II SA/Bd 1231/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oddala skargę. II SA/Bd 1231/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...], Wójt Gminy I. odmówił przyznania I. S. świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia wnioskowanego na E. S. na okres od dnia [...] lutego 2014 r. do [...] czerwca 2014 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia wnioskowanego na E. S. na okres od [...] lutego 2014 r. do [...] czerwca 2014 r., odsetek ustawowych od ww. świadczeń w okresie od [...] lutego 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. Organ wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia było niespełnienie warunków do jego przyznania. Od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniósł I. S., wnosząc o spłatę przysługujących, należności tj. zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...], na podstawie art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, ust. 3 i ust. 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku. Organ odwoławczy wskazał, że w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało wydane Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3), które w § 6 ust. 2 wymienia wymagane dokumenty, które winny być dołączone do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w przypadku innych osób niż wymienione w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona prawidłowo wypełniony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożyła w organie I instancji w dniu [...] stycznia 2013 r., a wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego złożyła w dniu [...] września 2013 r. Do wniosków dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w I. z dnia [...] stycznia 2013 r., którym zaliczono córkę strony E. S. do osób niepełnosprawnych do dnia [...] stycznia 2014 r. oraz wskazano, że niepełnosprawność datuje się od urodzenia. W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo przyznał stronie świadczenia na córkę E. S.: decyzją z [...] stycznia 2013 r. świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia ważności orzeczenia o niepełnosprawności oraz decyzją z dnia [...] października 2013 r. w pkt 3 dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia od dnia [...] listopada 2013 r. tj. od początku okresu zasiłkowego do [...] stycznia 2014 r. do dnia ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał również, że organ I instancji nie mógł przyznać zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w okresie od [...] lutego 2014 r. do [...] czerwca 2014 r., ponieważ zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Ustawodawca w art. 24 ust. 3 ww. ustawy ustalił, że "W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego", czyli w sytuacji strony do dnia [...] stycznia 2014 r. Organ podkreślił, że orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2013 r., w wyniku rozpatrzenia odwołania strony, zostało zmienione w ten sposób, że w pkt IV określono, że orzeczenie wydaje się do [...] kwietnia 2015 r. oraz w pkt 7 orzeczono tak o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W konsekwencji organ stwierdził, że aby strona mogła uzyskać zasiłek pielęgnacyjny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia od [...] lutego 2014 r. winna złożyć wniosek w lutym 2014 r., a wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, jak i wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego strona złożyła dopiero w dniu [...] lipca 2014 r. i wówczas organ I instancji nie mógł przyznać wnioskowanych świadczeń rodzinnych od [...] lutego 2014 r. Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożył I. S. wnosząc o przyznanie świadczeń (zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku do zasiłku rodzinnego) za okres od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] czerwca 2014 r. wraz z odsetkami. W skardze skarżący zarzucił organowi nierzetelne informowanie strony o jej prawach i działanie bez należytej staranności w jego sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia wraz z odsetkami od powyższych świadczeń wnioskowanych na E. S. za okres od [...] lutego 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. W celu oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji niezbędne jest przytoczenie na wstępie tych elementów stanu faktycznego, które wywołały bezpośredni wpływ na odmowę przyznania żądanych świadczeń wraz z odsetkami w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a uregulowanych w art. 16 ust. 1, art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2, ust. 2a i ust. 3. Po złożeniu wniosku z dnia [...] września 2013 r. wyłącznie o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (k- 1 akt administracyjnych organu I instancji) na mocy decyzji z dnia [...] października 2013 r. żona skarżącego miała przyznany zasiłek rodzinny wraz dodatkami na okres od [...] listopada 2013 r. do [...] października 2014 r. W okresie pobierania powyższych świadczeń było już wydane orzeczenie o niepełnosprawności córki, Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w I. z dnia [...] stycznia 2013 r. ważne do [...] stycznia 2014 r., które w 7 punkcie rozstrzygnięcia stanowiło o braku konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższy punkt orzeczenia o niepełnosprawności został co prawda zmieniony kolejnym orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., gdzie wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W punkcie IV orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2013 r. zmieniono również ważność orzeczenia z dnia [...] stycznia 2013 r. wskazując termin [...] kwietnia 2015 r. Podkreślić dodatkowo należy, że orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydane zostały przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2012 r., co potwierdza stanowisko skarżącego o odwołaniu się od pierwszego z powyższych orzeczeń. Żona skarżącego składając wniosek o ustalenie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w dniu [...] lipca 2014 r. nie złożyła wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności córki. Nie uczynił tego i sam skarżący, pomimo iż dysponowali już w tym okresie orzeczeniem uprawniającym do ubiegania się o zasiłek pielęgnacyjny. Po raz pierwszy wniosek w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego żona skarżącego złożyła w dniu [...] lipca 2014 r. i organ uwzględniając datę złożenia podania o świadczenie przyznał je od [...] lipca 2014 r. do [...] kwietnia 2015 r. (decyzja organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2014 r. k- 33 akt administracyjnych). W tak ukształtowanym stanie faktycznym organy obydwu instancji zgodnie z przepisami prawa odmówiły przyznania w przedmiotowej sprawie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatków do niego za okres od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] czerwca 2014 r., ponieważ nie było wniosku strony o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego złożonego w lutym 2014 r. Prawo do świadczeń rodzinnych, w tym do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z dodatkami ustalane jest na wniosek osób uprawnionych do świadczeń. W Rozdziale 6 "Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych" zawarty został tryb postępowania w przedmiocie świadczeń rodzinnych. Zasiłek pielęgnacyjny ustalany jest wyłącznie na wniosek. Wynika to z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Przepisy ustawy nie przewidują postępowania w przedmiocie przyznania powyższego świadczenia z urzędu przez organ. Przepis wyraźnie wskazuje na wnioskowy tryb postępowania. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2014 r. Organ przyznając świadczenie od dnia [...] lipca 2014 r. prawidłowo zastosował przepis prawa. Zgodnie z art. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Powyższy przepis nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane [...] kwietnia 2013 r., natomiast wniosek został złożony po ponad roku [...] lipca 2014 r. Jedynie, gdyby wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności można byłoby rozważać możliwość przyznania świadczenia za wcześniejszy okres. Podobnie wypowiedział się tut. Sąd w wyroku z dnia 2 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1362/11: "Decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe". W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.