II SA/Bd 134/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanowił: 1. oddalić wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika, 2. umorzyć postępowanie z wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. I W dniu [...] kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) A. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej udzielanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G.. Nie posiada żadnego majątku. Dalej oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto podał, że posiada zobowiązania w postaci alimentów. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. III W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący skarży decyzję w przedmiocie zasiłku celowego. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, gdyż rozpoznanie wniosku odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne. IV Odnosząc się do kwestii ustanowienia pełnomocnika należy przede wszystkim podkreślić, nie kwestionując wszakże trudnej sytuacji materialnej skarżącego, że od dłuższego okresu czasu składa on do tutejszego Sądu skargi jednorodne tematycznie tj. oparte o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Jednakże należy stwierdzić, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. V W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249a oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.