II SA/Bd 1210/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz [...], na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 20 ust. 3 i art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1 – 4, art. 24 ust. 3 i 3a, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 - 4, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.), rozporządzenia MPS z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 z 2005 r., poz. 881 z późn. zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129 z 2009 r., poz. 1058), odmówił przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad babcią Z. S. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...] z dnia [...] r. nr [...] zaliczono Z. S. do pierwszej grupy inwalidów ogólnego stanu zdrowia na stałe i uznano za niezdolną do samodzielnej egzystencji. Organ potwierdził, że J. S. sprawuje opiekę nad swoją babcią, lecz świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje, gdyż nie jest spokrewniona z babcią w pierwszym stopniu, podkreślając przy tym, że Z. S. posiada dzieci, które pozostają w zatrudnieniu. Odwołując się od powyższej decyzji Skarżąca wniosła o jej uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że jest spokrewniona z babcią w linii prostej i w chwili obecnej osobiście sprawuje nad nią opiekę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego, powołującego się na regulację zawartą w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie budzi wątpliwości fakt, że skarżąca jest spokrewniona z babcią w linii prostej, lecz nie jest jednak osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu. Zatem jako osoba inna, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, mogłaby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, gdyby nie było osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo osoba ta nie byłaby w stanie sprawować opieki. Na podstawie akt sprawy organ stwierdził, że w Z. S. posiada dzieci, w tym syna A. S. zamieszkałego w K. Zdaniem organu okoliczność, że nie mogą one sprawować opieki ze względu na pracę zawodową oraz odległość od miejsca zamieszkania Z. S pozostaje zasadniczo bez wpływu na zmianę stanowisk organów obu instancji odmawiających w obowiązującym stanie prawnym przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej J. S. W skardze do sądu J. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo materialne, wskazując, że jest osobą niepracującą, mieszka z babcią i sprawuje całodobową opiekę z uwagi na niepełnosprawność i wiek babci - 92 lata. Skarżąca podkreśliła, że organ l instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, iż nie jest ona spokrewniona z babcią w pierwszym stopniu, natomiast na podstawie przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie innej, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 i warunek ten w ocenie skarżącej został spełniony przez złożenie oświadczeń dzieci Z. S. Zdaniem skarżącej absurdalnym byłoby oddać babcię do Ośrodka Opiekuńczego skoro ma kochającą rodzinę, a ponadto przebywa w miejscu z którym jest związana przez 92 lata swego życia, gdzie ma przyjaciół i znajomych. Oświadczyła też, że babci niczego nie brakuje, jest otoczona troskliwą opieką, dlatego nie zgadza się z orzeczeniami o odmowie przyznania świadczenia. W ocenie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, o które się ubiega, nie tylko stanowi formę wsparcia, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki w formie zorganizowanej i zinstytucjonalizowanej. Skarżąca wskazała też na trudną sytuację finansową swoją i babci. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 17 ust. 1, stanowiący, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, zgodnie z ust. 1a art. 17 cyt. ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust.1. Akta rozpatrywanej sprawy jednoznacznie wskazują, że orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w [...] z dnia [...]r. nr [...] zaliczono Z. S. do pierwszej grupy inwalidów ogólnego stanu zdrowia na stałe i uznano za niezdolną do samodzielnej egzystencji. Okolicznością bezsporną jest również fakt, że J. S. sprawuje opiekę nad swoją babcią, lecz podkreślenia również wymaga, iż Z. S. posiada własne dzieci, które w swoich oświadczeniach potwierdziły fakt pozostawania w zatrudnieniu i brak możliwości opieki nad matką. Istotą sprawy jest kwestia prawidłowej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie ustalenia właściwej kolejności osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. O ile więc w myśl przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie innej, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo, gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1, to w niniejszej sprawie dyspozycja tej normy nie została spełniona, ponieważ Z. S. posiada dzieci tj. krewnych w linii prostej, dodatkowo spokrewnionych w pierwszym stopniu, a ponadto osoby te, jak wynika z ich oświadczeń zawartych w aktach sprawy – pracują zawodowo, co również wyklucza ich fizyczną niemożność realizacji obowiązku alimentacyjnego w postaci opieki nad matką. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę na przepis art. 129 K.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten reguluje bowiem kolejność obowiązku alimentacyjnego spoczywającego na osobach spokrewnionych z uprawnionym w linii prostej i rodzeństwie. Bezwzględnie obowiązujące uregulowania k.r.o. sprawiają, że osoba, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb, nie może wystąpić o alimenty do któregokolwiek spośród członków swej rodziny, gdyż k.r.o. określa kolejność, w jakiej obowiązek ten obciąża poszczególne osoby z kręgu zobowiązanych do alimentacji. I tak zstępni w stosunku do uprawnionego do alimentacji to jego dzieci, wnuki, prawnuki, zaś wstępni to generacje starsze - rodzice, dziadkowie. Art. 129 § 1 k.r.o. rozstrzyga też kwestię występująca w praktyce sporadycznie, kiedy uprawniony do alimentacji ma dorosłe dzieci lub/i wnuki, a także swoich rodziców lub/i dziadków. W takim przypadku najpierw powinien on dochodzić alimentów od zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków), a dopiero w razie niemożności ich uzyskania od nich, od wstępnych (kolejno: rodziców, dziadków, pradziadków). W związku z powyższym słuszne są ustalenia organu odwoławczego wskazujące, że jakkolwiek skarżąca jest spokrewniona z babcią w linii prostej, to nie jest ona jednak osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu i jako osoba inna, niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, mogłaby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdyby nie było osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo osoba ta nie była w stanie sprawować opieki. Z akt sprawy wynika, że w rozpatrywanym przypadku są dzieci Z. S., które - jak wynika z ich oświadczeń zawartych w aktach sprawy – pracują zawodowo. Okoliczność, że nie mogą one sprawować opieki ze względu na pracę zawodową oraz odległość od miejsca zamieszkania, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w art. 17 ust. 1a wyrażenie "osoba nie jest w stanie sprawować opieki" nie oznacza osoby pracującej, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przyznaje się takiej osobie, która rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).