II SA/Bd 1405/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-06-20
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, uznając wnioskodawców za osoby nieposiadające legitymacji procesowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy, nie przeprowadzając wystarczającej analizy interesu prawnego wnioskodawców. Odmowa wszczęcia postępowania z powodu braku przymiotu strony może nastąpić jedynie w sytuacjach ewidentnych i niebudzących wątpliwości, a w niniejszej sprawie organ nie zbadał, czy planowana inwestycja może negatywnie oddziaływać na nieruchomość skarżących. Ponadto, organ naruszył zasadę dwuinstancyjności, nie odnosząc się merytorycznie do argumentów wnioskodawców w postanowieniu wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy.Stan faktyczny
Skarżący K. i H. D. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji procesowej, ponieważ ich nieruchomość nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji, a podnoszone obawy dotyczące immisji są nieuzasadnione. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO utrzymało w mocy swoje postanowienie. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a., w tym brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lipca 2017 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. D. i H. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej powoływana jako K.p.a.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2016 r., Nr [...], znak: [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku warsztatowo-magazynowego na budynek produkcyjno-magazynowy na działce nr [...] położonej w miejscowości D., obręb D., gmina D.
Postępowanie w sprawie niniejszej wszczęte zostało z wniosku K. i H. D. z [...].07.2017 r. Wnioskodawcy zarzucili decyzji, stwierdzenia nieważności której się domagali, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. z uwagi na naruszenie wskazanych we wniosku przepisów prawa. We wniosku wnioskodawcy wskazali, że posiadają uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym oraz legitymację do żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zwrócili także uwagę na możliwości wszczęcia postępowania z urzędu. Wnioskodawcy podnieśli, że w zaskarżonej decyzji nie wskazano sposobu ustalenia stron postępowania
W ocenie SKO w przedmiotowej sprawie po stronie wnioskodawców wystąpił brak legitymacji do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2016 r. Jak wskazał organ, wnioskodawcy w żaden sposób nie wykazali posiadania legitymacji do złożenia tego wniosku. Z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że stronami postępowania w przedmiocie warunków zabudowy są wnioskodawca oraz właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętej planowaną inwestycją, a także właściciele i użytkownicy wieczyści działek sąsiednich, to jest graniczących z terenem planowanej inwestycji. Organ wskazał również, że istnieje możliwość poszerzenia wskazanego kręgu stron postępowania, jednak tylko w przypadku, gdy planowana inwestycja oddziałuje na nieruchomości innych podmiotów, o ile wykażą interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wykazanie interesu prawnego natomiast polega na wykazaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na możliwość korzystania z nieruchomości, którą władają oraz wykazania, że czyjeś zamierzenie inwestycyjne może wpływać na sferę uprawnień związanych z korzystaniem z nieruchomości lub wywoływać negatywne skutki ze względu na ochronę środowiska. Organ wskazał, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Zgodnie z ustaleniami Kolegium, wnioskodawcy, jako właściciele nieruchomości nie sąsiadującej bezpośrednio z działką objętą zamierzeniem inwestycyjnym, wskazali normy prawa cywilnego i immisje grożące im w związku z realizacją inwestycji, które organ uznał za nieuzasadnione. Organ zwrócił również uwagę, że praktycznie każda inwestycja prowadzona na terenie zabudowanym powoduje pewne uciążliwości dla sąsiedztwa. SKO podniosło, że wymagane ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich zostały zawarte w treści przedmiotowej decyzji.
Kolegium zauważyło ponadto, że sama decyzja o warunkach zabudowy określa jedynie możliwość realizacji określonego rodzaju inwestycji, nie przesądzając o możliwości jej realizacji. Zdaniem organu, na tym etapie procesu inwestycyjnego nie jest możliwe badanie wpływu inwestycji na nieruchomość osób wnioskujących o stwierdzenie nieważności decyzji warunkach zabudowy, co jest, jak wskazało SKO, mało prawdopodobne z uwagi na fakt, że teren inwestycji od działki skarżących oddziela urządzona droga publiczna o szerokości około 15 m.
Organ wskazał, że z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych pojęcia strony nie można interpretować rozszerzająco. Interes prawny natomiast nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek między postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz musi mieć charakter obiektywny i musi wynikać z ustawowego źródła.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. i H. D. postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 3, art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 oraz art. 28 K.p.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium uznało, że wnioskodawcy nie mają legitymacji do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2016 r., wskazując takie samo uzasadnienie swego stanowiska, jak zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Skargę na powyższe postanowienie złożyli K. i H. D. zarzucając mu naruszenie art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 2 w zw. z art. 28 w zw. z art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 K.p.a.
Skarżący wskazali, że w pismach z [...].07.2017 r. i z [...].08.2017 r. wyczerpująco wyjaśnili i uzasadnili istnienie po ich stronie interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy. W ocenie skarżących, w przypadku, gdyby Kolegium uznało, że jednak nie wykazali wystarczająco istnienia po ich stronie interesu prawnego, obowiązkiem organu było przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i dopiero po jego zakończeniu podjęcie decyzji w sprawie statusu skarżących w tej sprawie. Również w sytuacji, w której po przeprowadzeniu tego postępowania wyjaśniającego nie można było jednoznacznie ustalić kwestii istnienia interesu prawnego po strome skarżących, to Kolegium nie byłoby upoważnione do odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie. Skarżący zwrócili uwagę, że obowiązek działania organu wynika wprost z przepisów K.p.a.
Skarżący podnieśli również, że w sprawie niniejszej ma miejsce sytuacja, w której właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów dalej położonych, niż bezpośrednio sąsiadujących, mogą być uznani za strony postępowania, ponieważ przedmiotowa inwestycja z uwagi na charakter prowadzonej w jej ramach działalności przemysłowej będzie wywoływać negatywne skutki, między innymi ze względu na ochronę środowiska. Skarżący zakwestionowali stanowisko organu, że przedmiotowe przedsięwzięcie nie zostało ujęte w treści rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Za błędne przyjęli skarżący twierdzenia organu o ich nieuzasadnionych obawach odnośnie do uciążliwości dla otoczenia wynikających z charakteru planowanej inwestycji. Prowadzona w przedmiotowym zakładzie działalność przemysłowa polega na produkcji opakowań z tektury i skutkuje uciążliwościami dla otoczenia o charakterze immisji bezpośrednich i pośrednich, między innymi w postaci hałasu i drgań (wibracji) oraz zanieczyszczenia powietrza, wynikających nie tylko z samego procesu technologii produkcji, ale również ciągłego transportu ciężarowego do i z zakładu, w tym również w godzinach nocnych i dniach wolnych od pracy, obawy odnośnie poziomu intensywności tych uciążliwości należy uznać za w pełni uzasadnione.
Skarżący nie zgodzili się również z tym, że na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy nie jest możliwe badanie wpływu inwestycji na nieruchomość skarżących.
Skarżący zwrócili uwagę, że zaskarżone postanowienie z [...] września 2017 r. stanowi jedynie kopię postanowienia tego organu z [...] lipca 2017 r., czym SKO naruszyło zawartą w art. 15 K.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Skarżący podnieśli, że w treści zaskarżonego postanowienia organ w ogóle nie odniósł się do zarzutów i argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżący wskazali również na możliwość wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane przez ten organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy po rozpoznaniu przez Kolegium wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2016 r., Nr [...], znak: [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku warsztatowo-magazynowego na budynek produkcyjno-magazynowy na działce nr [...] położonej w miejscowości D., obręb D., gmina D.
Istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się do zatem ustalenia prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji.
Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (czyli żądanie wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ustanawia zatem dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną (przyczyna o charakterze podmiotowym), 2) jeżeli z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" (przyczyna o charakterze przedmiotowym). Każda z tych przyczyn uniemożliwia w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej.
Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jako "uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy traktować takie sytuacje, które w sposób oczywisty, proceduralno-prawny stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania. Winny to być takie okoliczności, które już na wstępnym etapie przesądzają, że postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Takimi uzasadnionymi przyczynami są sytuacje, np. gdy bez głębszych dociekań widoczne jest, że wniosek nie pochodzi od strony, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło już rozstrzygnięcie, gdy sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ w drodze decyzji administracyjnej - ma charakter cywilnoprawny, czy też gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W tym kontekście stwierdzić trzeba, że oczywisty brak przymiotu strony stanowi podstawę odmowy wszczęcia postępowania. Natomiast według art. 28 K.p.a., który winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie (o czym mowa będzie jeszcze w dalszej części uzasadnienia), stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny to wartość ochrony praw jednostki określona przepisami prawa materialnego, jak i w ograniczonym zakresie przepisami prawa procesowego. Ustanowiona w powyższym przepisie przesłanka podmiotowa odmowy wszczęcia postępowania wiąże się więc z obowiązkiem organu zbadania, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny.
Zgodnie ze stanowiskiem doktryny przyjmuje się (Komentarz do art. 61a K.p.a. Adamiak 2016, wyd. 14 Adamiak - Legalis), że jeżeli wnoszący podanie powołuje się na swój interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania, przy zapewnieniu jednostce wnoszącej podanie prawa do czynnego udziału. Rozważenie przez organ administracji publicznej interesu prawnego poza formami postępowania administracyjnego jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, którego jedną z podstawowych wartości jest prawo do obrony. Na prawo do obrony składa się nie tylko prawo zaskarżenia, ale przede wszystkim prawo do wysłuchania. W razie, gdy w żądaniu wszczęcia postępowania jednostka powołuje się na interes prawny, ustalenie zasadności tego żądania musi być, co do zasady, oparte na czynnościach wyjaśniających, które organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić w toku wszczętego postępowania administracyjnego, zgodnie z przepisami prawa procesowego. Organ administracji publicznej nie jest związany twierdzeniem jednostki co do podstaw wyprowadzenia interesu prawnego. Ocena zasadności żądania jednostki może być jednak dokonana wyłącznie w formach procesowych, których wynikiem może być stwierdzenie o bezprzedmiotowości żądania w formie decyzji o umorzeniu postępowania. Wprowadzona regulacja w art. 61a § 1 K.p.a. odmowy wszczęcia postępowania z powodu przesłanki podmiotowej nie może podważać wartości demokratycznego państwa prawnego.
Z uwagi na to, że sprawa niniejsza dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku warsztatowo-magazynowego na budynek produkcyjno-magazynowy, konieczne było ustalenie kręgu stron postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a co za tym idzie także osób legitymowanych do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej po przeprowadzeniu takiego postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych stronami w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być, oprócz inwestora oraz właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości objętej planowaną inwestycją, także właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (por. uchwała NSA z 25.09.1995 r., sygn. VI SA 13/95; uchwała NSA z 4.12.1995 r., sygn. VI SA 20/95; wyrok NSA z 3.02.2011 r., sygn. II OSK 206/10). Sądy administracyjne uznają jednak szerszy krąg podmiotów stanowiących strony tego postępowania, wskazując na interes prawny właścicieli działek, które co prawda nie sąsiadują bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, ale inwestycja ta wpływa negatywnie na sposób wykonywania prawa do nieruchomości (por. wyroki NSA z 17.09.2014 r., sygn. II OSK 1261/13 oraz z 29.01.2016 r., sygn. II OSK 1358/14.
Wskazać należy, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na podstawie przepisów której wydawana jest decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, nie zawiera przepisu wprost określającego krąg stron w postępowaniu o wydanie tej decyzji. W związku z powyższym, o czym wspomniano już wcześniej, należy posiłkowo zastosować art. 28 K.p.a. Kluczowe jest dla zawartej w nim definicji strony ustalenie zaistnienia po stronie danego podmiotu interesu prawnego rozumianego, jako sytuacja prawna podmiotu mająca oparcie w przepisach prawa materialnego i dająca się stwierdzić w sposób obiektywny. Wykazanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym rodzi po stronie organu zapewnienie jego realizacji a także ochrony. Z interesem prawnym nie należy utożsamiać interesu faktycznego, czyli subiektywnego przekonania podmiotu o istnieniu po jego stronie określonej sytuacji prawnej, który nie daje przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Bezsporne jest, że w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej, stwierdzenia nieważności której domagają się skarżący, nie widnieją oni jako strony postępowania. Skarżący są właścicielami działki nr [...], która od działki nr [...], stanowiącej teren inwestycji, oddzielona jest drogą publiczną o szerokości ok. 15 m. Z tej okoliczności organ wywiódł, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Jak wskazano wcześniej, wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z uwagi na brak posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony może nastąpić jedynie wówczas, gdy ustalona przez organ okoliczność nie budzi żadnych wątpliwości, jest ewidentna i dostrzegalna prima facie. Jako przykład można podać zamieszkiwanie przez skarżących w innej miejscowości i absolutny brak związku z nie tyle miejscem inwestycji, co całym obszarem poddanym analizie.
W ocenie Sądu, organ przedwcześnie uznał, że skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu i formalnym postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania zamknął im ewentualną drogę do dochodzenia swoich praw. Organ nie ustalił w żaden sposób, czy inwestycja w jakikolwiek sposób oddziałuje na nieruchomość skarżących oraz czy potencjalne oddziaływanie powoduje ograniczenia w realizowaniu gwarantowanego im prawa własności. Ustalenie tego wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ natomiast a priori zajął stanowisko, że przebieganie pomiędzy działkami [...] i [...] drogi publicznej o szerokości ok. 15 m niweluje wszelkie uciążliwości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej na działce [...]. Organ wprost wskazał, że wpływ inwestycji na nieruchomość skarżących jest mało prawdopodobny. Powyższe stwierdzenie potwierdza, że organ oparł się jedynie na prawdopodobieństwie, bez badania legitymacji skarżących mimo podnoszonych przez nich okoliczności uzasadniających ich stanowisko. Argumenty skarżących podnoszone we wniosku o wszczęcie postępowania, jak i w dalszym jego toku, nie zostały przez żaden ze składów Kolegium uwzględnione. SKO wskazało w treści wydanych decyzji: "w rozpatrywanym przypadku wnioskodawcy jako właściciele nieruchomości nie sąsiadującej bezpośrednio z działką objętą zamierzeniem inwestycyjnym wskazali normy prawa cywilnego i immisje grożące w związku z realizacją inwestycji, jednakże w świetle powyższych wyjaśnień podnoszone obawy należy uznać za nieuzasadnione". W sprawie niniejszej inwestycja, której dotyczy decyzja, stwierdzenia nieważności której domagają się skarżący, ma charakter m.in. produkcyjny, co oznacza, że może potencjalnie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżących wymienił takie uciążliwości, jak: hałas, drgania, zanieczyszczenia powietrza związane z transportem oraz z produkcją. Z pewnością budynek magazynowo-produkcyjny może wywoływać immisje.
W ocenie Sądu, dla ustalenia, czy skarżący posiadają przymiot bycia stroną postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy oddziaływanie planowanej inwestycji na ich działkę będzie skutkowało ograniczeniami w sprawowaniu władztwa nad tą nieruchomością. Konieczne jest zatem zbadanie przez organ zasięgu oddziaływana przedmiotowej inwestycji, a także jej oddziaływanie na nieruchomość skarżących i posiadanie przez nich interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Jest to kwestia, która wymaga każdorazowego indywidualnego zbadania przez organ, a wyniku tej analizy nie może zastąpić żadne hipotetyczne twierdzenie organu, że skarżący mają jedynie interes faktyczny lub hipotetyczny. Podkreślenia wymaga, że organ w uzasadnieniu postanowienia nie wyjaśnił dostatecznie skarżącym przesłanek, którymi kierował się wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, formułując jedynie oględne argumenty. Można przyjąć wręcz, że dla organu odmowa nadania skarżącym przymiotu strony związana jest z nieuczestniczeniem przez nich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Jak natomiast wskazał NSA w wyroku z 8.02.2018 r., sygn. I OSK 2468/17, przy interpretacji pojęcia "strony" postępowania nieważnościowego należy wziąć pod uwagę taką interpretację art. 28 K.p.a., która nie utożsamia zakresu pojęcia strony postępowania o stwierdzenie nieważności z pojęciem strony postępowania "zwykłego" prowadzącego do wydania badanej decyzji. Stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd nie przesądza w tym momencie o tym, czy skarżący w niniejszej sprawie są podmiotami, które z uwagi na posiadany interes prawny mogą skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, stwierdzając jedynie, że organ przedwcześnie i bez przeprowadzenia stosownej analizy uznał skarżących za nieposiadających przymiotu strony w przeprowadzonym postępowaniu. Stanowi to niewątpliwie naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego.
Kolejnym naruszeniem, które dostrzegł Sąd, jest naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 K.p.a. Sąd, porównując treść postanowień wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w obu instancjach dostrzegł, że oba z wydanych postanowień są w swej treści tożsame. Zasada dwuinstancyjności postępowania polega na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, co oznacza, że zadaniem organu drugiej instancji, a w omawianym przypadku organu ponownie rozpatrującego sprawę, nie jest kontrola rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia. Zwrócić uwagę należy na to, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a., jest takim samym środkiem odwoławczym, jak odwołanie, czy zażalenie, różni go natomiast jedynie brak dewolutywności, sprawa bowiem rozpoznawana jest przez ten sam organ w innym składzie. Z analizy postanowienia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy wynika, że SKO bezkrytycznie przyjęło ustalenia składu badającego warunki formalne wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, nie odnosząc się w żaden sposób do argumentów zawartych w treści wniosku wszczynającego, jak i w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, formułując te same ogólniki. Powyższe uchybienie również należy uznać za istotne naruszenie procedury administracyjnej.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że oba postanowienia wydane przez SKO należy wyeliminować z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium, uwzględniając treść niniejszego uzasadnienia, powtórnie rozpatrzy wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności wskazanej na wstępie decyzji, przeprowadzając analizę pod kątem ewentualnego istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a.
O uchyleniu postanowień obu instancji Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).
O zwrocie kosztów, na które złożyły się: uiszczony wpis w kwocie 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżących na postawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – w łącznej wysokości 697 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło