II SA/Bd 1176/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2019-02-05
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Jerzy Bortkiewicz, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może zostać uchylone z powodu błędów formalnych w tytule wykonawczym i upomnieniu, a także z powodu nierozważenia przez organ odwoławczy sytuacji finansowej zobowiązanego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano na błędy formalne w tytule wykonawczym i upomnieniu, a także na nierozpatrzenie przez organ odwoławczy sytuacji finansowej zobowiązanego, co narusza zasady praworządności, prawdy obiektywnej i celowości postępowania egzekucyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. K. na postanowienie Inspektora Pracy o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w związku z niewypłaceniem pracownikom należnych wynagrodzeń. Organ egzekucyjny nałożył grzywnę, wskazując na prawomocny nakaz zapłaty wynagrodzeń. Skarżący podniósł, że w tej samej sprawie toczy się postępowanie karne, a jego sytuacja finansowa jest trudna z powodu braku płatności od klientów i blokady rachunku bankowego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, nie uwzględniając argumentów skarżącego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Inspektor Pracy z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w B. z [...] sierpnia 2018 r. nr [...].
Postanowieniem z dnia [...].08.2018 r., nr rej. [...] Inspektor Pracy Inspektor Pracy, działając na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm.) orzekł o nałożeniu na A. K. grzywny w celu przymuszenia w kwocie [...]zł. Ponadto organ I instancji wezwał stronę do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...].08.2018 r. wystawionym przez Inspektora Pracy Inspektor Pracy, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia, zastrzegając przy tym, że w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, nakładane będą grzywny w tej samej lub wyższej kwocie.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, iż w toku kontroli udokumentowanej protokołem nr rej. [...] inspektor pracy ustalił, że pracodawca M. P. A. K. nie wypłacił pracownikom należnych wynagrodzeń za pracę. W wyniku tych ustaleń wydany został nakaz zawierający 6 decyzji administracyjnych w sprawie zapłaty ww. świadczeń, przy czym decyzje te z mocy prawa podlegały natychmiastowemu wykonaniu.
Ponowna kontrola, udokumentowana protokołem nr rej. [...] wykazała, że 4 decyzje nie zostały w całości wykonane. W związku z tym w dniu [...].10.2017 r. inspektor pracy skierował pod adresem pracodawcy upomnienie nr rej. [...], doręczone w dniu [...].10.2017 r.
Podczas kolejnej kontroli (protokół nr rej. 020088-5310-K012-Pt/18) ponownie sprawdzono wykonanie decyzji objętych upomnieniem i ustalono, że obowiązki wynikające z decyzji nadal nie zostały wykonane w związku z czym, w ocenie organu należało wszcząć postępowanie egzekucyjne i zastosować środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia. Zdaniem organu egzekucyjnego wysokość grzywny ustalono na poziomie wystarczająco dolegliwym dla zobowiązanego, by spełniła swoją przymuszającą funkcję. Zarazem jest ona stosunkowo łagodna, zważywszy, że maksymalna wysokość jednorazowo nakładanej grzywny wynosi [...] zł.
Jednocześnie poinformowano, że zgodnie art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego, nałożone grzywny, o ile nie zostały uiszczone lub ściągnięte, podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą mu być zwrócone w całości lub w części. W przeciwnym wypadku tzn. w razie niewykonania obowiązków oraz niezapłacenia grzywny w celu przymuszenia, sprawa zostanie skierowana do egzekucji przez Urząd Skarbowy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. podniósł, iż w tej samej sprawie na wniosek Inspektora Pracy prowadzone jest postępowanie przez Sąd Rejonowy w B. sygn. akt XIV W 4165/17.
Ponadto skarżący poinformował, że sytuacja dotycząca braku terminowych wypłat wynagrodzeń byłym pracownikom, spowodowana jest brakiem płatności jego klientów za wykonane usługi dozoru mienia, jak również blokadą rachunku bankowego przez Trzeci Urząd Skarbowy w B.. Wynagrodzenia z tego rachunku mogą być dokonywane tylko przez trzy dni w miesiącu, a pozostałe 27 dni są kierowane przez bank do Trzeciego Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na zobowiązania budżetowe.
Wszystkie wymienione sytuacje spowodowały paraliż finansowy firmy skarżącego, co jego zdaniem przyczyniło się do redukcji zatrudnienia i problemów z wypłatami wynagrodzeń.
A. K. nadmienił, że zaskarżone postanowienie przyczyni się do dalszych problemów jego firmy, gdyż będzie musiał zapłacić dwie grzywny do Państwowej Inspekcji Pracy w kwocie [...]zł i [...] zł oraz wyrok sądowy [...] zł, a ogólnie będzie to kwota [...]zł, co przekracza dwumiesięczne wpływy (obroty) firmy.
Postanowieniem z dnia [...].09.2018 r., nr rej: [...] Inspektor Pracy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie przed Sądem Rejonowym w B. sygn. akt XIV W 4165/17 toczy się nie "w tej samej sprawie", lecz jest to postępowanie w sprawie o wykroczenia. Postępowanie zaś, w ramach którego wydano zaskarżone postanowienie, jest postępowaniem egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania przez stronę zobowiązaną nakazu inspektora pracy. Są to więc dwie odrębne procedury, stosowane przez różne organy i zmierzające do różnych celów.
Ponadto wskazano, że jak wynika z art. 100 § 1 kodeksu pracy, umowa o pracę jest tzw. umową starannego działania. Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie, starannie, a w zamian za to nie odpowiada za ekonomiczne wyniki pracy. Całe ryzyko ekonomiczne obciąża pracodawcę. Jeżeli przedsiębiorca ponosi straty, nawet bez swojej winy, przerzucanie ich na pracowników jest niedopuszczalne. Nakaz płatniczy wydany przez inspektora pracy był w związku z tym uzasadniony i zgodny z prawem, a co za tym idzie - obowiązki w nim zawarte podlegają egzekucji.
Zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego, w ocenie organu odwoławczego w żadnym wypadku nie uniemożliwia wypłacenia pracownikom należnych świadczeń (a tym samym wykonania egzekwowanego nakazu), ponieważ - jak przyznał sam zobowiązany - przez trzy dni w miesiącu może dokonywać wypłat.
Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że w dniu [...].06.2017 r., w wyniku przeprowadzonej kontroli, inspektor pracy wydał nakaz nr rej. [...], zawierający sześć decyzji podlegających z mocy prawa natychmiastowemu wykonaniu. Strona nie zaskarżyła nakazu, wskutek czego stał się on prawomocny. Kolejna kontrola wykazała, że nakaz nie został w całości wykonany. Wobec tego w dniu [...].10.2017 r. doręczono stronie pisemne upomnienie. Zgodnie bowiem z art. 15 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Kolejna kontrola wykazała, że pracodawca pomimo upomnienia nie wykonał obowiązków wynikających z trzech decyzji zawartych w ww. nakazie:
. wypłacić wynagrodzenie za pracę za styczeń 2017 r. T. Z. w wysokości [...] zł brutto,
. wypłacić wynagrodzenie za marzec 2017 r. W. P. w wysokości [...] zł brutto, T. Z. w wysokości [...] zł brutto,
. wypłacić za kwiecień 2017 r. W. P. pozostałą część wynagrodzenia w wysokości [...] zł netto, T. Z. pozostałego wynagrodzenia z wysokości [...] zł netto.
W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione i konieczne.
W ramach postępowania organ I instancji zastosował środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego, wysokość grzywny ustalono na poziomie wystarczająco dolegliwym dla zobowiązanego, by spełniła swoją przymuszającą funkcję. Zarazem jest ona stosunkowo łagodna zważywszy, że maksymalna wysokość jednorazowo nakładanej grzywny wynosi [...] zł.
W skardze do sądu A. K., podobnie jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji zarzucił, iż w tej samej sprawie na wniosek Inspektora Pracy prowadzone jest postępowanie przez Sąd Rejonowy w B. sygn. akt XIV W 4165/17.
Ponadto skarżący poinformował, że sytuacja dotycząca braku terminowych wypłat wynagrodzeń byłym pracownikom, spowodowana jest brakiem płatności jego klientów za wykonane usługi dozoru mienia, jak również blokadą rachunku bankowego przez Trzeci Urząd Skarbowy w B..
Wszystkie wymienione sytuacje spowodowały paraliż finansowy firmy skarżącego, co jego zdaniem, przyczyniło się do redukcji zatrudnienia i problemów z wypłatami wynagrodzeń.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.
W świetle powyższych zasad skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się skuteczne.
Przedmiotem niniejszej skargi są rozstrzygnięcia organów inspekcji pracy w przedmiocie nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł w związku z nie wypłaceniem pracownikom należnych wynagrodzeń za pracę. Nakładając grzywnę organy właściwe instancyjnie wskazały na obowiązek powyżej opisany, a określony w nakazie z dnia [...].06.2017 r., co stanowi przesłankę prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stosowanie przyjętych w tym postępowaniu środków egzekucyjnych.
Zastosowany wobec skarżącego środek egzekucyjny określony został w przepisie art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm.), zgodnie z którym grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, a także jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Z regulacji zawartej w art. 122 § 1 i § 3 powołanej powyżej ustawy wynika natomiast, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, a zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
Należy też wyjaśnić, że zarzuty i zażalenie w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny stanowią odrębne i niekonkurujące ze sobą środki zaskarżenia.
Zażalenie na postanowienie o zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego, jakim jest grzywna w celu przymuszenia, może kwestionować inne okoliczności tj. procedurę poprzedzającą nałożenie przedmiotowej grzywny np. brak wcześniejszego wystawienia tytułu wykonawczego, brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, przyjęcie niewłaściwej wysokości grzywny czy też zastosowanie tego środka w sytuacji, gdy inny byłby dla zobowiązanego mniej dolegliwy. Zażalenie, o którym mowa w art. 122 § 3 u.p.e.a. może więc podnosić kwestie dopuszczalności i prawidłowości skorzystania przez organ z takiego, a nie innego środka egzekucyjnego.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że w dniu [...].06.2017 r., w wyniku przeprowadzonej kontroli, inspektor pracy wydał nakaz nr rej. [...], zawierający sześć decyzji podlegających z mocy prawa natychmiastowemu wykonaniu. Strona nie zaskarżyła nakazu, wskutek czego stał się on prawomocny. Kolejna kontrola w dniu [...].10.2017 r. wykazała, że nakaz nie został w całości wykonany. Wobec tego w dniu [...].10.2017 r. doręczono stronie pisemne upomnienie nr rej. [...]. Kolejna kontrola w dniu [...].07.2018 r. wykazała, że pracodawca pomimo upomnienia nie wykonał obowiązków wynikających z trzech decyzji zawartych w ww. nakazie tj.:
. wypłaty wynagrodzenia za pracę za styczeń 2017 r. T. Z. w wysokości [...] zł brutto,
. wypłaty wynagrodzenia za marzec 2017 r. W. P. w wysokości [...] zł brutto, T. Z. w wysokości [...] zł brutto,
. wypłacić za kwiecień 2017 r. W. P. pozostałej części wynagrodzenia w wysokości [...] zł netto, T. Z. pozostałego wynagrodzenia z wysokości [...] zł netto.
Z uwagi na powyższe, w dniu [...].08.2018 r. Inspektor Pracy Inspektor Pracy, na podstawie art. 26 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał tytuł wykonawczy nr [...] i na podstawie art. 26 § 1 pkt 10 cyt ustawy, skierował go do egzekucji administracyjnej.
Wydane w następstwie w dniu [...].08.2018 r. postanowienie nr [...] Inspektora Pracy Inspektor Pracy o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, oprócz nałożenia na skarżącego grzywny w wysokości [...] zł, w pkt 2 zawierało wezwanie do "wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...].08.2018r. wystawionym przez Inspektora Pracy Inspektor Pracy, tyle że z akt sprawy wynika, iż (jak to zostało wyżej wykazane) Inspektor Pracy Inspektor Pracy na podstawie art. 26 ustawy z dnia [...] czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , w dniu [...].08.2018 r. wydał tytuł wykonawczy nr [...], a więc o innym numerze, niż ten którego dotyczy postanowienie o nałożeniu grzywny.
Ponadto podkreślenia wymaga, iż tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...].08.2018 r. w rubryce B.2 – podstawa prawna obowiązku, wskazuje na orzeczenie – nakaz z dnia [...].06.2017 r., nr [...], podczas gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu [...].06.2017 r., Inspektor Pracy wydał nakaz nr rej. [...], a więc również w tym zakresie tytuł wykonawczy odnosi się do innego rozstrzygnięcia Inspektora Pracy Inspektor Pracy, niż to, którego dotyczy postępowanie egzekucyjne, prowadzone w niniejszej sprawie.
Odnotować należy, iż wskazana w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...].08.2018 r. w rubryce C.6 – data doręczenia upomnienia: [...].02.2017 r., także jest inna, niż wynikająca z zawartego w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru tego upomnienia, którego skarżący dokonał w dniu [...].10.2017 r., co pozostaje w związku chronologicznym zważywszy, że upomnienie wydane zostało w dniu [...].10.2017 r., a więc nie mogło być doręczone przed jego wydaniem.
Ponadto upomnienie z dnia [...].10.2017 r., nr [...] – jak wynika z jego treści – dotyczy nakazu płacowego z dnia [...].06.2017 r., nr rej. [...], podczas gdy nakaz z dnia [...].06.2017 r. adresowany do skarżącego, oznaczony został nr [...], a więc również nie wykluczone, iż upomnienie dotyczyło nakazu płacowego wydanego w innej sprawie.
Poza wskazanymi powyżej błędami formalnymi zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zwrócić należy uwagę, że postępowanie egzekucyjne w administracji toczy się według przepisów zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz według kodeksu postępowania administracyjnego, do którego stosowania odsyła art. 18 cytowanej wyżej ustawy, w zakresie nieuregulowanym tą ustawą. Zatem w takim postępowaniu zawsze będzie miała zastosowanie zasada praworządności przewidziana art. 7 K.p.a. oraz potrzeba dokonania oceny w sprawie na podstawie całokształtu materiału dowodowego w myśl art. 80 K.p.a. Niniejsze postępowanie toczyło się w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Obowiązek ten dotyczył wypłacenia pracownikom należnych wynagrodzeń za pracę. Celem takiego postępowania jest efektywność zaspokojenia należnych pracownikom świadczeń.
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę pominął w ogóle okoliczności podnoszone przez skarżącego, a odnoszące się do jego sytuacji finansowej, zdeterminowanej brakiem płatności jego klientów za wykonane usługi dozoru mienia, jak również blokadą rachunku bankowego przez Trzeci Urząd Skarbowy w B.. Wszystkie wymienione sytuacje spowodowały paraliż finansowy firmy skarżącego, co jego zdaniem przyczyniło się do redukcji zatrudnienia i problemów z wypłatami wynagrodzeń.
Tymczasem organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu lakonicznie stwierdził jedynie, że "pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie, starannie, w zamian za to nie odpowiada za ekonomiczne wyniki pracy. Całe ryzyko ekonomiczne obciąża pracodawcę. Jeżeli przedsiębiorca ponosi straty, nawet bez swojej winy, przerzucanie ich na pracowników jest niedopuszczalne. Natomiast zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego w ocenie organu w żadnym wypadku nie uniemożliwia wypłacenia pracownikom należnych świadczeń (a tym samym wykonania egzekwowanego nakazu), ponieważ - jak przyznał sam zobowiązany - przez trzy dni w miesiącu może dokonywać wypłat".
Tak sformułowane orzeczenie świadczy o pobieżnej analizie akt sprawy i nierozpatrzeniu całości zebranego materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący wykonał obowiązki z wynikające z trzech decyzji zawartych w nakazie z [...].06.2017 r., natomiast niewykonanie kolejnych trzech decyzji związane było z podnoszonymi przez skarżącego okolicznościami natury ekonomicznej. Wynika stąd jednoznaczna informacja o uznaniu swojego obowiązku przez skarżącego i jego sukcesywnym spełnianiu, w zależności od posiadanych środków. Nakładanie w tej sytuacji kolejnych obciążeń finansowych, odnosi niejako skutek odwrotny od zamierzonego, pogłębiając już i tak nadwyrężoną płynność finansową zobowiązanego i jego możliwości płatnicze. Organ odwoławczy nie rozważał i nie ustalał w okolicznościach rozpoznawanej sprawy czy nałożenie grzywny w ustalonej wysokości nie uniemożliwi spełnienia świadczenia przez pracodawcę. Zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko rozważyć, czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Sygnalizacja zawarta w zażaleniu, o pewnych kwestiach, powoduje powstanie obowiązku uprzedniego sprawdzenia przez organ wydający zaskarżone postanowienie, czy nadal istnieje celowość nałożenia grzywny w podanej wysokości. Tego w sprawie zabrakło, a to stanowi o naruszeniu art. 7, art. 80, art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny podkreślenia wymaga, że ustawodawca wprowadzając górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawił organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Nie jest to jednak uznanie dowolne, gdyż organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) oraz zasady niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony.
Organ egzekucyjny powinien wskazać w uzasadnieniu okoliczności, którymi się kierował ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, uwzględniając konkretne okoliczności, bo to umożliwia sądowi administracyjnemu dokonanie kontroli, czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego w tej kwestii. Te okoliczności dotyczą zarówno celu i przesłanek wykonania nałożonego na zobowiązanego obowiązku, jak i tego, jaka kwota grzywny wymusi nakazane działanie. O wysokości grzywny organ egzekucyjny orzeka w sposób uznaniowy co nie oznacza, że całkowicie dowolny, gdyż ustalając grzywnę w celu przymuszenia organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą skuteczności i celowości, a swoje uznanie administracyjne każdorazowo uzasadnić (por. wyrok WSA z 06.12.2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1932/07).
W sprawie wiadomo jedynie, że wysokość wymierzonej grzywny ustalono na poziomie "wystarczająco dolegliwym dla zobowiązanego", by spełniła swoją przymuszającą funkcję, a zarazem jest ona stosunkowo łagodna zważywszy, że maksymalna wysokość jednorazowo nakładanej grzywny wynosi 10000 zł
Co prawda z treści art. 121 u.p.e.a. nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadnienia wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego, to jednak należy stwierdzić, że nie zwalnia to z obowiązku wykazania (uzasadnienia), że grzywna ustalona w takiej wysokości jest niezbędna do tego, aby w tym przypadku spełniła swój podstawowy cel, czyli przymusiła zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Skoro w zakresie wysokości zastosowanej grzywny decyzja pozostawiona została uznaniu organu egzekucyjnego, to organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia powinien przytoczyć ustalenia faktyczne sprawy wskazujące, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości.
Inspektor Pracy jako organ egzekucyjny, kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji, winien zatem mieć na uwadze nie tylko treść wydanego przez siebie nakazu, ale także wszystkie okoliczności, które przesądziły o przyjęciu takiej, a nie innej kwoty grzywny. Chodzi bowiem o takie rozstrzygnięcie, aby zastosowany środek z jednej strony zapewnił efektywność egzekucji, a z drugiej był jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Wynika to wprost z art. 7 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Bezsporne jest, że o wysokości grzywny w celu przymuszenia nie może decydować tylko i wyłącznie sytuacja finansowa zobowiązanego podmiotu, aczkolwiek w przedmiotowej sprawie to właśnie sytuacja finansowa skarżącego nie powinna pozostawać obojętna dla organu egzekucyjnego.
Postępowanie zmierzające do ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia, stosownie do treści art. 7 k.p.a., tak jak każde inne postępowanie administracyjne, powinno zmierzać do pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Takim niezbędnym ustaleniem postępowania zmierzającego do nałożenia grzywny w celu przymuszenia jest zarówno stan finansowy zobowiązanego, jak i stan prawny w jakim skarżący się znalazł. Brak dokładnego wyjaśnienia tej sytuacji uzasadnia zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku i uchylił orzeczenia wydane w I i II instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny zobowiązany jest do uwzględnienia wytycznych zawartych w uzasadnieniu powyższego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło