II SA/Bd 244/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Magdllena Flinik po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Marcina S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] 2004 nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę II SA/Bd 244/04 Uzasadnienie Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2004 r. Komendant Powiatowy Policji w I. na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności materiału dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym uznał st. post. Marcina S. - aplikanta Zespołu [...] KP w G. za winnego naruszenia dyscypliny służbowej polegającej na tym, że w dniu [...] 2003 r. około godz. [...], przed rozpoczęciem służby, zabrał z Komisariatu Policji w G. kartę bezgotówkową [...] (przypisaną do samochodu służbowego marki [...]) i posłużył się nią tankując swój prywatny samochód marki [...] nr rej. [...] gazem LPG w ilości [...] l o wartości [...] zł - na szkodę Komendy Wojewódzkiej Policji w B., a następnie w celu ukrycia faktu przywłaszczenia paliwa, wpisał w książce kontroli pracy pojazdu służbowego niezgodne ze stanem faktycznym ilości zatankowanego gazu i stanu licznika. Komendant Powiatowy Policji uznał, iż czyn ten stanowi przekroczenie uprawnień policjanta i niedopełnienie obowiązków wynikających z dyspozycji zawartych w decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w I. z dnia [...] 2003r. oraz załącznika nr 3 do tej decyzji zawierającego instrukcję korzystania z karty , a zatem stanowi naruszenie dyscypliny służbowej, o którym stanowi przepis art. 132 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), a ponadto stanowi wykroczenie zdefiniowane w art. 119 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.D. Nr 12, poz. 114 ze zm.). W uzasadnieniu niniejszego orzeczenia Komendant Powiatowy Policji zaznaczył, iż z zebranego w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że zarzucanego czynu st. post. Marcin S. dopuścił się z góry powziętym zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej, w wyniku przywłaszczenia gazu, a następnie ukrycia tego faktu poprzez wpisanie do książki kontroli pojazdu i podanie przy płaceniu kartą stanu licznika niezgodnego ze stanem faktycznym. Nadmienił ponadto, że w celu zapewnienia prawidłowego przebiegu służby, w okresie ciągłego nie dofinansowania Policji i zabiegania o środki finansowe na wydatki rzeczowe, pracodawca ponosi ogromne koszty na zakup paliwa do pojazdów służbowych, co nie pozwala na tolerowanie czynu zarzucanego obwinionemu. Od powyższego orzeczenia odwołał się st. post. Marcin S. wnosząc o wymierzenie kary łagodniejszej. Wskazał, że nigdy nie kwestionował faktu popełnienia zarzucanego czynu, a w trakcie postępowania natychmiast przyznał się do jego popełnienia i wyjaśnił wszelkie okoliczności jego popełnienia. Posterunkowy wyraził skruchę oraz wyjaśnił, że motywem jego postępowania był przejaw chwilowego braku odpowiedzialności i bezrefleksyjnej głupoty. Komendant Wojewódzki Policji w B., po przeprowadzeniu stosownego postępowania, wydał w dniu [....] 2004 r. orzeczenie nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w I. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji wskazując, że za taką oceną przemawia szereg okoliczności. Przede wszystkim charakter popełnionego czynu, który oprócz rażącego naruszenia dyscypliny służbowej stanowi jednocześnie pospolite wykroczenie określone wart. 119 § 1 kw. Również to, że zarzucany czyn został popełniony z winy umyślnej, a pobudką działania była chęć uzyskania korzyści majątkowej, co zasługuje na szczególne potępienie. Zgodnie zaś z treścią art. 134h ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o Policji czyn ten stanowi ustawową okoliczność wpływającą na zaostrzenie wymiaru kary. Ponadto Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionego, że z uwagi na to, iż radiowóz wykazał oszczędność w zużyciu gazu chciał, aby radiowóz na koniec miesiąca, przed jego odejściem na urlop, został dobrze rozliczony. Gdyby taka była rzeczywista wola, to obwiniony nie musiał robić nic, poza tankowaniem gazu tylko do pojazdu służbowego i rzetelnym udokumentowaniem tych czynności. Wreszcie skutki czynu polegające na wyrządzeniu swojemu pracodawcy szkody o wartości 40,88 zł. podkreślił, że nie tylko wyrządził szkodę majątkową, ale wykorzystał również dane, powierzone przez przełożonych, w zakresie możliwości korzystania z karty flotowej. Dla osób postępujących w taki sposób nie ma i nie może być miejsca w szeregach Policji. To właśnie policjant - zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy o Policji - jest zobowiązany do wykrywania przestępstw i wykroczeń oraz ścigania ich sprawców. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił orzeczeniu Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. naruszenie przepisu art. 134f ustawy o Policji. Wskazał, że zastosowana kara jest karą najsurowszą z wymienionych w katalogu 6 kar dyscyplinarnych art. 134 ustawy o Policji. Powołał się również o uwzględnienie aspektu humanitarnego sprawy gdyż jest człowiekiem młodym, ma na utrzymaniu żonę i dziecko. Zwolnienie ze służby nie tylko odbierze mu źródło utrzymania ale i praktycznie uniemożliwi uzyskanie w przyszłości. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na argumenty tożsame z argumentami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu I instancji prawa nie naruszają. Komendant Wojewódzki Policji w B. działając jako wyższy przełożony dyscyplinarny miał podstawy by zgodnie z art. 132 i art. 134 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 7, poz. 58 ze zm.) orzec o wymierzeniu najwyższej kary dyscyplinarnej - wydalenia ze służby. W myśl art. 132 wskazanej wyżej ustawy o Policji: 1. Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. 2. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. 3. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: 1) odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa wart. 58 ust. 2, 2) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy, 3) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa, 4) wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie, 5) postępowanie przełożonego w sposób przyczyniający się do rozluźnienia dyscypliny służbowej w podległej jednostce organizacyjnej lub komórce organizacyjnej Policji, 6) stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach lub na terenach zajmowanych przez Policję, 7) utrata służbowej broni palnej, amunicji lub legitymacji służbowej, 8) utrata przedmiotu stanowiącego wyposażenie służbowe, którego wykorzystanie przez osoby nieuprawnione wyrządziło szkodę obywatelowi lub stworzyło zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa powszechnego, 9) utrata dokumentu zawierającego informacje stanowiące tajemnicę państwową lub służbową. Zdaniem Sądu przepis niniejszy porusza istotne z punktu widzenia wartości moralnych zagadnienie "dyscypliny służbowej", a także "etyki zawodowej". Pojęcia te wprawdzie nie są tożsame, to jednak mają ze sobą wiele wspólnego. Chodzi o to, że policjant, który naruszył zasady dyscypliny służbowej, naruszył równocześnie zasady etyki zawodowej. Nie ma wątpliwości, że policjanta powinna cechować nieskazitelność, a więc uczciwość, kultura i skromność. Z jego wewnętrznego przekonania powinien wyrastać cel nadrzędny w postaci niesienia pomocy potrzebującym przez dążenie ze wszech miar do osiągnięcia spokoju i bezpieczeństwa. Orzekając w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego należy wziąć pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć. Niewątpliwie wpływ na wymiar kary ma rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przewinienia dyscyplinarnego, a zatem organ orzekający ma obowiązek ustalenia stopnia tych następstw w postaci wysokości powstałej szkody materialnej. Drugą okolicznością wymagającą wyjaśnienia jest rodzaj i stopień naruszonych przez policjanta obowiązków. Organ orzekający powinien zebrać materiał dowodowy umożliwiający wypowiedzenie się w kwestii, czy naruszenie obowiązku miało charakter: rażący, znaczny, czy też nieznaczny. Istotnym bowiem elementem decydującym o wyższym lub niższym stopniu szkodliwości przewinienia jest motyw. Chodzi o to, że jeżeli działanie policjanta jest naganne i godne potępienia oraz kieruje się on niskimi pobudkami, wówczas szkodliwość jest zdecydowanie wyższa. Do okoliczności mąjących wpływ na ocenę stopnia szkodliwości przewinienia należy dodać sposób działania policjanta, to znaczy jego zachowanie, oraz psychiczne nastawienie do przewinienia dyscyplinarnego, a więc stosunek do tego przewinienia. Ważną okolicznością, której nie wolno pominąć przy wyborze kary, jest sposób życia policjanta przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu. Do okoliczności łagodzących w tym zakresie można zaliczyć to, że przed popełnieniem czynu prowadził tryb życia nienaganny. Ponadto zrozumiał swój błąd, okazał skruchę i wykazał się konsekwentnym dążeniem do naprawienia błędu. Natomiast, jeżeli demonstruje pogardę dla norm prawnych, niewątpliwie w ocenie organu orzekającego zapisuje na swoje konto okoliczności obciążające. Sąd podziela stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Przede wszystkim w niniejszej sprawie na szczególne uwzględnienie zasługuje charakter popełnionego czynu, który oprócz rażącego naruszenia dyscypliny służbowej stanowi jednocześnie pospolite wykroczenie określone w art. 119 § 1 kw. Również to, że zarzucany czyn został popełniony z winy umyślnej, a pobudką działania była chęć uzyskania korzyści majątkowej, co zasługuje na szczególne potępienie. Zgodnie zaś z treścią art. 134h ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o Policji czyn ten stanowi ustawową okoliczność wpływającą na zaostrzenie wymiaru kary. Również Sąd nie wierzy w wyjaśnienia skarżącego, że z uwagi na to, iż radiowóz wykazał oszczędność w zużyciu gazu chciał, aby radiowóz na koniec miesiąca, przed jego odejściem na urlop, został dobrze rozliczony. Gdyby taka była rzeczywista wola, to obwiniony nie musiał robić nic poza tankowaniem gazu tylko do pojazdu służbowego rzetelnym udokumentowaniem tych czynności. Wreszcie skutki czynu polegające na wyrządzeniu swojemu pracodawcy szkody o wartości [...] zł., które stanowiły nie tylko szkodę majątkową, ale również wykorzystanie danych, powierzonych przez przełożonych, w zakresie możliwości korzystania z karty flotowej. To właśnie policjant - zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy o Policji - jest zobowiązany do wykrywania przestępstw i wykroczeń oraz ścigania ich sprawców. Powinien szczycić się wysokim poziomem wiedzy prawnej, analityczną wnikliwością, stanowiącą gwarancję bardzo dobrej pracy, oraz stale, konsekwentnie i systematycznie podnosić kwalifikacje zawodowe, a także doskonalić i umacniać posiadane umiejętności oraz stale je rozwijać. Jego osobowość powinna cechować sumienność, punktualność, systematyczność i dokładność. Sprzyja to rzetelności, terminowości i jakości wykonywanych zadań. Policjant nie może brać łapówek, upijać się w miejscu publicznym, brać udziału w bijatykach czy naruszać zasady dyscypliny służbowej. Nie może również stanowić okoliczności łagodzących wcześniejsze zachowanie policjanta, wobec którego nie było większych zastrzeżeń, z powierzonych obowiązków wywiązywał się poprawnie. Nie odnotowano również skarg wobec jego osoby zarówno ze strony mieszkańców Gniewkowa jak też pracujących w komisariacie funkcjonariuszy. Wymierzona kara dyscyplinarna stanowi istotnie najsurowszą z katalogu ustawowo przewidzianych kar. Brak jednak jakichkolwiek przesłanek aby uznać, że kara ta nie jest adekwatna do popełnionego przez skarżącego czynu. W tym przypadku wybór kary należał do stosującego ją przełożonego. Sąd stwierdził, że był to wybór uzasadniony. Organy administracji przed podjęciem rozstrzygnięcia mają obowiązek wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przed wydaniem samego orzeczenia (art. 7, 10 § 1, 77 kpa) mają rozpatrzyć stan faktyczny sprawy w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Treść art. 7 i 77 kpa prowadzi do wniosku, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, to znaczy, że obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. .W niniejszej sprawie materiał dowodowy zebrany w sprawie jest wyjątkowo obszerny i nie można przyjąć, że doszło do naruszenia art. 7 i 77 kpa. Brak jest dowodów by ograniczano prawa skarżącego, wynikające z art. 78 § 1 kpa. Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając, że zaskarżone orzeczenie zostało wydana bez naruszenia prawa na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę jako nieuzasadnioną oddalił.