II SA/Bd 1169/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Komendanta [...] Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata D.L. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć, 20/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] (znak: AG-431/2015) Komendant Miejski P. w B., na podstawie art. 104 kpa w związku z art. 95 ust 3 pkt 3, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990r. o P. (t. jedn. Dz.U. z 2015r., poz.355), zobowiązał A. W. do opróżnienia lokalu mieszkalnego w B. przy ul. [...] i przekazania go dysponentowi tj. Komendantowi Miejskiemu P. w B. wraz z kluczami, wskazując jednocześnie miejsce, do którego należy przekazać klucze do opróżnionego mieszkania. Komendant orzekł jednocześnie, że niewykonanie powyżej określonego obowiązku, spowoduje skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, celem przeprowadzenia eksmisji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, mieszkanie służbowe wymienione powyżej, zostało przydzielone Zaświadczeniem Komendanta Miejskiego P. w B. l.dz. [...] z dnia [...].08.2001r. L. W.. Na podstawie powyższego zaświadczenia, osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu byli synowie: J. W., A. W. i K. W.. Organ wskazał na treść art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy P. (Dz. U. z 2013 r., poz. 667 ze zm.), który przyznaje prawo do lokalu mieszkalnego członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej oraz po zmarłych emerytach i rencistach. Komendant podniósł, że uprawnienie członków rodziny policjanta do zajmowania lokalu wynika z posiadanego przez policjanta tytułu prawnego do lokalu, wymienienie natomiast w zaświadczeniu o przydziale lokalu członków rodziny policjanta nie daje im samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, uprawnienie to bowiem jest związane z prawem do lokalu, które posiada policjant. Z przeprowadzonego przez organ postępowania administracyjnego wynika, że A. W. nie posiada uprawnień do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Organ zwrócił również uwagę, że zobowiązany zalega z zapłatą czynszu i opłat związanych z eksploatacją lokalu. Na dzień wydania decyzji zadłużenie wobec [...] wynosiło [...] zł, a wobec M. B. - [...] zł. Komendant zaznaczył, że decyzja o opróżnieniu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w B. dotyczy wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu, gdyż zajmują go bez tytułu prawnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. W., podnosząc, że jest on zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna, jedynym źródłem jego utrzymania są natomiast zasiłki celowe w kwocie [...]zł miesięcznie. Odwołujący się wskazał, że nie ma lokalu zastępczego, do którego mógłby się przenieść, twierdząc również, że zmiana sytuacji nastąpi we wrześniu, kiedy podejmie pracę. Decyzją nr [...] (znak: [...].[...].3.2015.IN) z dnia [...] sierpnia 2015r. Komendant Policji, na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 i pkt 4 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990r. o P. (t. jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 355), orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podniósł, że regulacja prawna, dotycząca problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy policji oraz emerytów policyjnych została odrębnie uregulowana w przepisach resortowych i w tym przedmiocie nie mają zastosowania rozwiązania dotyczące najmu lokali czy ochrony praw lokatorów. Oznacza to, że nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014r., poz. 150). Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne, dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy jest rozdział 8 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990r. o P.. Organ podkreślił, że obowiązujący w dacie przydziału J. W. przepis art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia [...] stycznia 1959r. Prawo lokalowe (Dz.U. z 1962r. nr 47, poz. 227) przewidywał, że nie podlegają publicznej gospodarce lokalami budynki i lokale przeznaczone na zakwaterowanie MO oraz funkcjonariuszy służby więziennej i zakładów poprawczych. Analogiczną regulację utrzymywały również kolejne ustawy poświęcone tej materii tj. ustawa z [...] kwietnia 1974r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1987r. nr 30, poz. 165), ustawa z dnia [...] lipca 1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998r. nr 120, poz. 787 ze zm.) i obecnie obowiązująca ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego. Tym samym Komendant Wojewódzki jednoznacznie stwierdził, że niniejsza sprawa jest sprawą administracyjną, a nie cywilną, do której nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego. Organ odwoławczy, wskazując na treść art. 89 ust. 1 i 2 ustawy o P., podniósł, że członkami rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: małżonek, dzieci (...) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia (...). Uprawnienie członków rodziny policjanta do zajmowania lokalu pozostającego w dyspozycji P. wynika z posiadanego przez policjanta tytułu prawnego do lokalu. Wymienienie w decyzji o przydziale lokalu członków rodziny policjanta nie daje im samodzielnego tytułu prawnego do lokalu. Uprawnienie to ma charakter pochodny i jest związane z prawem do lokalu, które posiada policjant. Czym innym jest bowiem uprawnienie do lokalu na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o P., a czym innym uwzględnienie danej osoby przy przydziale lokalu na podstawie art. 89 ust. 2 ustawy o P.. Jak natomiast stanowi art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o P., decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego. Organ drugiej instancji wywiódł, że na podstawie przydziału mieszkania służbowego z dnia [...].11.1959r. KWMO w B., lokal mieszkalny przy ul. [...] w B. został przydzielony J. W.. Na mocy powyższej decyzji osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu pozostawali następujący członkowie jego rodziny: W. L. - żona, W. J. - syn, W. J. - córka, W. K. - syn, W. S. - syn, W. T. - syn, W. C. - córka. Obecnie w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w B. zamieszkują synowie J. i L. W.: J. W., A. W. i K. W.. Organ podniósł, że skoro przedmiotowy lokal nie został przydzielony odwołującemu się w formie decyzji administracyjnej oraz nie posiada on prawa do lokalu mieszkalnego w dyspozycji P. na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia [...] lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy P., w świetle art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o P. zasadne pozostaje wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Skargę na decyzję wydaną w drugiej instancji złożył A. W., podnosząc, że jest osobą bezrobotną i korzysta z zasiłku dla bezrobotnych. W przedmiotowym lokalu mieszka 54 lata. W odpowiedzi na skargę Komendant Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na całkowitą bezzasadność skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium zgodności z prawem (legalności), dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji (t. jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 355), decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także: w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 tej ustawy, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego. Treść art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji jednoznacznie wskazuje, że określa on nie tylko formę rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy opróżnienia lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów (art. 90 ust. 1 ustawy o Policji) ale też z postanowień powołanego przepisu wynika, że wyłącznymi przesłankami do jego zastosowania jest występowanie lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów jemu podległych oraz zajmowanie go bez tytułu prawnego. Lokalem będącym w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi (por. postanowienie NSA z 3 lipca 2009 r. sygn. I OSK 834/09, wyrok SN z 20 czerwca 2002 r., sygn. I CKN 683/00). Nie może przy tym budzić wątpliwości, że minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje nadzór nad działalnością Policji (art. 29 ust. 4 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437). Skoro sporny lokal stanowił już w roku 1959 (przekazanie lokalu J. W.) mieszkanie funkcyjne dla funkcjonariusza M. Obywatelskiej i tego rodzaju unormowanie było zgodne z ówcześnie obowiązującym i późniejszym ustawodawstwem, to przedmiotowy lokal pozostawał i pozostaje w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych (por. wyrok NSA z 17 marca 2011 r., sygn. I OSK 1878/10). W rozpatrywanej sprawie nie był kwestionowany fakt, że lokal mieszkalny znajduje się w dyspozycji Policji i zarządza nim ADM sp. z o.o. oraz fakt zajmowania lokalu bez tytułu prawnego. Skarżący powoływał się wyłącznie na trudną sytuację finansową a także zdrowotną brata Kazimierza, zajmującego wspólnie z nim sporny lokal. Lokal nie został przydzielony skarżącemu w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, jak również nie posiada on prawa do tego lokalu na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji. Lokal przydzielono ojcu skarżącego, będącemu funkcjonariuszem milicji a po śmierci ojca, prawo do zajmowania lokalu uzyskała matka skarżącego na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( Dz. U. z 2013r., poz. 667 ze zm.). Stosownie do tego przepisu prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach. Skarżący korzystał z lokalu w sposób pochodny. Art. 89 ustawy o Policji wymienia członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego - są to pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek; 2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; 3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie uznały, iż przedmiotowy lokal nigdy nie został przydzielony skarżącemu a jego prawo miało charakter pochodny, gdyż wynikało z uprawnienia ojca, obecnie nieżyjącego, a później matki. W stosunku do dzieci funkcjonariusza nie została wydana indywidualna decyzja o przydziale lokalu. Osoby te były ujęte przy przydziale jako członkowie rodziny funkcjonariusza. Nabyły zatem prawa do lokalu z tytułu uprawnienia przysługującego ich ojcu. Podsumowując, skarżący jako dziecko funkcjonariusza, posiadał prawo zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, ale nie posiadał i nadal nie posiada samodzielnego prawa do lokalu z zasobów resortu spraw wewnętrznych i administracji. Skarżący do tej pory w wymienionym lokalu zamieszkuje, zatem w stosunku do tego lokalu i osób go zajmujących zastosowanie mają unormowania zamieszczone w ustawie o Policji. Skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Niezależnie od tego, doprowadził wraz z braćmi do bardzo dużego zadłużenia, nie płacąc od wielu lat należnych opłat za mieszkanie. W zaistniałej sytuacji Sąd w całości podzielił stanowisko organów, co do wykazania przesłanek do żądania opróżnienia lokalu. W sprawie został prawidłowo zebrany materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny, a wręcz można określić, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Wydane decyzje spełniają również wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a., czyli zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, w którym przytoczono zastosowane przepisy i szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd nie dostrzegł zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Kontrola legalności przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania prowadzi do wniosku, że w toku postępowania skarżący miał zapewniony czynny udział i był pouczany o prawie do zapoznania się i wypowiadania co do zebranych materiałów i dowodów. Wobec powyższego, organy administracji zasadnie wydały decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego, ponieważ skarżący nie wykazał się tytułem prawnym do jego zajmowania. W tym stanie rzeczy, wobec braku stwierdzenia naruszenia prawa, skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego dla strony skarżącej z urzędu Sąd orzekł stosownie do treści art. 250 P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielone z urzędu (Dz. U. poz. 1416 ) i § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielone z urzędu (Dz.U. poz. 1801).