II SA/Bd 1254/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-03-14
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Grażyna Malinowska-Wasik, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sposób wyliczenia dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego z uwzględnieniem dochodu uzyskanego po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia świadczenia, jest zgodny z przepisami prawa i zasadą równości wobec prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zastosowały przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, wyliczając dochód uzyskany w całości miesięcznej kwoty zamiast proporcjonalnie w skali rocznej i z uwzględnieniem liczby członków rodziny. Ponadto, dochód uzyskany powinien być doliczany tylko wtedy, gdy osoba otrzymuje go w dniu ustalania prawa do świadczeń. Niewłaściwe wyliczenie dochodu miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ.Stan faktyczny
W. D. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko E. D. wraz z dodatkami. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ ponownie odmówił przyznania zasiłku, stosując sposób wyliczenia dochodu, który skarżąca kwestionowała jako nieprawidłowy i krzywdzący. Skarga trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz nakazał wypłacić koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. nakazuje wypłacić, ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat B. B. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wnioskiem z dnia [...] r. W. D. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – E. D. wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i samotnego wychowywania dziecka.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko – E. D. na okres od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 października 2011 r. wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie przysługuje zasiłek rodzinny, albowiem dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wynosi 559,26 zł., a więc przekracza kryterium ustawowe.
Od decyzji tej, pismem z dnia [...] r., odwołała się W. D.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego doszło w sprawie do błędnego zastosowania § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Podniesiono, że organ I instancji uznając, iż dochód roczny w kwocie 2.759,76 zł jest dochodem utraconym (wnioskodawczyni utraciła zatrudnienie), przyjął następujący sposób ustalenia dochodu rodziny: miesięczny dochód rodziny z 2009 r. (po odliczeniu dochodu utraconego) wynoszący 768 zł (64 zł miesięcznie) został powiększony o kwotę 1.054,51 zł. tj. o kwotę wynagrodzenia netto za pierwszy pełny przepracowany miesiąc. W ten sposób ustalono, ze dochód miesięczny dwuosobowej rodziny wynosi 1.118,58 zł., a taki sposób ustalenia dochodu został zakwestionowany w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta[...], w dniu [...] r. wydał decyzję[...], na mocy której odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko E. D., na okres od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 131 października 2011 r. wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego: z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że przepis § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne nie został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i Konstytucją RP, zatem organ administracji publicznej jest zobowiązany do jego stosowania przy rozpatrywaniu wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych.
Od decyzji tej wnioskodawczyni nie odwołała się i tym samym decyzja stała się ostateczna.
Kolejnym wnioskiem z dnia [...] r. W. D. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – E. D. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. Składając wniosek w dniu [...] r., przedłożyła aktualną umowę o pracę na czas określony z dnia 1 kwietnia 2011 r., zawartą z tym samym pracodawcą - [...] Sp. z o.o.
Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta[...], odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko – E. D. na okres od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 października 2011 r. wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni dołączyła dokumenty, z których wynika, że jej rodzina osiągnęła w roku 2009:
- dochód wnioskodawczyni podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 3 086,73 zł - dowód - zaświadczenie [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...]
* dochód nie podlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium otrzymanego przez syna E. w wysokości 768,00 zł.
Następnie organ wyliczył na podstawie obowiązujących przepisów, że roczny dochód rodziny w roku 2009 wyniósł łącznie 3 527,76 zł, natomiast różnica pomiędzy dochodem wykazanym na zaświadczeniach z Urzędu Skarbowego, a dochodem obliczonym przez podmiot realizujący świadczenia rodzinne wynika z § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, gdyż powyższy przepis stanowi, że w przypadku, gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, pomniejszającą dochód członka rodziny, oblicza się według wzoru: S = Sp (P - Sus), gdzie znaczenie poszczególnych symboli jest następujące: S - składka na ubezpieczenie zdrowotne wyrażona w złotych, Sp - stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne, P - przychód wyrażony w złotych, Sus - składka na ubezpieczenie społeczne wyrażona w złotych.
Dochód rodziny za 2009 r. ustalono w następujący sposób: od dochodu brutto wykazanego na zaświadczeniu Urzędu Skarbowego nr [...] w wysokości 3 663,96 zł odjęto należny podatek, składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz składkę na ubezpieczenie społeczne, a następnie do powyższego dochodu dodano dochód nie podlegający opodatkowaniu w łącznej kwocie 768,00 zł.
Wskazano, że w aktach znajduje się również świadectwo pracy potwierdzające fakt utraty dochodu osiągniętego w 2009 r., w związku z tym dochód wykazany na zaświadczeniu Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., potraktowano jako dochód utracony.
Ponadto organ zwrócił uwagę, że z dołączonej do akt sprawy umowy o pracę wynika, iż z dniem 1.03.2010 r. wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie i z tego tytułu uzyskała dochód za pierwszy pełen przepracowany miesiąc, tj. marzec 2010 r. w wysokości 1 025,18 zł netto.
Biorąc pod uwagę powyższe i stosownie do treści § 17 i 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne od dochodu rodziny osiągniętego w 2009 roku odjęto przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu w wysokości 229,98 zł, a następnie do dochodu z 2009 r. doliczono kwotę dochodu uzyskanego w 2010 r., tj. wynagrodzenie uzyskane z tytułu zatrudnienia w miesiącu marcu 2010 r. w wysokości 1 054,51 zł. W ten sposób organ wyliczył, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni (po odliczeniu dochodu utraconego i po doliczeniu dochodu uzyskanego w 2010 r.) wyniósł 1 118,51 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 559,26 zł miesięcznie.
Podniesiono również, że z akt sprawy wynika, iż strona pobierała świadczenia rodzinne w poprzednim okresie zasiłkowym i skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w okresie zasiłkowym 2009/2010, dlatego miesięczny dochód rodziny wyniósł 1 118,51 zł (tzn. 559,26 zł x 2 osoby), zatem przekroczył dopuszczalną wysokość, tzn. 504 zł x 2 osoby = 1 008,00 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. D. stwierdziła, że organ rozstrzygający obliczył dochód w sposób niewłaściwy i krzywdzący. Strona podniosła zarzut wskazujący, iż dodanie kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, godzi w ustawę o świadczeniach rodzinnych i jest niezgodne z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym.
Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy akceptując sposób wyliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni przez organ I instancji, podniósł, iż zarówno w doktrynie, judykaturze, jak i praktyce organów administracji zgodnie przyznaje się, że stosowanie przepisu § 18 w/w rozporządzenia, wskazującego sposób obliczania dochodu przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego budzi kontrowersje, lecz zdaniem Kolegium przepis ten należy stosować w taki sposób, by nie wywodzić wniosków absurdalnych i niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa. Innymi słowy przepisy art. 5 ust. 4 i ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w powiązaniu z § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej mają za cel narzucić organom administracji takie działanie, by przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych wziąć pod uwagę aktualny stan majątkowy rodziny, co jest uzasadnione i konieczne o tyle, że przyznanie zasiłku rodzinnego uzależnione jest od dochodu osiąganego w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. Tym samym ustawodawca nakazując badanie dochodu wstecz, w ocenie organu daje jednocześnie instrumenty, by prawo do świadczeń rodzinnych dostosować do bieżącej sytuacji rodziny, ponieważ główną okolicznością wpływającą na status ekonomiczny jest właśnie podjęcie zatrudnienia, a wnioskodawczyni począwszy od dnia 1 marca 2010 r. nieprzerwanie pracuje i w istocie obiektywnie osiąga niewielkie, lecz stałe dochody.
Zdaniem Kolegium nie ma w tym przypadku uzasadnienia odstąpienie od literalnej wykładni przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, bowiem reguły wykładni nakazują, by interpretując przepisy prawa, w pierwszej kolejności stosować zasady wykładni językowej, gdyż przyjmuje się, że skonstruowano je z należytą starannością - jednak tę wykładnie należy zarzucić, gdy zastosowanie przepisu w brzmieniu dosłownym wywołuje skutki absurdalne lub rażąco niesprawiedliwe.
Zdaniem Kolegium warto zwrócić uwagę, że odstąpienie od literalnej wykładni przepisu § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej i podzielenie sumy 1118,51 zł przez 12 (miesięcy) dałoby kwotę 93,21 zł, a liczba ta podzielona na 2 (osoby w rodzinie) oznaczałaby wynik 46,60 zł, dlatego trudno przyjąć fikcję, iż odwołująca się, jako osoba pozostająca w zatrudnieniu, osiągała tak rażąco niski dochód.
W skardze do sądu W. D. zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego błędne ustalenie dochodu osiągniętego przez skarżącą w 2009 r., co skutkowało odmową przyznania świadczeń rodzinnych na rzecz jej dziecka. Zdaniem strony organ odwoławczy, stosując przepis § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, 881 ze zm.) - odnoszący się do dochodu uzyskanego, powinien odwołać się do wykładni celowościowęj, mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych. Nadto, skarżąca podniosła, iż Kolegium w swojej wcześniejszej decyzji z dnia[...], także skierowanej do strony, zakwestionowało sposób obliczenia dochodu z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, polegający na doliczeniu kwoty dochodu uzyskanego do przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny, uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie.
Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
Zważywszy powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jego podjęcia.
Stan faktyczny niniejszej sprawy, dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – E. D. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 (wniosek z dnia 6 maja 2011 r.), opiera się na ustaleniu, iż dochód rodziny skarżącej za 2009 r. to dochód brutto wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego nr [...] w wysokości 3 663,96 zł, od którego odjęto należny podatek, składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz składkę na ubezpieczenie społeczne, a następnie do powyższego dochodu dodano dochód nie podlegający opodatkowaniu w łącznej kwocie 768,00 zł. W aktach znajduje się również świadectwo pracy potwierdzające fakt utraty dochodu osiągniętego w 2009r., w związku z tym dochód wykazany na zaświadczeniu Urzędu Skarbowego z dnia [...], potraktowano jako dochód utracony. Ponadto, z dołączonej do akt sprawy umowy o pracę wynika, iż z dniem 1.03.2010r. wnioskodawczyni podjęła zatrudnienie i z tego tytułu uzyskała dochód za pierwszy pełen przepracowany miesiąc, tj. marzec 2010 r. w wysokości 1 025,18 zł netto.
Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz.992 ze zm.) - zwanej dalej u.ś.r.- przez uzyskanie dochodu rozumie się uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Stosownie zaś do treści § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz.881 ze zm.)-zwanego dalej rozporządzeniem -, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Natomiast utratę dochodu przez członka rodziny uwzględnia się odejmując od dochodu rodziny przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu (§ 17 ust. 1 rozporządzenia).
Stwierdzić należy, że istotnie w sprawie niniejszej rodzina wnioskodawczyni otrzymała dodatkowy dochód za pierwszy pełen przepracowany miesiąc, tj. marzec 2010 r. w wysokości 1 025,18 zł netto, to jednak z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 5 ust. 1 u.ś.r., oraz § 18 ust. 1 i 3 rozporządzenia doszło do zastosowania nieprawidłowego sposobu wyliczenia dochodu skarżącej, warunkującego przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Zdaniem sądu sposób wyliczenia dochodu, wynikający z zastosowania wykładni językowej § 18 ust. 1 rozporządzenia, w którym mowa jest "o dodaniu do dochodu rodziny miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego", prowadzi jednak do naruszenia zasady równości wobec prawa wynikającej z art. 32 Konstytucji RP. Uznanie rozumowania przyjętego przez Kolegium jako uprawnionego oznaczałoby, że nawet jednorazowo uzyskany dochód w roku następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do zasiłku, pozbawiałby świadczenia osobę znajdującą się w trudnych warunkach, przy stosunkowo niskich dochodach, której mimo to własnymi staraniami udaje się w niewielkim stopniu polepszyć sytuację materialną. Wydaje się, że w takich sytuacjach należy zastosować wykładnię w jak największym stopniu zapewniającą możliwość równego traktowania wszystkich ubiegających się o świadczenia. W ocenie sądu zapewnia to wykładnia funkcjonalna § 18 ust. 1 rozporządzenia, według której do dochodu z roku poprzedzającego powinien być doliczany nowouzyskany dochód w jego wielkości w stosunku rocznym. Jak wskazał NSA w wyroku z 22.12.2009 r. (I OSK 990/09, dostępnym na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA) zawarte w § 18 ust. 1 rozporządzenia określenie "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" należy rozumieć jako obowiązek dodania przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochód stanowił podstawę ustalania prawa do świadczeń". Podobnie WSA w Białymstoku w wyroku z 24.11.2011 r. w sprawie II SA/Bk 592/11 dostępnym w CBOSA.
Zatem w sprawie niniejszej obliczenie dochodu niezbędnego do ustalenia prawa do świadczeń na okres 2010/2011, przy przyjęciu zaistnienia prawnych przesłanek wystąpienia "dochodu uzyskanego", powinno było nastąpić według reguły: dochód rodziny za rok 2009 plus dochód uzyskany, uwzględniając 12 miesięcy w roku (dzieląc przez 12) i 2 osoby w rodzinie (dzieląc przez 2). Zdaniem sądu tylko taki sposób wyliczenia gwarantowałby sprawiedliwe ustalenie dochodu, a następnie właściwą ocenę prawa do świadczeń rodzinnych.
Wskazać jednak trzeba kwestię istotniejszą, a mianowicie to, że § 18 ust. 1 rozporządzenia pozwala na doliczenie uzyskanego dochodu wyłącznie w sytuacji, gdy "dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". Analizując sytuację dochodową rodziny wnioskodawczyni sąd stwierdził, że w dacie orzekania tj. w maju 2011 r., skarżąca przedłożyła nową umowę o pracę na czas określony z dnia 1 kwietnia 2011 r., zawartą z tym samym pracodawcą ([...] Sp. z o.o.)., na której podstawie pracodawca zatrudnił stronę w niepełnym wymiarze czasu pracy (na 1/2 etatu), co skutkowało zmniejszeniem wynagrodzenia - z kwoty 1 483,00 zł na 693,00 zł. Zmiana wysokości dochodu skarżącej wynikająca z nowej umowy o pracę umowę o pracę to okoliczność, która niewątpliwie ma wpływ na ponowne wyliczenie dochodu gospodarstwa domowego skarżącej, ponieważ dochód jej rodziny się zmniejszył. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia stanowiska organu, odrzucającego możliwość wpływu tej okoliczności na ponowne wyliczenie dochodu skarżącej, świadczy o naruszeniu art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a.
Przyznać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje rozbieżność co do sposobu interpretacji § 18 ust. 1 rozporządzenia w zakresie w jakim nakazuje uwzględniać dochód uzyskany po roku, z którego dochód jest podstawą ustalenia świadczenia. Podnosi się mianowicie, że w tym zakresie przepis ten wykracza poza upoważnienie ustawowe (art. 23 ust. 5 u.ś.r.), że powinien być wykładany jako nakazujący uwzględnić dochód uzyskany tylko przed okresem zasiłkowym lub też, że uwzględnienie zmian w dochodach w każdym innym, późniejszym okresie niż wynikający z definicji zawartej w art. 3 pkt 2 u.ś.r., jest sprzeczne z tą ustawową definicją (vide wyroki WSA w Poznaniu z 23.07.2009 r., II SA/Po 91/09, WSA we Wrocławiu z 24.06.2009 r., IV SA/Wr 86/09 oraz wyrok NSA z 30.10.2008 r., I OSK 1842/07 - dostępne w CBOSA).
Sąd przychyla się do stanowiska, że pojęcie dochodu uzyskanego po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych – użyte w § 18 ust. 1 rozporządzenia, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy tj. z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.) oraz z roku, w którym orzeka się o prawie do świadczeń na kolejny okres, pod warunkiem jego uzyskiwania w dacie orzekania o prawie do świadczeń.
Reasumując, organy orzekające o prawie skarżącej do świadczeń rodzinnych błędnie zastosowały przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia z 02.06.2005 r., bowiem błędnie wyliczyły uzyskany dochód (przyjmując dochód miesięczny w całości, a nie w stosunku rocznym i z uwzględnieniem liczby członków rodziny), ale przede wszystkim nie oceniły, czy potraktowany jako uzyskany dochód spełniał warunek jego otrzymywania w dacie przyznawania prawa do świadczeń. W ocenie składu orzekającego miało to istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nieuwzględnienie dochodu wnioskodawczyni uzyskanego w dacie wydawania decyzji z 13.05.2011 r. spowodowało błędne obliczenie dochodu, znacznie zmniejszając szanse na uzyskanie zasiłku rodzinnego i dodatków.
W tym miejscu podkreślić należy, że rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola zgodności działalności organów administracji z prawem, a nie wydawanie decyzji o przyznawaniu lub odmowie przyznania poszczególnych świadczeń. Dlatego w niniejszym postępowaniu sąd wyraził jedynie ocenę prawną zaskarżonych rozstrzygnięć i poprzedzającego ich wydanie rozumowania, natomiast to zadaniem organu będzie ponowne obliczenie dochodu rodziny wnioskodawczyni mającego znaczenie dla przyznania prawa do zasiłku i dodatków na wnioskowany okres.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy jeszcze raz wyliczą dochód niezbędny do ustalenia prawa do świadczeń, tym razem właściwie stosując przepis § 18 ust. 1 rozporządzenia z 2.06.2005 r. w sposób wskazany przez sąd, którego ocena prawna wiąże organy z mocy art. 153 p.p.s.a. Wynik wyliczenia będzie rzutował na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" przy zastosowaniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
W punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło