioskującemu przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 15 lipca 2004r. Od w/wym. Decyzji A. G. odwołał się twierdząc, że spełnia ustawowe wymogi do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ wg. niego ustanie jego stosunku pracy w [...]" w B. w trybie art. 30 § 1 pkt 3 kodeksu pracy w związku z art. 55 § 11 Kodeksu Pracy jest w istocie rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Pracodawca bowiem uchylał się notorycznie od terminowego wypłacenia wynagrodzeń za pracę z powodu złej kondycji finansowej aczkolwiek nie rozwiązał z nim umowy o pracę z przyczyn ekonomicznych. Rozpatrując wzięto pod uwagę, że zgodnie z art. 37 l ust. 1 i 2 w/wym. ustawy prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia ustala się na wniosek tej osoby, a przysługuje od następnego dnia po dniu zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia uprawnień. Uzasadniając swą decyzję organ przytoczył przesłanki z art. 37k ust. 1 powołanej wyżej ustawy określające warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Organ wskazał, że możliwość nabycia uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego jest ściśle związana ze spełnieniem określonych w ustawie warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Aczkolwiek wnoszący odwołanie, rejestrując się w dniu 14 lipca 2004r. spełnił określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to jednak nie spełnił żadnego z pięciu ustawowych warunków, wymaganych do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20a w/wym. ustawy przez przyczyny dotyczące zakładu pracy należy rozumieć rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy z powodu śmierci pracodawcy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Skoro zatem A. G. w dniu 18 czerwca 2004r. umowę o pracę rozwiązał w trybie art. 55 § 1 1 Kodeksu pracy , to stwierdzić należy, że ten tryb rozwiązania stosunku pracy nie mieści się w dyspozycji cyt. wyżej przepisów traktujących o rozwiązaniu umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Tym samym w przypadku A. G. nie została spełniona jedna z istotnych ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Na powyższą decyzję A. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie przepisów prawa: art. 37k ust. 1 i art. 37l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 29 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych jak również naruszenie art. 55 § 1 1 kodeksu pracy poprzez nieuwzględnienie przez Wojewodę [...], iż rozwiązanie stosunku pracy skarżącego z biurem [...] " nastąpiło w istocie z przyczyn dotyczących zakładu pracy. naruszenie art. 7 oraz art. 75 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przez organ administracji pełnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności sytuacji finansowej pracodawcy, [...]" , a które to uzupełnienie postępowania dowodowego spowodowałoby właściwe określenie przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę leżących po stronie pracodawcy. Wskazując na powyższe wniósł o: 1) uchylenie przedmiotowej decyzji w związku ze stwierdzonym naruszeniem prawa materialnego. 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącego organy administracji bezkrytycznie przyjęły, że skoro to pracownik złożył oświadczenie woli o rozwiązywaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, to automatycznie jest to równoznaczne z przyjęciem, iż rozwiązywanie to nie dotyczyło przyczyn po stronie zakładu pracy. Stanowisko takie jest nieuprawnione; wojewoda błędnie uznaje, że "przyczyny leżące po stronie zakładu pracy" to tylko takie sytuacje gdzie wypowiedzenia dokonuje pracodawca. Stanowi to błędną konfuzję pojęcia oświadczenia woli i przyczyn rozwiązywania. W świetle art. 55 § 11 kodeksu pracy - który zastosował skarżący - pracownik jest upoważniony do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, to jest takich sytuacji gdzie pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia swoich obowiązków wobec pracownika - w niniejszej sprawie: brak zapłaty wynagrodzenia. Przyczyny rozwiązania były natury stricte ekonomicznej - pracodawca nie płacił wynagrodzenia nie tylko skarżącemu, ale również pozostałym pracownikom zatrudnionym w przedsiębiorstwie. Okoliczności zatrudnienia i wypowiedzenia stosunku pracy potwierdzają nie tylko ekonomiczny charakter, ale i likwidację stanowiska pracy skarżącego, na które nigdy nie przyjęto nowego pracownika. Wskazano także, że art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu precyzuje, że chodzi tutaj o sytuację gdy wypowiedzenia dokonał pracodawca. Wskazuje natomiast, że m.in. dotyczy likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych co w istocie nastąpiło: pracodawca nie wypłacał wynagrodzenia, a po rozwiązaniu stosunku pracy ze skarżącym nie zatrudnił na jego stanowisko żadnego nowego pracownika. A tym samym w rzeczywistości miała miejsce likwidacja stanowiska pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację z zaskarżonej decyzji. W szczególności podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie pod uwagę należało wziąć przed wszystkim, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu przez przyczyny dotyczące zakładu pracy należy rozumieć rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy z powodu śmierci pracodawcy lub przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Ponieważ A. G. w dniu 18 czerwca 2004r. umowę o pracę rozwiązał w trybie art. 55 § 11 Kodeksu pracy, to stwierdzić należy, że ten tryb rozwiązania stosunku pracy nie mieści się w dyspozycji cyt. wyżej przepisów traktujących o rozwiązaniu umowy o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Tym samym w przypadku skarżącego nie została spełniona jedna z istotnych ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna i należało ją uwzględnić. Na wstępie należy stwierdzić, że możliwość nabycia uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego jest ściśle związana ze spełnieniem określonych w ustawie warunków do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Skarżący te warunki spełnił co przyznaje zresztą organ w zaskarżonej decyzji. Dalsze przesłanki określają pkt. 1-5 ust. 1 art. 37k. Z przepisów tych wynika, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1. osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn lub 2. do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3. do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4. do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, 5. zakończyła okres zatrudnienia, o którym mowa w art. 19 ust. 2a, i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia określone w pkt 1, 3 lub 4. Rozważając czy skarżący spełnił powyższe warunki organ administracyjny wyjaśniając pojecie " przyczyn dotyczących zakładu pracy" co prawda sięgnął do art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy z 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zaniechał jednak - przytaczając jego treść - przytoczenia go w całości. Wskazał bowiem, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 20a w/wym. ustawy przez przyczyny dotyczące zakładu pracy należy rozumieć rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, a także wygaśnięcie stosunku pracy z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśniecie stosunku pracy w przypadku przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę i niezaproponowanie przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy. Tymczasem przepis ten został znowelizowany przez art. 19 ustawy z 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90 poz. 844 z późn. zm.) stanowiący, że w ustawie z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514) w art. 2 w ust. 1 pkt 20a otrzymuje brzmienie: 20a) " przyczynach dotyczących zakładu pracy" oznacza to: a) rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, w przypadku rozwiązania stosunku pracy z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników, b) rozwiązanie stosunku służbowego z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, jego likwidacji lub likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych albo technologicznych, c) wygaśnięcie stosunku pracy (stosunku służbowego) z powodu śmierci pracodawcy lub gdy przepisy ustawy przewidują wygaśnięcie stosunku pracy w przypadkach przejścia zakładu pracy lub warunków pracy i płacy". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że implikacje wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 20a lit.a były poza zakresem zainteresowania i analizy organu drugiej instancji skoro organ przytoczył tylko zapis pod literą b i c (Prawidłowo natomiast przytoczył powyższy przepis tj. w jego właściwym brzmieniu organ I instancji, ale nie uczynił go przedmiotem analizy w swym uzasadnieniu). Zarówno z znajdującego się w aktach świadectwa pracy jak i dołączonego do skargi odpisu oświadczenia skarżącego z 18 czerwca 2004r. wynika, że stosunek pracy skarżącego ustał w wyniku skorzystanie przez niego z uprawnień przyznanych mu w art. 55 § 11 kodeksu pracy. Z świadectwa pracy a więc dokumentu wystawionego przez pracodawcę , a także odpisów pism dołączonych do skargi wynika także, że pracodawca zalegał skarżącemu z wypłatą wynagrodzenia. Wypłata wynagrodzenia za pracę jest jednym z kardynalnych obowiązków pracodawcy co wynika ewidentnie z przepisów kodeksu pracy (np. art. 94). Nie można więc przyjmować, że skoro pracownik a więc skarżący złożył oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, to automatycznie jest to równoznaczne z przyjęciem, iż rozwiązanie to nie dotyczyło przyczyn po stronie zakładu pracy. Stanowisko takie jest nieuprawnione. Nie od rzeczy będzie w tym miejscu zwrócenie uwagi na wyrok Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2000r. - I.PKN 516/99/OSNAPiUS 2001/16/516. Z powyższego w sposób ewidentny i niekwestionowany wynika, że przyczyny dotyczące rozwiązania umowy o pracę leżały po stronie pracodawcy, mimo że oświadczenie woli o wypowiedzeniu złożył skarżący. Pracodawca nigdy nie zakwestionował ani tych przyczyn ani samego aktu wypowiedzenia, uznając je za słuszne i uzasadnione. Nie ulega również wątpliwości, że przyczyny rozwiązania były natury stricte ekonomicznej - pracodawca nie płacił wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało uchylić obie decyzje. Prowadząc ponownie postępowanie organ oceni zasadność wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia emerytalnego uznając za dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 kpa), zbierając w sposób wyczerpujący i rozpatrując cały materiał dowodowy, uwzględniając wskazane przepisy prawa materialnego. Rozstrzygnięcie zawarte w pozostałej części wyroku oparto na art. 152 i 200 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002r., oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za ? radców prawnych... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) w szczególności § 2 ust. 1 i § 14 ust. 2.