II SA/Bd 1178/10

Dnia 7 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem oddala skargę. II SA/Bd 1178/10 Uzasadnienie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 17a i art. 7 pkt 5 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych", odmówił przyznania skarżącej J. G. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do niego z tytułu opieki nad dzieckiem G. K. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, że skarżąca w związku z treścią art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie spełnia warunków wymaganych do przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych na syna G. K., ponieważ z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że jest ona wprawdzie panną samotnie wychowującą dwoje dzieci: M. N. i G. K. , ale na syna G. nie zostały zasądzone alimenty wyrokiem sądu, ugodą sądową lub zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem – od jego ojca. Sytuacji tej nie zmienia, w ocenie organu to, że skarżąca w dniu 5 marca 2010 r. wniosła do Sądu Rejonowego w B. pozew o zasądzenie renty alimentacyjnej na syna G., od jego ojca G. K. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa kiedy zasiłek rodzinny i wychowawczy nie przysługuje, ale nie wynika z niego co jest w sytuacji płacenia przez ojca dziecka alimentów dobrowolnych, które są preferowaną przez Kodeks Rodzinny formą regulacji należności. Podkreśliła, że w polskim systemie prawnym jest jednoznaczne stanowisko co do tego, że wszystko co nie jest wyraźnie zakazane, jest dozwolone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził, że określa on sytuacje, w których pomimo spełnienia kryterium dochodowego oraz warunku z art. 6 ust. 1 lub 1a, świadczenia rodzinne nie przysługują, że stanowi on swoistego rodzaju katalog przesłanek, których zaistnienie – bez względu na inne okoliczności – wyłącza prawo do zasiłku rodzinnego, a co za tym idzie również do przysługujących do niego dodatków. Stosownie do regulacji art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych dostrzec trzeba – wskazuje organ, iż w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko, za którą na mocy art. 3 pkt 17a tej ustawy bezsprzecznie należy uznać skarżącą, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że rodzice lub jedno z nich nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, bądź sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. W niniejszej sprawie ustalono, że skarżąca jest panną samotnie wychowującą dzieci i że na syna G. nie zostały zasądzone alimenty wyrokiem sądu, ugodą sądową lub zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem od jego ojca. Uniemożliwia to przyznanie wnioskowanych świadczeń i od tej reguły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują żadnych odstępstw. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie wnioskowanego zasiłku. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że decyzja organu I instancji została wydana w wadliwym trybie ponieważ podpisał ją Kierownik Referatu podczas, gdy prawidłowo winna być podpisana przez Prezydenta Miasta B. Podała ponadto, że w dacie sporządzenia skargi nie zachodzi już przeszkoda z art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w udzieleniu wnioskowanego zasiłku, albowiem jej synowi G. Sąd Rejonowy w B. przyznał w dniu 31 sierpnia 2010 r. rentę alimentacyjną na czas procesu w kwocie 650 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty. Dodatkowo, SKO z pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. przesłało do sądu decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...], którą przyznano skarżącej zasiłek rodzinny na syna G. na okres od 1 września 2010 r. do 31 października 2010 r. w wysokości 68 zł oraz dodatki do tego zasiłku w łącznej kwocie 460 zł także na okres od 1 września 2010 r. do 31 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podstawą materialno – prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustawa o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie). Jak to prawidłowo ustaliły organy w toku postępowania administracyjnego skarżąca spełnia większość warunków, od których zależy przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego i dodatków do niego wynikających z tej ustawy. A mianowicie jest panną samotnie wychowującą dwójkę dzieci – synów M. N. i G. K., w wieku odpowiednio 14 i 3 lat, a miesięczny dochód jej rodziny wynosi 424 zł (w przeliczeniu na osobę: 141,33 zł). Pomimo tego wnioskowane świadczenia nie mogą być jej przyznane. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest bowiem to, że skarżącej jako samotnie wychowującej dziecko – syna G. do dnia wydania zaskarżonej decyzji ([...]) nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz tego dziecka od jego ojca, w sytuacji gdy ojciec tego dziecka żyje, jest znany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od ojca dziecka nie zostało oddalone i sąd nie zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka przy jednoczesnym zwolnieniu drugiego z rodziców z świadczeń alimentacyjnych na rzecz tego dziecka. Dopiero postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy w B. ustanowił zabezpieczenie na czas trwania postępowania o alimenty kosztów utrzymania syna skarżącej G., zobowiązując jego ojca do łożenia kwoty 650 zł miesięcznie, poczynając od dnia 1 września 2010 r. Zgodnie natomiast z przepisem art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych brak zasądzenia świadczenia alimentacyjnego na rzecz syna G. powoduje niemożność nabycia prawa do zasiłku rodzinnego chyba, że zaistniała którakolwiek z sytuacji wskazanej w art. 7 pkt 5 lit. a – d ustawy o świadczeniach rodzinnych to jest drugi z rodziców dziecka nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany bądź powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, jak również w przypadku gdy sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Brak warunków do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego powoduje stosownie do treści art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że nie mogą być przyznane dodatki do niego w tym ten, o który wnioskowała skarżąca tj. z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (art. 8 pkt 2). Wskazać należy także, że sytuacji skarżącej nie zmienia fakt, że zawarła ona porozumienie, na mocy którego ojciec dziecka (syna G.) zobowiązał się płacić na nie rentę alimentacyjną w kwocie 1200 zł miesięcznie. W kontekście bowiem przytoczonych powyżej przepisów, w których mowa – co należy podkreślić – o zasądzeniu alimentów, co jest możliwe wyłącznie przed sądem, choć nie koniecznie w formie wyroku, zawarcie porozumienia o płaceniu alimentów jest niewystarczające. Stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.) to rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Skoro, na mocy powyższego unormowania, ciężar utrzymania dziecka spoczywa na obojgu rodzicach, zatem wsparcie finansowe Państwa w zaspokojeniu potrzeb bytowych dzieci powinno zostać przyznane w ściśle określonych przypadkach wskazanych przez ustawodawcę. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidują, że zasiłek rodzinny stanowiący wsparcie finansowe państwa dla rodziny powinien zatem zostać przyznany uprawnionemu wówczas, gdy brak jest innej możliwości zaspokojenia potrzeb rodziny. W przypadku, gdy jeden z rodziców samodzielnie wychowuje dziecko, to zanim zwróci się o pomoc Państwa poprzez przyznanie zasiłku rodzinnego, powinien wykorzystać prawne środki zmierzające do uzyskania świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica w celu powiększenia dochodów rodziny (vide: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 277/09, System Informacji Prawnej Lex nr 580314). W niniejszej sprawie skarżąca nie wykorzystała, do dnia wydania decyzji przez organ II instancji wszystkich środków prawnych w celu zapewnienia dziecku alimentów od jego ojca. Z pozwu o zasądzenie alimentów z dnia 1 marca 2010 r. załączonego do akt sprawy wynika wręcz, że ojciec dziecka z zawartego porozumienia, w zakresie płacenia alimentów na syna się nie wywiązuje, pomimo że jego sytuacja materialna jest dobra. Koniecznym jest więc, aby doszło do zasądzenia alimentów od ojca dziecka skarżącej przez sąd, dzięki czemu możliwe będzie ściąganie ich w trybie postępowania egzekucyjnego, w przypadku nie wywiązywania się ojca dziecka z nałożonego obowiązku. Dopiero potem lub tak, jak stało się w niniejszej sprawie, po wydaniu przez sąd postanowienia o zabezpieczeniu, możliwe będzie, przy spełnieniu także warunku co do wysokości dochodu, przyznanie świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami. W świetle powyższego należy stwierdzić, że kwestionowana decyzja odmawiająca przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na syna G. i dodatku do niego, według stanu prawnego i faktycznego z chwili jej wydawania odpowiadała prawu. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi o podpisaniu decyzji I – instancyjnej przez Kierownika Referatu zamiast Prezydenta Miasta B. to wskazać należy, że było to możliwe ze względu na udzielenie przez Prezydenta, w trybie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, z 2001 r., poz. 1591 ze zm.) upoważnienia Kierownikowi Referatu Obsługi Świadczeń Rodzinnych do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalić skargę.