II SA/Bd 1615/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J. G. – skarżącemu uchylenia decyzji własnej z dnia [...] odmawiającej skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks Postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej powoływanej w skrócie jako: "kpa". W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że z zeznań świadka zawnioskowanego przez skarżącego – J. W. złożonych w dniu [...] wynika, że przebywał on w obozie w Ł. w [...] i za ten okres ma uprawnienia kombatanckie, natomiast skarżący w swoich oświadczeniach wskazuje na [...]. Ponadto świadek nie był pewien czy przebywał w obozie razem ze skarżącym. Niepewność świadka co do okoliczności, które ma potwierdzić, pochodzenie z innych miejscowości oraz posiadanie uprawnień kombatanckich za inny okres represji niż ten, za który ubiega się skarżący, nie potwierdza zdaniem organu okoliczności, których chce dowieść skarżący, aby uzyskać uprawnienia kombatanckie. Organ wyjaśnił także, że oświadczenia świadków: G. R., J. G. i L. I. były brane pod uwagę w czasie postępowania administracyjnego w [...]. Natomiast oświadczenia świadków: J. P., M. S. i I. M. były brane pod uwagę w chwili złożenia wniosku z dnia [...]. Wniosek ten zakończył się odmową wznowienia postępowania, a postanowienie stało się ostateczne. Skarżący nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem skarżącego posiadane przez J. W. informacje potwierdzają wspólny z tym świadkiem pobyt w obozie w Ł. przy ul. [...], który został uznany za inne miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach. Skarżący zarzucił organowi, że ograniczył się jedynie do pobieżnej analizy akt i złożonych w dniu [...] zeznań świadka J. W. i mimo zaleceń WSA w Bydgoszczy zawartych w wyroku z dnia 7.05.2013 r. nie przeprowadził ponownego, wyczerpującego przesłuchania tego świadka. Podniósł także, że organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków: G. R., J. G., L. I., J. P., M. S. i I. M. oraz z wnioskowanych dokumentów w postaci protokołów z przesłuchania tych świadków. Ponadto, zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji brak jest pełnego uzasadnienia, odpowiadającego wymogom z art. 107 § 3 kpa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. Uzasadniając tą decyzję organ ponownie podkreślił, że z przesłuchania świadka J. W., które odbyło się w dniu [...] wynika, że nie przebywał on wraz ze skarżącym w obozie w Ł. oraz, że nie mógł on być świadkiem pobytu skarżącego w tym obozie, gdyż przebywał w nim w [...], a skarżący w swoich oświadczeniach wskazuje na [...]. Tak więc przedłożone przez skarżącego nowe dokumenty nie mogą być podstawą do wzruszenia ostatecznej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Co do zeznań pozostałych świadków, to organ stwierdził, że były już one przedmiotem postępowań administracyjnych przeprowadzonych przez Kierownika Urzędu. Przedmiotem niniejszego postępowania są natomiast dokumenty, na podstawie których Kierownik Urzędu orzekł o wznowieniu postępowania. Organ wyjaśnił także, że wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7.05.201 r., co do którego skarżący twierdzi, że organ nie zastosował się do zawartych w nim zaleceń, dotyczył jedynie ustalenia przez organ kwestii zachowania przez wnioskodawcę terminu złożenia skargi o wznowienie postępowania przewidzianego w art. 148 § 1 kpa. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżący zarzucił: - mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego tj. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej; - mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ administracyjny wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego rozumowania i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w zaistniałym przypadku nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję; - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z dnia 8.10.2013 r.; - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak merytorycznego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co z kolei uniemożliwia dokonanie kontroli spornej decyzji. Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje zarzuty skarżący stwierdził, że przedstawił nowe dowody świadczące w sposób jednoznaczny o tym, że jako małe dziecko przebywał w obozie hitlerowskim w Ł. przy ul. [...]. Wskazał, że dowodem tym są informacje posiadane przez J. W., a przekazane skarżącemu w czasie rozmowy, o tym że J. W. w [...] był przesiedlony poprzez obóz hitlerowski w Ł. na [...], że jego rodzice znali rodziców skarżącego, że rodzina skarżącego została przesiedlona w okresie II wojny światowej poprzez obóz hitlerowski w Ł., przy ul. [...], a następnie na [...]. Zdaniem skarżącego posiadane przez J. W. informacje w sposób jednoznaczny potwierdzają twierdzenia, których chce dowieść, to jest o wspólnym ze świadkiem pobycie w obozie w Ł., przy ul. [...]. Skarżący ponownie zarzucił też organowi, że ograniczył się jedynie do pobieżnej analizy akt i złożonych uprzednio przez J. W. zeznań, a nie przeprowadził, pomimo zaleceń WSA w Bydgoszczy zawartych w wyroku z dnia 7.05.2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 204/13) ponownego, wyczerpującego przesłuchania tego świadka, oraz że odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań G. R., J. G., L. I., J. P., M. S. i I. M. oraz z wnioskowanych dokumentów w postaci protokołów z przesłuchania tych świadków. Ponadto, zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji brak jest pełnego uzasadnienia, odpowiadającego wymogom z art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd nie jest władny natomiast wkraczać w zakres uprawnień organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, ani też oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub w części, albo stwierdzenie ich nieważności bądź niezgodności z prawem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa" jest możliwe tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do treści art. 133 § 1 ppsa sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, że badając legalność zaskarżonej decyzji sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem oceny sądu jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjęta w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, służącym wzruszeniu decyzji ostatecznych, tylko w przypadku gdy postępowanie, w którym decyzja taka zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Jako takie jest ono odstępstwem od zasady ogólnej postępowania administracyjnego - trwałości decyzji ostatecznej - wyrażonej w art. 16 kpa. Wznowienie postępowania prowadzi do ponownego rozpatrzenia sprawy celem sprawdzenia, czy którakolwiek z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Możliwość uruchomienia ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w tym nadzwyczajnym postępowaniu, uwarunkowana jest pozytywnym wynikiem przeprowadzonego uprzednio wstępnego postępowania, dotyczącego ustalenia istnienia przesłanek dopuszczalności wszczęcia wznowionego postępowania. I tak przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji zobowiązany jest zbadać czy wniosek o wznowienie postępowania złożyła strona postępowania, czy oparty jest on na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa, oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa. W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że skarżący posiada przymiot strony postępowania i że we wniosku z dnia [...] wskazał przesłanki wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Prawidłowo też organ, będąc związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7.05.2013 r., sygn. akt II SA/Bd 204/13, postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie celem merytorycznej oceny zeznań świadka J. W. dla ustalenia zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 kpa., co doprowadziło do pozytywnego dla skarżącego ustalenia w tym zakresie. Przechodząc zatem do oceny drugiego etapu postępowania wznowieniowego, wskazać należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który skarżący powołał jako podstawę wznowienia stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie ugruntował się pogląd zgodnie, z którym artykuł 145 § 1 pkt 5 kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Przy czym nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy, istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 768/11 - Lex nr 1252179 i WSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1104/12 – Lex nr 1249032). Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego (vide: wyrok NSA z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2154/10 – Lex nr 1121209). Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd w pełni podzielił stanowisko organu orzekającego w sprawie, że przedstawienie przez skarżącego nowego dowodu w postaci zeznań świadka J. W., w konfrontacji z dotychczas zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie mogło skutkować wzruszeniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich i przyznaniem uprawnień, tak jak tego żąda skarżący. W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 400) – przywoływanej dalej w skrócie jako "ustawa", przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami zaś w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych między innymi w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (lit. c). Skarżący, jak wynika to z jego wniosku z dnia [...] twierdzi, że jako małe dziecko przebywał w obozie hitlerowskim w Ł., przy ul. [...], który został wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.09.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych uzasadnia przyznanie uprawnień kombatanckich, a co znalazło potwierdzenie w odniesieniu do skarżącego w nowo pozyskanych, wcześniej nie znanych ani jemu, ani organowi zeznaniach świadka J. W. Zgodzić należy się z organem orzekającym w sprawie, że dowód z zeznań świadka J. W. nie potwierdził faktu pobytu skarżącego w miejscu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. Skarżący wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania, na poparcie zeznań świadka J. W., przedłożył decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] o przyznaniu J. W. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w [...] w obozie hitlerowskim oraz zaświadczenie z dnia [...] potwierdzające posiadanie przez J. W. uprawnień do ulg i świadczeń określonych w ustawie. W związku z tym organ postanowił przesłuchać (w trybie art. 52 kpa) w charakterze świadka J. W. Doszło do tego w dniu [...] w Urzędzie Gminy B. Świadek zeznał wtedy między innymi, że jego rodzice znali się z rodzicami skarżącego, że on zna się ze skarżącym od dziesięciu lat, że nie byli razem w obozie, że nie wie o pobycie skarżącego w obozie, że dowiedział się, że skarżący był przesiedlony. Powyższe zeznania wbrew intencjom skarżącego nie potwierdzają ani tego, że przebywał on w obozie w Ł., ani też tego w jakim okresie mogło mieć to miejsce. Ponadto wobec jednoznacznych i konsekwentnych twierdzeń skarżącego co do tego, że przebywał on w obozie w Ł. we [...] (vide: k- 7, 21v, 64v, 112, 117) oczywistym okazuje się być to, że J. W. nie może wiarygodnie potwierdzić pobytu skarżącego w obozie w Ł., ponieważ – jak wynika to z decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], przebywał on tam tylko w okresie jednego miesiąca i to w [...]. W świetle powyższych ustaleń za prawidłowe i odpowiadające przepisom prawa należy uznać zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] utrzymujące decyzję własną z dnia [...] o odmowie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że one także nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim zaś podnieść należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 7.05.2013 r., wbrew twierdzeniom skarżącego, nie zawarł zaleceń co do ponownego wyczerpującego przesłuchania świadka. Sąd wskazał jedynie na konieczność ustalenia przez organ jaki charakter miała znajomość skarżące ze świadkiem w celu określenia terminu uzyskania przez skarżącego wiedzy o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania i zachowania przez niego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W celu zrealizowania zaleceń sądu organ postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie i następnie przyjął, że termin wynikający z art. 148 § 1 kpa został przez skarżącego zachowany. Co do nie przeprowadzenia przez organ dowodu z zeznań wymienionych w skardze świadków oraz wnioskowanych przez skarżącego dokumentów w postaci protokołów z przesłuchania tych świadków, to zgodzić należy się z argumentacją organu przedstawioną w uzasadnieniach obu decyzji, że zeznania wszystkich tych świadków były już przedmiotem postępowań prowadzonych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w związku ze składanymi wcześniej przez skarżącego (w latach [...] i [...]) wnioskami zmierzającymi także do przyznania jemu uprawnień kombatanckich i nie mogły być rozpatrywane jako nowe dowody w niniejszym postępowaniu, którego granice wyznaczył wniosek skarżącego o wznowienie postępowania z dnia [...], w którym wskazał on jako nowy dowód w sprawie jedynie zeznania świadka J. W. Celem wznowionego postępowania była więc merytoryczna ocena zeznań świadka J. W. i ich wpływ na decyzję ostateczną z dnia [...]. Organ w ocenie sądu nie naruszył także zaskarżoną decyzją art. 107 § 3 ani art. 11 kpa. Jej uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane tymi przepisami elementy. Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia, ani stwierdzenia jej nieważności, orzeczono na podstawie art. 151 ppsa o oddaleniu skargi.