II SA/Bd 261/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. II SA/Bd 261/13 UZASADNIENIE Na wniosek B. S., właścicielki lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w T., Prezydent Miasta T. w dniu [...] kwietnia 2010 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania B. D. z pobytu stałego w lokalu pod ww. adresem. Wnioskodawczyni wskazała, że B. D. opuściła ten lokal, który obecnie jest pusty i zamieszkuje w innym miejscu pod określonym adresem. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu B. D. z ostatniego miejsca pobytu stałego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ stwierdził, że spełnione zostały przesłanki dopuszczające wymeldowanie w trybie szczególnym B. D., która opuściła miejsce stałego pobytu i przynajmniej od dnia [...] marca 2010 r. w nim nie mieszka. Organ gminy uznał, że w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy i w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, które organ przywoływał w uzasadnieniu wydanej decyzji - brak jest podstaw do tolerowania fikcji meldunkowej w postaci utrzymywania zameldowania adresatki decyzji na pobyt stały w lokalu, w którym już nie przebywa. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przepisy ustawy mają wyłącznie charakter porządkowy (rejestracyjny) i służą zapewnieniu zgodności stanu ewidencji ludności z istniejącym stanem faktycznym i przeciwdziałaniu fikcji meldunkowej. Od decyzji tej B. D. złożyła w dniu odwołanie, w którym wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji oraz wniosła o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła wydanej decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i brak prawidłowej oceny całego materiału dowodowego, skutkiem czego organ błędnie przyjął, że w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych opuszczenie przez wymeldowaną miejsca stałego pobytu miało charakter dobrowolny. W ocenie odwołującej, nowi nabywcy lokalu bezprawnie opróżnili go z wszystkich rzeczy należących zarówno do niej, jak i do jej męża i syna, a także poprzez wymianę drzwi wejściowych i zamków uniemożliwili jej dostęp do lokalu, przy czym naruszenie posiadania lokalu zostało stwierdzone wyrokiem sądu cywilnego. Wojewoda K.-P. zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, który polega m. in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz na wymeldowaniu się z miejsca takiego pobytu. Wykonywanie obowiązku meldunkowego, polegające na wymeldowaniu się, reguluje zaś art. 15 powołanej ustawy. Dalej podał, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące), jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (ust. 1). Niewykonanie tego obowiązku uprawnia organ gminy do wydania - na wniosek strony lub z urzędu - decyzji w sprawie wymeldowania tej osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu (ust. 2). Organ II instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez daną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały, a nie wynika z bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Ponadto, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela lub innego dysponenta, czyli wbrew własnej woli, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (np. powództwo o ochronę naruszonego posiadania). Analogiczna sytuacja występuje, gdy dana osoba wprawdzie skorzystała z takich środków prawnych, ale nie odniosły one zamierzonego skutku. Dla ustalenia przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 omawianej ustawy jest istotne, że w chwili wydawania decyzji o wymeldowaniu z określonego lokalu zainteresowana osoba w lokalu tym nie przebywała, natomiast nie jest istotne, że do opuszczenia tego lokalu została przymuszona, jeżeli skutecznie nie zdołała przywrócić naruszonego posiadania. Organ podkreślił również, że nie jest przedmiotem zainteresowania organów administracji w postępowaniu o wymeldowanie ustalanie przyczyn opuszczenia lokalu i ich ocena, a także ocena wzajemnych relacji pomiędzy stronami postępowania. Organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie B. D. od dłuższego czasu (przynajmniej od wiosny 2010 r.) nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w dłuższego., mieszka zaś w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że w spornym lokalu skarżąca nie mieszkała już od jesieni 2009 r., bowiem w okresie od października 2009 r. do marca 2010 r. lokal ten wynajmowała studentkom. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie przez skarżącą ostatniego miejsca pobytu stałego. Uzasadniając postawioną tezę organ wskazał, że skarżąca skorzystała co prawda z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, jednakże podjęte środki okazały się nieskuteczne, bowiem - Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny prawomocnym wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo skarżącej w sprawie o przywrócenie posiadania. Fakt niezamieszkiwania skarżącej w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania potwierdza skutecznie kierowana na adres jej innego pobytu (ul. [...]) korespondencja w sprawie. Organ podniósł również, że w lokalu tym brak było jakichkolwiek rzeczy należących do wymeldowanej, natomiast znajdowały się tam wyłącznie przedmioty będące własnością wnioskodawczyni i jej męża (protokół z dnia [...] czerwca 2011 r., dowód z oględzin lokalu). Organ wskazał również, że brak jest możliwości realizacji przez skarżącą woli przebywania w przedmiotowym lokalu z powodu utraty przez nią uprawnień do tego lokalu (postanowieniem Sądu Rejonowego w T. XI Wydział Cywilny z [...] grudnia 2009 r., sygn. [...], przysądzono na rzecz B. S. własność tego lokalu). Zarzuty podniesione przez skarżącą w odwołaniu organ uznał za bezzasadne. Ponadto wskazał, że prawomocne postanowienie sądu cywilnego o przysądzeniu własności stanowi tytuł egzekucyjny uprawniający do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości (lokalu). Organ wyjaśnił również, że w postępowaniu o wymeldowanie sprawą najważniejszą jest ustalenie, czy dana osoba faktycznie mieszka w określonym miejscu z zamiarem stałego lub długotrwałego pobytu, czy też opuściła to miejsce definitywnie. W ocenie organu odwoławczego - skoro adresatka decyzji od dłuższego czasu nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, to organ I instancji zasadnie uznał, że opuszczenie lokalu pod podanym adresem nastąpiło rzeczywiście i uzasadnione było wydanie decyzji o wymeldowaniu. Reasumując organ stwierdził, że materiał dowodowy wykazuje, że B. D. dobrowolnie i w sposób trwały wyprowadziła się z ostatniego pobytu stałego, bez wykonania obowiązku wymeldowania się i utworzyła swoje nowe centrum życiowe w innym miejscu zamieszkania. W konsekwencji, organ rozstrzygający sprawę miał podstawy do przyjęcia, że w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy - spełnione zostały przesłanki dopuszczające wymeldowanie skarżącej z dotychczasowego pobytu stałego. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem dokonanym przez Wojewodę K.-P., B. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzuciła tej decyzji naruszenie przepisów postępowania poprzez niekompletne zebranie materiału dowodowego, skutkiem czego nastąpiło niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a także naruszono przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że opuszczenie przez nią przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne, bowiem występująca o wymeldowanie B. S. zajęła ten lokal, uniemożliwiła skarżącej wejście do tego lokalu, w którym pozostały wszystkie rzeczy osobiste i wyposażenie mieszkania należące do skarżącej. Podniosła również, że organy meldunkowe obu instancji nie zbadały i nie oceniły należycie zamiaru dobrowolnego opuszczenia przez nią lokalu, co więcej sama zainteresowana nie złożyła nawet żadnego oświadczenia woli, które pozwoliłoby domniemywać, że w sposób trwały i dobrowolny opuszcza ona stałe miejsce zamieszkania, a także zrywa trwałe więzi z tym lokalem. Ponadto, w uzasadnieniu wskazała, że organy administracji nie zwróciły uwagi na fakt, że skarżąca w okresie wyrzucenia na bruk nie miała zapewnionego czasowego pobytu, była osobą bezrobotną i przebywała na zwolnieniu lekarskim. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W świetle art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprzednio zameldowana w przedmiotowym lokalu B. D. od dłuższego czasu, przynajmniej od wiosny 2010 r., nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w T., mieszka zaś w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącej, złożone na okoliczność zapoznania się strony z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem w sprawie decyzji, z treści którego wynika, że w przedmiotowym lokalu nie mieszkała ona już od jesieni 2009 r., bowiem w okresie od października 2009 r. do marca 2010 r. lokal ten wynajmowała studentom (d. k. nr 128 akt adm.). Prawidłowe jest więc ustalenie organu, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal i od dłuższego czasu w nim nie przebywa, co świadczy o trwałości jego opuszczenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przyczyną opuszczenia przez skarżącą lokalu był konflikt z obecnym jego właścicielem, w wyniku czego zostały wymienione zamki w drzwiach, co uniemożliwiło skarżącej wejście do lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, w pełni akceptowane przez tutejszy skład Sądu, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z umożliwiających powrót do lokalu, a przysługujących jej środków prawnych w postaci powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania albo powództwa o eksmisję, których uwzględnienie przez sąd powszechny doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Oddalenie powództwa przez sąd powszechny powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej (np. prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 420/10; prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 marca 2009r., sygn. akt II SA/Ol 913/10; prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 830/07; prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 472/06). W sytuacji więc, kiedy dana osoba nie zamieszkuje w lokalu, w którym zameldowana jest na pobyt stały, a jej powództwo o przywrócenie posiadania tego lokalu zostało oddalone przez sąd powszechny, nie ma podstaw do odmowy wymeldowania nawet wówczas, gdy niemożność zamieszkania w lokalu powstała wskutek celowego działania osób trzecich (por. prawomocny wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 775/10). Niesporne w przedmiotowej sprawie jest, że Sąd Rejonowy XI Wydział Cywilny w T. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...] przesądził na rzecz licytanta B. S. własność nieruchomości – lokalu mieszkalnego z pomieszczeniem przynależnym, tj. piwnicą, położonej w T. przy ul. [...] wraz z udziałem wynoszącym [...] części we własności części wspólnych budynku w sprawie użytkowania wieczystego gruntu pod budynkiem. Bezsporne również jest, że na dzień złożenia wniosku o wymeldowanie przez B. S. lokal był pusty. Oględziny przeprowadzone w lokalu potwierdziły, że skarżąca nie przebywa w nim, a jej rzeczy osobistego użytku zostały zdeponowane w magazynie Z., gm. O. po zabezpieczeniu ich pod nadzorem komornika. W aktach sprawy znajduje się protokół zajęcia nieruchomości z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt [...] (k- 53 akt administracyjnych). Ponadto Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny w piśmie z dnia [...] czerwca 2012r. sygn. akt [...] poinformował, że w sprawie z powództwa B. D. przeciwko W. S., B. S. o przywrócenie posiadania został wydany wyrok oddalający powództwo skarżącej w dniu [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...], który uprawomocnił się [...] kwietnia 2012 r. (patrz k - 90 i 94 akt administracyjnych). Fakt usunięcia rzeczy osobistych ze spornego lokalu potwierdza również sama skarżąca, co wynika z protokołu zapoznania się przez nią z zebranym materiałem dowodowym na podstawie art. 10 k.p.a. (k - 128 akt administracyjnych). W związku z tym, że skarżąca od 2010 r. nie przebywa w spornym lokalu zastania przesłanka trwałego jego opuszczenia skutkująca wymeldowaniem jej z miejsca dotychczasowego stałego zameldowania. W takich właśnie niespornych okolicznościach trafnie organy wskazały, powołując się na przytoczone przepisy postępowania administracyjnego, iż wyjaśniono w sprawie w dostateczny sposób, charakter pobytu strony w spornym lokalu, a przede wszystkim należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w motywach orzeczenia organów, że zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącej na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W sytuacji więc, gdy skarżący w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie mieszkał w przedmiotowym lokalu należy uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.