II SA/Bd 180/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2018-05-16

Skład orzekający: Anna Klotz, Renata Owczarzak, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kwota zaległych alimentów, wyegzekwowana w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, powinna być w całości zaliczana do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, czy też powinna być rozliczona proporcjonalnie do okresu, za który została zasądzona?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej błędnie zaliczyły całą kwotę wyegzekwowanych zaległych alimentów do dochodu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Kwota ta powinna być rozliczona proporcjonalnie do okresu, za który została zasądzona, a tylko ta część, która przypada na rok kalendarzowy ustalania dochodu, może być uwzględniona. W przeciwnym razie dochodzi do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, a także zasad konstytucyjnych.
Stan faktyczny
Skarżąca M. K. wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia na drugie dziecko, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła organom błędne zaliczenie do dochodu rodziny kwoty 85.692,50 zł z tytułu wyegzekwowanych zaległych alimentów za okres do 2015 r.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. T. z dnia [...] października 2017 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017r. M. K., skarżąca w niniejszej sprawie, wystąpiła do Prezydenta Miasta o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci M. K. i J. K. Decyzją z dnia [...] października 2017r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie: art. 1 ust. 2 i 3, art. 2 pkt 1, 2, 5, 11,12, 14, 16, art. 4, art. 5, art. 7, art. 10, art. 13, art. 18, art. 21 ust. 1, art. 27 ust. 3 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2016 r., poz.195), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465), art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., przyznał wnioskodawczyni świadczenie wychowawcze na M. K. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018r., odmawiając jednocześnie przyznania tego świadczenia na J. K. na okres od 1 października 2017r. do 30 września 2018r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Pierwszym dzieckiem jest, zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy, jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Organ podniósł, że dochód rodziny wnioskodawczyni uzyskany w 2016 roku wyniósł 109.692,53 zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, przy trzech osobach w rodzinie wyniósł 3.047,01 zł. Kwota ta, jak wskazał organ, przekracza wyznaczone ustawą kryterium dochodowe o 2.247,01 zł, w związku z czym należało odmówić wnioskodawczyni prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji M. K. podniosła, że mocą wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] maja 2015 r. (sygn. akt [...]), określony został obowiązek alimentacyjny W. K. względem dzieci, ustalony na łączną kwotę 1000 zł miesięcznie. Odwołująca się wskazała również na wyrok Sądu Rejonowego (sygn. akt [...]), mocą którego otrzymywała od H. i R. K. (dziadków dzieci) świadczenie alimentacyjne na rzecz dzieci, w łącznej kwocie 1000 zł miesięcznie. Świadczenie alimentacyjne od dziadków stanowiło w 2016r. jedyne źródła dochodu rodziny skarżącej. Odwołująca się również wskazała, że ojciec dzieci uchyla się od obowiązku alimentacyjnego, wobec czego obowiązek ten przejął fundusz alimentacyjny UM. Z odwołania wynika, że faktyczny dochód rodziny skarżącej w 2016 r. wyniósł 12 000 zł, tym samym dochód na jednego członka rodziny w 2016 r. wyniósł 333,34 zł/miesiąc. Odwołująca się wskazała, że w jej ocenie organ pierwszej instancji do dochodu doliczył spłatę zaległego świadczenia alimentacyjnego W. K. względem dzieci za okres od 2011 r. do kwietnia 2015 r., którą odwołująca się otrzymała, w wyniku egzekucji komorniczej, w wysokości 85 692,50 zł. Zdaniem odwołującej się, organ nie powinien był zaliczać w poczet dochodu za 2016 r. uzyskanej spłaty zaległych alimentów za okres do 2015 r. Odwołująca się podniosła, że otrzymane w 2016 r. świadczenie alimentacyjne, powinno zostać rozliczone na zasadzie proporcjonalności, poprzez rozliczenie uzyskanej z egzekucji spłaty (85 692,50 zł.) przez okres ilości miesięcy kalendarzowych, odpowiadającą okresowi zwłoki, w jakiej zobowiązany W. K. pozostawał w stosunku do dzieci i okres za jaki zaległość ta był należna wierzycielom. Odwołująca się wskazała również, że spłata zaległości za sam rok 2016, wynosi faktycznie 9 000 zł. Podniosła również, że wyrokiem Sądu Rejonowego (sygn. akt [...]), uchylony został obowiązek alimentacyjny dziadków względem dzieci odwołującej się. Wyrok ten został utrzymany przez Sąd Okręgowy. Odwołująca się wskazała, że nie ma obecnie innego źródła utrzymania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2 pkt 1, 2, 4 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że na dochód rodziny w roku 2016, tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, złożyły się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie od 2016-01-01 do 2016-12-31 w kwocie 12.000,00 zł, wyegzekwowane przez Komornika Sądowego kwoty 7.200,03 zł (od dłużnika H. K.) i 4.800,00 zł (od dłużnika R. K.) oraz wyegzekwowane w 2016 roku od W. K. alimenty w kwocie 85.692,50 zł. Na tej podstawie organ ustalił, że łączny dochód rodziny odwołującej się osiągnięty w 2016 roku wyniósł 109.692,53 zł. Zatem średni miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w 3-osobowej rodzinie wyniósł 3.047,01 zł. W ocenie Kolegium otrzymane przez odwołującą się w 2016 r. zaległe alimenty w kwocie 85.692,50 zł, stanowią dochód w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który należało uwzględnić ustalając prawo do świadczenia wychowawczego. Zdaniem Kolegium, fakt, iż otrzymane alimenty zostały zaksięgowane na poczet zaległych alimentów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jest to bowiem dochód osiągnięty przez stronę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w 2016 r. Wobec powyższego SKO uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny. Na powyższe rozstrzygnięcie M. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając jej naruszenie art. 7 w zw. z art. 5 ust. 3 i nast. Kpa. Skarżąca podniosła, że do ustalenia dochodu nie powinny być wliczone zaległe alimenty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na córkę, M. K., odmawiając jednocześnie przyznania tego świadczenia na syna, J. K. Jak bowiem wynika z wniosku inicjującego postępowanie administracyjne, skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze i drugie dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Podstawę prawną rozstrzygnięć obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016, poz. 195), zwanej dalej "ustawą", która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Wskazać należy, że w odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy definicji dochodu odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz.1518 ze zm.) dalej – "u.ś.r.", ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m. in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 ust. 1-3a, które regulują przypadki utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2 ustawy). Skoro skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia na dwoje dzieci w okresie od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., to rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2016. Niekwestionowaną okolicznością stanu faktycznego jest, że skarżąca uzyskała w 2016 roku dochód z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w okresie od 2016-01-01 do 2016-12-31 w kwocie 12.000,00 zł oraz wyegzekwowanej przez Komornika Sądowego kwoty 12.000,03 zł. Skarżąca uzyskała również wyegzekwowane w 2016 roku alimenty w kwocie 85.692,50 zł. Organy obu instancji dokonały ponadto zaliczenia całości alimentów wyegzekwowanych w 2016r. do dochodu osiągniętego w tym roku przez skarżącą, obliczonego na łączną kwotę 109.692,53 zł. Powyższy, ustalony przez organy dochód, podzielony przez dwanaście miesięcy wyniósł 9.141 zł miesięcznie, co z kolei daje dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej 3.047 zł miesięcznie. Przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego jest spełnienie przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, warunku określonego w art. 5 ust. 3 tej ustawy, odnoszącego się do sytuacji materialnej tych osób. Zgodnie ze wskazanym przepisem, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800zł. Dochód wyliczony przez organ przekroczył ustawowe kryterium dochodowe na osobę, wobec czego odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego. Ustalenia te, dokonane zostały przez organy obu instancji z naruszeniem prawa materialnego (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14, pkt 2 i 23 uśr) i procesowego (art. 7, 77 i 107 § 3 kpa). Ustalenie dochodu rodziny wymaga zastosowania reguł określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych i rozporządzeniu w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r., przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód oznacza między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.), inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych:[...] - alimenty na rzecz dzieci (art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 uśr). Wykładnią prawa jest operacja myślowa nie ograniczająca się do wykładni jednego przepisu (zwłaszcza ograniczona jedynie do wykładni językowej), lecz operacja, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania, równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Warszawa 2002 r. s. 47 i n.; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 2002 r., s. 230). Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych (uzasadnienie wyroku TK z dnia 10 grudnia 2002 r., P 6/02, OTK-A 7/02/91, pkt V ppkt 9). Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej. Sądy winny stosować Konstytucję wprost - kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z dnia 8 listopada 2000 r.- SK 18/99- OTK 7/00, s.1273). Organy administracji publicznej, co wynika z art. 7 Konstytucji i art. 6 kpa, działają na podstawie i w granicach prawa i winny stosować Konstytucję wprost (art. 8 ust. 2 Konstytucji), mając obowiązek dokonywania wykładni ustaw i przepisów podustawowych, kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją. Organy obu instancji niedostatecznie rozważyły rolę i charakter świadczeń alimentacyjnych, zasądzonych od jednego z rodziców na rzecz dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 128, art. 129 § 1 w zw. z art. 133 § 1 i art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz.U. 9/64/59 ze zm., dalej – "k.r.o."). Świadczenia alimentacyjne służą zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a wysokość tych świadczeń uwarunkowana jest kosztami utrzymania (wyżywienie, mieszkanie, odzież, leczenie) i wychowania w odniesieniu do dzieci (pielęgnacja, opieka, dbałość o fizyczny i intelektualny rozwój; J. Pietrzykowski w: "Kro z komentarzem" W. Pr. 1990 s. 529 uw. 10-12; T. Domińczyk w: "Kro. Komentarz" LexisNexis 2009 s. 979 uw. 7, 8). Nie ulega wątpliwości, że służą one zaspokajaniu głównie potrzeb bieżących, których wysokość określana jest w wymiarze miesięcznym, w wyroku sądu powszechnego, bądź ugodzie zawieranej przed tym sądem i przezeń akceptowanej. Co do zasady, alimenty na rzecz dzieci, podobnie jak wynagrodzenie za pracę, które wypłacane jest pracownikowi regularnie co miesiąc, wypłacane są tym dzieciom co miesiąc – w terminie i kwocie określonej wyrokiem sądu powszechnego, bądź ugodą zawartą przed tym sądem. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 23 u.ś.r., utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyliczenie to ma charakter listy pozytywnie enumeratywnej, co oznacza, że żadne inne zdarzenie, niewymienione expressis verbis w art. 3 pkt 23 u.ś.r., nie może uprawniać do obniżenia dochodu przyjmowanego jako podstawę ustaleń w postępowaniu o zasiłek rodzinny (W. Maciejko w: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko "Świadczenia rodzinne. Komentarz" Wydanie 3 C.H. Beck 2009 s. 187 nb. 17). Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że organ I instancji wskazując, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia wychowawczego, ponieważ dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium ustawowe, a brak jest wniosku o pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony, naruszył normę prawa materialnego, wywiedzioną z art. 3 pkt 1lit. c tiret 14, pkt 2 i 23 u.ś.r. Wyegzekwowane alimenty w kwocie 85.692,50 zł nie mogą być odliczone od dochodu rodziny, gdyż nie są traktowane przez ustawodawcę jako dochód utracony (art. 3 pkt 23 u.ś.r.), który podlega odliczeniu; nie mogą też być w całości uwzględnione przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak uczyniły to organy obu instancji z naruszeniem normy prawa materialnego, wywiedzionej z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14, pkt 2 uśr w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP), które to naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa). Zgodnie z art. 7 kpa organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 kpa. Organy administracji nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów, bowiem przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej za 2016 r. całą kwotę zaległych alimentów w wysokości 85.692,50 zł zaliczyły do dochodu, który rodzina skarżącej osiągnęła w 2016 r. Tymczasem jak wynika z załączonego do skargi (w niepoświadczonej kserokopii) zaświadczenia o dokonanych wpłatach wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] listopada 2017r. wynika, że kwota 85.692,50 zł, przekazana w dniu [...] września 2016r., zaksięgowana została na poczet alimentów zaległych do dnia [...] września 2013r. wraz z należnymi odsetkami w kwocie 73.864,89 zł oraz na poczet alimentów zaległych od października 2013r. do kwietnia 2015r. w kwocie 11.848,61 zł. Obowiązkiem organu było ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanej kwoty zaległych alimentów przypadała na poszczególne lata i dopiero po ustaleniu tych wysokości organ winien jeszcze raz obliczyć dochód rodziny skarżącej za rok 2016 r. By móc prawidłowo obliczyć dochód rodziny Skarżącej za 2016 r., rzeczą organów jest dokładne ustalenie, jaka część z kwoty 85.692,50 zł przypadała na poszczególne lata (w tym na 2016 r.). Tylko część alimentów, przypadająca na rok 2016, może być uwzględniona przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr; W. Maciejko – op. cit. s. 85-90 nb. 20-30 i argumentacja z metody obliczeń – nie zaś normy prawa materialnego – przywołanej s. 190-191 nb 20). Odmienna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r. pozostawałaby w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i zasadą równości wobec prawa (art.32 ust. 1 Konstytucji). Jeżeli bowiem wierzyciel alimentacyjny wystąpił w obronie swych praw na drogę legalnego postępowania sądowego a następnie egzekucyjnego, nie mając wpływu na możliwość zaspokojenia swej wierzytelności na bieżąco ani też na czas, w którym dojdzie do wyegzekwowania zaległych alimentów, to nie może być dotknięty sankcją w postaci pozbawienia prawa do świadczeń rodzinnych czy wychowawczych. Niekonstytucyjność wykładni prawa, zastosowanej przez organy obu instancji, ujawnia się tym wyraźniej, gdy porówna się sytuację takiego wierzyciela, z sytuacją innych uprawnionych, którzy uzyskali zaspokojenie alimentów we właściwym czasie, bądź dla których wypłata wyegzekwowanych zaległych alimentów nastąpiła w części odpowiadającej poprzednim latom, w roku kalendarzowym poprzedzającym rok poprzedzający okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 uśr), bądź w roku kalendarzowym, w którym następuje dany okres zasiłkowy. Każdy z wierzycieli, który znalazłby się w takiej – porównywalnej – sytuacji, korzystałby ze świadczenia wychowawczego, przy spełnieniu innych przesłanek pozytywnych. Brak ustaleń, co do wysokość należnych alimentów, ustalonych na rzecz uprawnionego na każdy z miesięcy 2016 r., i brak na tej podstawie ustaleń przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskany w 2016 r., stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji, po ustaleniu jaka część kwoty 85.692,50 zł wypłaconej skarżącej w 2016 r., odpowiadała alimentom za każdy miesiąc 2016 r., obliczy przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku 2016. Dopiero tak ustalona kwota pozwoli na ustalenie i ocenę, czy spełnione jest kryterium z art. 5 ust. 3 ustawy. Ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") orzekł w jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło