II SA/Bd 1512/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego oddala skargę. II SA/Bd 1512/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T., Koordynator Zespołu Usług Społecznych Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ust. 2 pkt 2, ust. 3, art. 106 ust. 5, art. 109, art. 110 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), zmienił decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez Kierownika Zespołu Pomocy Środowiskowej Nr V w pkt 1 w ten sposób, że ustalił wysokość zasiłku stałego od miesiąca czerwca 2016 r. na kwotę [...] zł miesięcznie. W pozostałej części określił, że decyzja pozostaje w mocy prawa. Organ podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...] Koordynator Zespołu Usług Społecznych Nr 1 MOPR w T. ustalił wysokość zasiłku stałego przyznanego na mocy ww. decyzji Kierownika Zespołu Pomocy Środowiskowej Nr V z dnia [...] kwietnia 2015 r. od czerwca 2016 r. na kwotę [...] zł miesięcznie. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie kwestionując ustaloną wysokość świadczenia w formie zasiłku stałego. SKO decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia wskazując na uchybienia natury proceduralnej. W powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] września 2016 r., wydanej wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy, organ podkreślił, że podstawę do wszczęcia postępowania stanowiła zmiana sytuacji dochodowej strony. W trakcie postępowania ustalono, że strona sprawuje opiekę nad całkowicie ubezwłasnowolnionym mężem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie pracuje zawodowo. Jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Mąż strony ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Dochód rodziny stanowi przyznane stronie postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich w T. z dnia [...] maja 2016 r. wynagrodzenie za sprawowanie opieki ze środków publicznych w wysokości [...] zł (zaświadczenie z [...] lipca 2016 r. [...] ). W związku z powyższym dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Kryterium dochodowe dla rodziny strony wynosi [...] zł, z czego na osobę wynosi [...] zł. Organ wskazał, że w myśl art. 106 ust. 5 k.p.a. decyzję zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12, 107 ust. 5 k.p.a. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie należało dokonać ponownego naliczenia zasiłku stałego. Wskazał, że wysokość zasiłku stałego obliczono jako różnicę pomiędzy kryterium na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej tj. kwotą 514 zł, a faktycznym dochodem na osobę w rodzinie tj. [...] zł. Różnica w wysokości [...] zł stanowi wysokość świadczenia od miesiąca czerwca 2016 r. Od decyzji organu I instancji K. W. złożyła odwołanie wnosząc w nim o jej uchylenie i przyznanie zasiłku stałego w poprzedniej wysokości. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprawidłowe uznanie, iż przysługujące skarżącej wynagrodzenie za sprawowanie opieki ze środków publicznych stanowi dochód strony, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 ustawy. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że wysokość zasiłku stałego została obliczona w sposób prawidłowy. W jego ocenie, organ I instancji poprawnie przyjął, że rodzina miesięcznie osiąga dochód w wysokości [...] zł od miesiąca maja 2016 r., co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszony o kwoty wymienione w tym przepisie. Organ podał, że rodzinę w niniejszej sprawie stanowią małżonkowie W., którzy wspólnie zamieszkują i prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie, jakie otrzymuje K. W. przyznane orzeczeniem SR w T. z [...] maja 2016 r. za sprawowanie opieki nad mężem wypłacane ze środków publicznych przez MOPR w T. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwestię dotyczącą wysokości zasiłku stałego reguluje natomiast przepis ust. 2 pkt 2 tego artykułu stanowiąc, iż zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 514 zł. W związku z tym: 514 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie) - [...] zł (dochód na osobę w rodzinie) = [...] zł (kwota zasiłku stałego). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła K. W. – skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku stałego w żądanej wysokości. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieprawidłowe uznanie, iż przysługujące skarżącej wynagrodzenie za sprawowanie opieki ze środków publicznych stanowi dochód strony, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy i skutkującym koniecznością jej uchylenia. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie istniały bowiem podstawy do zmiany decyzji przyznającej skarżącej zasiłek stały, a orzeczenie o tej zmianie oparte zostało na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i odpowiada przepisom prawa. W badanej sprawie przedmiotem oceny, wedle wskazanego wyżej kryterium legalności, była decyzja dotycząca zmiany decyzji w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, w części dotyczącej kwoty przyznanego świadczenia. Przedmiotem postępowania w sprawie jest skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., które decyzją z dnia z [...] października 2016 r., znak: [...], utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta T., Koordynatora Zespołu Usług Społecznych Nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] o zmianie decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta T. przez Kierownika Zespołu Pomocy Środowiskowej Nr V w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku stałego, w ten sposób, że ustalono wysokość zasiłku stałego od miesiąca czerwca 2016 r. na kwotę [...] zł miesięcznie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły, obowiązujące na dzień orzekania przez organy obu instancji przepisy ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. ) - zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast, stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto, w myśl art. 8 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. W myśl ust. 6 art. 37 przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. Wskazać również należy, że na podstawie regulacji zawartej w art. 163 k.p.a., organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 ustawy, o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeśli wystąpiły przesłanki z art. 11, art. 12, art. 107 ust. 5 tej ustawy, przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 jest postępowaniem nowym w stosunku do tego, w którym wydano decyzję podlegającą wzruszeniu, a decyzja wydana w tym trybie - jako konstytutywna - kształtować może na nowo sytuację prawną strony. Każda z przesłanek wymienionych w art. 106 ust. 5 ustawy stanowi samodzielną, odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji, a zakresy tych podstaw są rozłączne. Z analizowanego przepisu wynika również, że każda zmiana sytuacji materialnej czy osobistej może powodować zmianę lub uchylenie decyzji, z tym że chodzi tu o zmiany, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. Natomiast stwierdzenie przez organ administracyjny wystąpienia przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy, wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. K. W. nabyła uprawnienie do zasiłku stałego, który przyznano jej na okres zasiłkowy od 1 marca 2015 r. do odwołania w wysokości [...] zł miesięcznie. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy bezspornie wynika, że Postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 2016 r. K. W. przyznano wynagrodzenie za sprawowanie opieki nad mężem od miesiąca maja 2016 r. w kwocie [...] zł. Wypłata tego świadczenia za maj, czerwiec i lipiec 2016 r. nastąpiła w lipcu 2016 r. W toku prowadzonego postępowania organy ustaliły, że dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Kryterium dochodowe rodziny wynosi zaś [...] zł, z czego na osobę wynosi [...] zł. W tym stanie rzeczy zgodzić się należy z organami, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 106 ust. 5 ustawy. Stąd powstała konieczność nowego określenia wysokości uprzednio przyznanego zasiłku stałego. Jak już bowiem wskazano – stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy - zasiłek stały w przypadku osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy miedzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku stałego obliczono jako różnicę pomiędzy kryterium na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwotą 514 zł, a faktycznym dochodem na osobę w rodzinie tj., [...] zł. Różnica w wysokości [...] zł stanowi wysokość świadczenia w formie zasiłku stałego. W ocenie Sądu, wyliczenia przedstawione przez organ były prawidłowe i dlatego zgodzić należało się z organem II instancji, że z mocy art. 6 pkt 4 i art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu skarżącej należało wliczyć kwotę uzyskaną z tytułu wynagrodzenia za sprawowanie opieki ze środków publicznych w wysokości [...] złotych, którą przyznano postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich w T. z dnia [...] maja 2016 r. Organy administracji prawidłowo zastosowały przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej ustalając dochód na osobę w rodzinie skarżącej jako sumę miesięcznych przychodów członków tej rodziny, a następnie podzielonych przez liczbę osób w rodzinie (art. 6 pkt 3). Bezpodstawnie zatem skarżąca domaga się pomniejszenia miesięcznych przychodów o kwotę stanowiącą wynagrodzenie za sprawowanie opieki ze środków publicznych. Powyższe regulacje prawne nie dają podstawy do takich działań. Z treści przepisów art. 8 ust. 3 i 4 powołanej ustawy wynika bowiem nie tylko, że pojęcie dochodu zostało jednolicie zdefiniowane na potrzeby ustalania wszelkich świadczeń z pomocy społecznej, a więc zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych, ale także, że składniki, które się od przychodu odlicza zostały taksatywnie wymienione w art. 8 ust. 3 ustawy, i wreszcie, że konstrukcja prawna odliczania określonych składników od przychodu (art. 8 ust. 3) i niewliczania do dochodu określonych składników (art. 8 ust. 4) nie pozwala na rozszerzającą interpretację ww. przepisów, gdyż wyliczenia zawarte w tych przepisach mają charakter enumeratywny (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1841/14, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1572/15). Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegający na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego nie został przez stronę w żaden sposób skonkretyzowany i poparty stosownymi argumentami, a Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w całokształcie jej okoliczności prawnych i faktycznych, nie stwierdził, aby naruszała ona przepisy prawa materialnego czy też procesowego w sposób rażący lub w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Reasumując, zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego, w stopniu rzutującym na wynik sprawy. Z całą zaś pewnością – wbrew zarzutom skargi - wydano ją w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 7, art. 77, art. 107 § 1 k.p.a.) i w zgodzie z brzmieniem art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Niezasadnie zatem zarzucono organom nieprawidłowe rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeanalizowało materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, zrelacjonowało zarzuty podniesione w odwołaniu, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wydało rozstrzygnięcie, wyjaśniając jego podstawę prawną oraz odnosząc się do zarzutów odwołania. Stwierdzenie powyższego oznaczało, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.