II SA/Bd 1189/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz ( spr ) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1206 ze zm.) oraz art. 154 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23) po rozpoznaniu wniosku Z. P. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie podając, że strona wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich za pobyt w obozie w T. Po przeprowadzeniu postępowania, w tym zwróceniu się do Archiwum Akt Nowych, o przesłanie dokumentów złożonych przez stronę, w czasie starań o odszkodowanie z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie, organ odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich decyzją z dnia [...] października 2014 r. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją z [...] stycznia 2015 r. Skarga na decyzję została następnie oddalona przez WSA w Bydgoszczy 12 maja 2015 r. Organ podał, że Z. P. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., a następnie w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. wskazał, że przebywał w obozie w T., co mogłoby spełniać przesłankę z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach (...). Wskazał, że wnosi o zmianę lub uchylenie decyzji z dnia [...] stycznia 2015 r. w trybie art. 154 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał brzmienie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że powołany przepis ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby można było wzruszyć decyzję. Musi to być po pierwsze decyzja ostateczna, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po wtóre - za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. Organ wskazał, że pierwsza z przesłanek została spełniona. Nie została spełniona natomiast przesłanka druga. W konsekwencji, organ odmówił uchylenia decyzji własnej. Z. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że przedłożył organowi wymagane dokumenty na poparcie swojego stanowiska. Podkreślił, że przebywał w obozie. Wskazał również, że jego mama i brat otrzymywali stosowne świadczenia kombatanckie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącego, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Organ powołał brzmienie przepisu art. 154 k.p.a. i wyjaśnił, że konstrukcja art. 154 k.p.a. powoduje, iż prowadzone w oparciu o powołaną podstawę prawną postępowanie administracyjne nie ma na celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (która przecież została już rozstrzygnięta co do istoty w postępowaniu administracyjnym głównym - rozpoznawczym), lecz koncentrację na ocenie (weryfikacji) wydanej uprzednio decyzji pod względem kryteriów przewidzianych w art. 154 k.p.a. Tymi kryteriami są interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzje mogłyby być wzruszone w myśl art. 154 k.p.a. tylko wówczas, gdyby strona wykazała istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu własnego. Organ podkreślił, że nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Stwierdzić bowiem należy, że ocena dowodów przedstawionych przez stronę na okoliczność wykazania istnienia przesłanek decydujących o przyznaniu uprawnień kombatanckich przeprowadzona została w trakcie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu z dnia [...] stycznia 2015 r. Obecnie, strona powołała się na te same okoliczności będące przedmiotem rozpoznania organu w trakcie postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku w sprawie II SA/Bd 220/15 uznał, że decyzja Szefa Urzędu o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich była zgodna z prawem, a zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, z tego też względu organ nie mógł zaprezentować odmiennej od wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym. W ocenie organu brak jest więc podstaw do uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. Z. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2016 r. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzucił, że decyzja została wydana bez rzetelnego przyjrzenia się sprawie. Ponadto wskazał, że nie wzięto pod uwagę zeznań świadków. Dla skarżącego niezrozumiałym jest, że jego mama i brat mieli przyznane uprawnienia kombatanckie, a skarżącemu się ich odmawia, pomimo, że w obozie przebywał razem z nimi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 220/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę wniesioną przez skarżącego w powyższym zakresie. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący złożył ponownie wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w trybie art. 154 k.p.a., wskazując, że jego sprawa nie została rzetelnie rozpatrzona. Za niezrozumiałe uznał nieprzyznanie jemu uprawnień w sytuacji, gdy urząd nadał uprawnienia jego matce i bratu. Wobec złożonego wniosku, postępowanie sądowoadministracyjne obejmowało kontrolę decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...] wydaną w następstwie rozpoznania wniosku skarżącego o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. Natomiast przedmiotem oceny Sądu jest wyłącznie ocena prawidłowości zastosowania przez organ art. 154 k.p.a., jako podstawy rozstrzygnięcia. Zagadnieniem sprawy nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy, który został oceniony w tej sprawie przez organ i Sąd. Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Dodać należy, że istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie odgrywa wyrok tut. Sądu z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 220/15 oddalający skargę z uwagi treść art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oczywiście w tym przypadku chodzi jedynie o związanie oceną prawną, ponieważ wskazania co do dalszego postępowania wojewódzki sąd administracyjny formułuje, jeżeli uwzględnia skargę. W tej sprawie ocena wyrażona w prawomocnym wyroku Sądu oddalającym skargę stworzyła prawnie wiążące domniemanie zgodności z prawem kontrolowanego przez wojewódzki sąd administracyjny aktu administracyjnego w prawomocny wyrok oddalający skargę (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 3187/14 - publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 220/15 tut. Sąd dokonał również kontroli zgodności z prawem sposobu ustalenia przez organ administracji stanu faktycznego sprawy, uznając, że ustalenia te były prawidłowe i dawały podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oznacza to, że w tym zakresie wyrok był wiążący, ponieważ zgodnie z art.170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W okolicznościach przedmiotowej sprawy wskazany przez skarżącego tryb wzruszenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. pozwalał jedynie na weryfikację wydanej już decyzji ostatecznej tylko w zakresie czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego lub słusznego interesu strony, jako przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, nie może tym samym polegać na badaniu prawidłowości decyzji ostatecznej. Pojęcie "słuszny interes strony" ma charakter nieostry i niedookreślony. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażane jest stanowisko, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą. Treść "słusznego" interesu strony powinna być ustalana w danej sprawie i musi ulec konkretyzacji wynikającej z jej stanu faktycznego i prawnego. W interesie społecznym pozostaje, aby stan faktyczny sprawy odpowiadał stanowi prawnemu, co jest elementem stabilności porządku prawnego. Nie jest przy tym wykluczona sytuacja, w której za weryfikacją decyzji ostatecznej przemawiać będzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony (por. np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Olsztynie z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 964/10, w Łodzi z dnia 8 lutego 2011 r., II SA/Łd 1393/10 wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uwzględnienie słusznego interesu strony nie może natomiast prowadzić do obejścia prawa. Granice pojęć "interesu społecznego" oraz "słusznego interesu strony" wyznacza bowiem obowiązujący porządek prawny. Tym samym nie można uzasadniać zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. interesem społecznym lub słusznym interesem strony, jeżeli taka zmiana byłaby sprzeczna z prawem. W przedmiotowej sprawie, decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który oddalił skargę, stwierdzając tym samym zgodność z prawem decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2015 r. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest bowiem nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2014 r., sygn. II GSK 1939/12, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1447198). Organ administracji pozostawał zatem związany treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 220/15, zatem zmiana bądź uchylenie decyzji uznanej przez sąd za zgodną z prawem, z odwołaniem do nierzetelnego przyjrzenia się sprawie, byłoby tym samym naruszeniem obowiązującego prawa. W przedmiotowej sprawie, żadna z przesłanek wymienionych w art. 154 k.p.a. nie wystąpiła, a subiektywne przekonanie skarżącego o krzywdzącym charakterze decyzji odmownej nie stanowi podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a skarżący powołał się na te same okoliczności będące przedmiotem rozpoznania organu w trakcie postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.