II SA/Bd 266/22
WyrokWSA w Bydgoszczy2022-06-22
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Renata Owczarzak, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która ogranicza przeznaczenie nieruchomości wyłącznie do funkcji "rozlewni wód mineralnych", stanowi istotne naruszenie prawa własności właściciela nieruchomości, który zamierza prowadzić na niej działalność gospodarczą polegającą na budowie browaru rzemieślniczego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ograniczenie przeznaczenia nieruchomości do "rozlewni wód mineralnych" w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowi istotnego naruszenia prawa własności. Rada Gminy działała proporcjonalnie, uwzględniając interes publiczny w postaci ochrony przyrody, co było zgodne z wnioskiem poprzedniego właściciela nieruchomości, który był świadomy tych ograniczeń. Ograniczenie prawa własności było uzasadnione i nie stanowiło nadmiernej ingerencji.Stan faktyczny
L. B. złożył skargę na uchwałę Rady Gminy Dąbrowa Chełmińska z 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia nieważności § 5 uchwały w części dotyczącej przeznaczenia jego działki na "teren przemysłu - rozlewnia wód mineralnych". Skarżący, właściciel nieruchomości, zamierzał na niej zbudować browar rzemieślniczy, ale Starostwo Powiatowe odmówiło potwierdzenia zgodności inwestycji z planem. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym i prawa własności, wskazując na nadmierne ograniczenie jego uprawnień.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. B. na uchwałę Rady Gminy Dąbrowa Chełmińska z dnia 29 listopada 2001 r. nr XXVI/186//01 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
L. B. złożył skargę na uchwałę nr [...] Rady Gminy D. C. z dnia [...] listopada 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działek nr [...] oraz części działek 241/3, 241/4, 243/7 i 146/1 we wsi O. (Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2002 r., Nr [...], poz. 1792).
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 5 uchwały w części obejmującej zapis "- rozlewnia wód mineralnych", w odniesieniu do działki nr [...] położonej w miejscowości O., gmina D. C., w zakresie w jakim określono, że działka ta znajduje się na terenie jednostki "3P" miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który wyznacza się na teren przemysłu "- rozlewnia wód mineralnych".
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. art. 6 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p.") poprzez przekroczenie granic przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmierne ograniczenie uprawnień Skarżącego związanych z prawem własności nieruchomości położonych na terenie objętym planem;
2. art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej [...] w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego z istotnym naruszeniem istoty prawa własności przysługującego Skarżącemu, skutkującym uniemożliwieniem wykonywania prawa własności, zachowania tego prawa i rozporządzania nim poprzez istotną zmianę przeznaczenia części nieruchomości w sposób znacznie ograniczający wykorzystanie nieruchomości, w tym uniemożliwiający zlokalizowanie na jej terenie obiektów obsługi plaży.
Skarżący podniósł, że jest właścicielem nieruchomości stanowiącej ww. działkę nr [...]. Nieruchomość tą wydzierżawił na rzecz B. O. Spółka z o.o., której wspólnikami są małżonka i córka Skarżącego. Na dzierżawionej nieruchomości Spółka zamierza zbudować budynek browaru rzemieślniczego. Produkcja w zakładzie będzie opierała się na eksploatacji naturalnego źródła wody [...], graniczącego z rezerwatem przyrody L. M.. W listopadzie 2021 roku Spółka zleciła pracowni architektonicznej wykonanie prac projektowych, które są aktualnie na zaawansowanym etapie.
P. z [...] grudnia 2021 r. Spółka jako inwestor zwróciła się do Starostwa Powiatowego w B. z wnioskiem o potwierdzenie zgodności przedsięwzięcia budowlanego z zapisami planu miejscowego w zakresie sposobu wykorzystania terenu pod funkcję przemysłową. Starostwo pismem z [...] stycznia 2022 r. wskazało, że § 5 uchwały precyzyjnie i wprost określa przeznaczenie terenu i rodzaj działalności jaka może być na nim prowadzona i tak ograniczona została wyłącznie do rozlewni wód mineralnych, co w konsekwencji oznacza, że inwestycja polegająca na budowie budynku browaru rzemieślniczego na tym terenie nie może zostać uznana za zgodną z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast W. C. [...] stycznia 2022 r. wydał zaświadczenie w którym wskazał, że planowana inwestycja w pełni realizuje ustalenia przedmiotowej uchwały, albowiem rozlewnia wód mineralnych jest działalnością pokrewną z produkcją - rozlewnią wyrobów browaru, to jest piwa gatunkowego na bazie wód mineralnych
Skarżący wskazał, iż w wyniku wprowadzenia zbyt precyzyjnego zapisu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego o wyznaczeniu terenu przemysłu - rozlewni wód mineralnych, ograniczono możliwość zagospodarowania nieruchomości, co w konsekwencji skutkuje utratą możliwości wykorzystania wskazanej części działki na inne, pokrewne cele gospodarcze. Zaskarżona uchwała wpływa zatem ujemnie na potencjał inwestycyjny oraz perspektywy dalszego obrotu przedmiotową nieruchomością. W ocenie Skarżącego, wprowadzone ograniczenie wyłącznie co do budowy rozlewni wód mineralnych rzutuje również na wartość nieruchomości. Tym samym zaskarżona uchwała oddziałuje na treść uprawnień wynikających z przysługującego Skarżącemu prawa własności, a wręcz stanowi przejaw daleko posuniętej ingerencji organu stanowiącego gminy w sferę tych praw, przez co narusza dyspozycję art. 140 Kodeksu cywilnego. Tak znaczące ograniczenie stanowi również naruszenie prawa materialnego art. 140 k.c. w zw. z art. 64 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 1 Protokołu Nr 1 i art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności skarżącego i w konsekwencji naruszenie zakresu władztwa planistycznego.
Skarżący wywodzi swój interes prawny z tego, że stał się wskutek umowy darowizny właścicielem działki nr [...] w O. , zaś wykonywanie tego prawa zostało naruszone wskutek uchwalenia planu miejscowego - poprzez przeznaczenie w tym planie części nieruchomości w sposób przedstawiony w skardze. Aktualny właściciel nieruchomości ma zaś co do zasady legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym na uchwałę rady gminy w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która weszła w życie przed nabyciem nieruchomości, jeśli dotychczasowy właściciel (dotychczasowi właściciele) nie skorzystał z tego uprawnienia w stosunku do tej uchwały.
Naruszenie interesu prawnego Skarżącego w kontekście postanowień art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP odnoszących się do ochrony prawa własności nieruchomości nastąpiło jego zdaniem przez ograniczenie prawa do dysponowania nieruchomością i jej zagospodarowaniem. Celem przyświecającym Skarżącemu jest wykorzystanie nieruchomości na cele przemysłu, zgodnie z jej przeznaczeniem gospodarczym, z poszanowaniem położenia nieruchomości blisko źródła naturalnej wody [...] i rezerwatu przyrody. W sprawie istnieje związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a indywidualną sytuacją prawną Skarżącego. Zaskarżona uchwała, naruszając prawo, negatywnie wpływa na sferę prawnomaterialną skarżącego, albowiem w sposób nieuzasadniony pozbawia go uprawnień właścicielskich i uniemożliwia realizację zamierzeń gospodarczych.
Możliwość budowy wyłącznie rozlewni wód mineralnych na przedmiotowej nieruchomości, określona w miejscowym planie, zdaniem Skarżącego znacząco ogranicza plany inwestycyjne na nieruchomości oraz godzi w jego uprawnienia właścicielskie. Skarżący, który wydzierżawił nieruchomość Spółce z myślą o realizacji inwestycji, wobec stwierdzonej niezgodności zamierzenia z planem miejscowym, będzie zmuszony wypowiedzieć umowę dzierżawy. Zarówno Skarżący, jak i Spółka ponieśli już znaczące koszty związane z przygotowaniem inwestycji, które wobec negatywnej opinii Starostwa Powiatowego nie zostaną im zwrócone i rzutują nad przyszłością całego projektu gospodarczego. Na etapie planowania inwestycji, Skarżący jak i wspólnicy Spółki opierali się na interpretacji wyrażonej przez Gminę D. C. , zgodnie z którą planowana budowa browaru rzemieślniczego bazującego na naturalnych źródłach wody jest działalnością pokrewną do rozlewni wód mineralnych, a zatem będzie mogła być realizowana na przedmiotowej działce. Właśnie bliskość naturalnych źródeł położonych w bezpośrednim sąsiedztwie chronionego rezerwatu przyrody "L. M." była czynnikiem najważniejszym dla zamierzeń inwestycyjnych i lokalizacji zakładu. Spółka B. O. została powołana właśnie w celu budowy rzemieślniczego browaru w tej konkretnej lokalizacji w O. .
Skarżący wyraża stanowisko, że planowana inwestycja nie będzie kolidowała z postanowieniami miejscowego planu, uwzględniając eksploatację naturalnych źródeł wód mineralnych na tym terenie, bowiem przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 roku w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych (Dz. U. nr 85, poz. 466), w szczególności przepis § 21 ust. 3 uwzględnia, że naturalne wody [...] i wody źródlane poddane procesom uzdatniania mogą być używane do produkcji napojów bezalkoholowych, co może odbywać się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego.
Skarżący zwrócił uwagę, że władztwo planistyczne gminy nie jest władztwem absolutnym, ma granice wynikające m. in. z przepisu art. 64 ust. 3 oraz z art. 31 ust. 3 Konstytucji, statuującego zasadę proporcjonalności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2012 r. II OSK 307/12). Na gruncie planowania przestrzennego konieczne jest takie wyważenie interesów, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, ale jednocześnie, w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Ograniczenie właścicieli w ich prawie własności w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uzasadnia tylko cel publiczny, ale tylko wówczas, gdy innego rozwiązania, choć go szukano, nie można było znaleźć. Nieprzestrzeganie tego powoduje, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu zagospodarowania może zostać nadużyte, a ustalenia planu, które będą wynikiem tego nadużycia, mogą okazać się prawnie wadliwe (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 598/19). Przy wykładni przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w tym ustaleń uchwalonych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy mieć na względzie maksymalną ochronę uprawnień właścicielskich (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1006/12, orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 14 listopada 2006 r. sygn. 52589/99, z 17 lipca 2007 r., sygn. 17373/02 i z 6 września 2007 r. sygn. 38672/02.). W wyroku NSA z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt 11 OSK 1062/16 stwierdzono, iż: "Przypadki nadużycia władztwa planistycznego mają miejsce przede wszystkim wtedy, gdy organ wykonuje swoje kompetencje planistyczne w celach pozaustawowych i niezwiązanych z realizacją interesu publicznego lub w sposób zupełnie dowolny i arbitralny". W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 105/21 wskazano, że: "Nie ulega jednak wątpliwości, iż przysługujące gminie władztwo planistyczne może być skutecznie zrealizowane, jeżeli jest motywowane takim interesem publicznym, który uzasadnia wprowadzanie ograniczenia i jedynie w planie zagospodarowania przestrzennego, który został uchwalony przy zachowaniu, określonych ustawą, zasad i trybu sporządzania planu" (por. Z. Niewiadomski, Planowanie przestrzenne, W-wa 2002, s. 86 in.).
Uwzględniając powyższe, Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, iż tak szczegółowe określenie przeznaczenia terenu i rodzaju działalności ograniczone wyłącznie do "rozlewni wód mineralnych" narusza przepisy art. 6 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1 i 4 u.p.z.p. oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej [...] w zw. z art. 140 kodeksu cywilnego poprzez uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego z istotnym naruszeniem istoty prawa własności przysługującego Skarżącemu, skutkującym uniemożliwieniem Skarżącemu wykonywania prawa własności, zachowania tego prawa i rozporządzania nim w sposób znacznie ograniczający wykorzystanie nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę W. C. reprezentując Radę Gminy D. C. poinformował, że zaskarżony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstał na wniosek właściciela nieruchomości. Wniosek dokładnie precyzował zakres i cel inwestycji - budowę rozlewni wody ze źródła nr [...] wraz z infrastrukturą techniczną. Przedmiotowy plan miejscowy był procedowany zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, tj. ustawą z dnia [...] lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, natomiast przed wejściem w życie został pozytywnie zweryfikowany przez odpowiedni organ nadzoru.
Organ administracji podkreślił, iż gmina na bieżąco monitoruje i odpowiednio reaguje na ewentualne wnioski dotyczące zmiany w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Analizuje aktualność obowiązujących planów miejscowych, a w przypadku stwierdzenia ich dezaktualizacji, uwzględniając środki finansowe, podejmuje działania zmierzające do przywrócenia ich aktualności. Uchwalane cząstkowe plany (szczególnie w trybie ustawy z 1994 r.) zostają wchłonięte do kompleksowych opracowań z zakresu zagospodarowania przestrzennego, co przekłada się na przejrzystość tych dokumentów i wzrost jakości w zakresie prowadzonej polityki przestrzennej.
Zaskarżony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został poddany w 2018 roku analizie w aspekcie aktualności, w oparciu o dokonane zmiany przepisów planistycznych. Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2018 r., Rada Gminy D. C. przyjęła, iż m.in. przedmiotowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest w dalszym ciągu aktualny i w treści planu nie znajdują się zapisy kolidujące z aktualnymi przepisami, które uniemożliwiałyby realizację dopuszczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego inwestycji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest skarga wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 559 ze zm., w skrócie "u.s.g."). Przepis ten stanowi, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej skargi, Sąd zobowiązany był do sprawdzenia, czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny strony skarżącej. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że naruszenie takie następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone prawo strony skarżącej, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (wyrok NSA z 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, określanej dalej jako CBOSA). Ponieważ do wniesienia skargi nie legitymuje jedynie stan zagrożenia naruszeniem, przeto w skardze należy wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Odnosząc te rozważania do realiów niniejszej sprawy podnieść należy, że wniosek o stwierdzenie nieważności zapisu zawartego w § 5 zaskarżonej uchwały w odniesieniu do działki nr [...] położonej w miejscowości O. dotyczy nieruchomości, której Skarżący jest właścicielem. Bezsporne jest, że nieruchomość Skarżącego znajduje się na obszarze oznaczonym w planie jako "3P" który stosownie do treści § 5 uchwały został wyznaczony "teren przemysłu - rozlewnia wód mineralnych". Zapis § 5 uchwały ogranicza zatem gwarantowaną przez art. 140 Kodeksu cywilnego swobodę wyboru celu, na jaki może być przeznaczona ta nieruchomość., ograniczając tym samym przysługujące Skarżącemu prawo własności nieruchomości. Powyższe przesądza o dopuszczalności skargi, dlatego też Sąd uprawniony był do merytorycznej kontroli zaskarżonej uchwały.
Należy podkreślić, że naruszenie interesu prawnego lub prawa daje wprawdzie stronom prawo do zaskarżenia uchwały z zakresu administracji publicznej, ale nie oznacza automatycznego uwzględnienia skargi. Musi bowiem zostać wykazane, że naruszenie interesu prawnego skarżącego związane jest z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II OSK 796/12, publ. CBOSA).
Oceny, czy zaskarżony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., w skrócie "p.p.s.a."), sąd administracyjny winien był dokonać przez pryzmat przesłanek wynikających ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – tj. naruszenie trybu postępowania oraz właściwości organów, jak i art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. - sprzeczność z prawem, jeżeli naruszenie prawa jest istotne (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 3780/01; wyrok NSA z 12 września 2012 r. II OSK 1422/12)
W niniejszej sprawie Skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 6 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1 i 4 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmierne ograniczenie uprawnień skarżącego związanych z prawem własności nieruchomości położonych na terenie objętym planem.
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy przedmiotowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstał na wniosek z [...] grudnia 2000 r. złożony przez ówczesnego właściciela nieruchomości (spółkę P.M. "[...]" ZPChr. Sp. z o.o."). Wniosek dokładnie wskazywał, że zmiana planu na działkach nr [...] powinna umożliwić "budowę hali produkcyjnej rozlewni wody [...] dla poboru wody ze źródła nr [...]". Przedmiotowy plan miejscowy był procedowany zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, tj. ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Z dokumentacji planistycznej wynika, że obszar objęty przedmiotowym planem zagospodarowania przestrzennego w całości położony jest w granicach Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej W., a samo źródło wody nr [...] znajduje się w obrębie rezerwatu przyrody "L. M." umożliwienie zatem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na tym terenie wymagałoby zatem wyłączenia ochrony rezerwatowej (por. pisma Nadleśniczego Nadleśnictwa T. z [...] lutego 2001 r., Dyrektora Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej W. z [...] lutego 2001 r., str. 2 pisma Wicemarszałka Województwa K. – P. z [...] sierpnia 2001 r., pkt 2.2 "Opracowania ekofizjograficznego"; w aktach planistycznych brak dokumentu potwierdzającego wyłączenie z ochrony rezerwatowej). Z treści ww. wniosku ówczesnego właściciela wynika, że zdawał on sobie sprawę z ograniczeń związanych z sąsiedztwa jego nieruchomości z rezerwatem przyrody, co przejawiało się wskazaniem, że proponowane rozwiązania w niewielkim stopniu będą ingerowały w ekosystem rezerwatu "L. M.", a zabezpieczenie skarpy i uchronienie jej przed osuwaniem się przyniosą korzystne i wymierne skutki dla poprawy stanu środowiska wokół strefy źródliskowej (por. treść wniosku). Z kolei w pkt 2.3 "Opracowania fizjograficznego" wskazano, że część obszarów objętych przedmiotowym planem zagospodarowania przestrzennego "wykazują znaczną podatność na degradację powodowaną działalnością człowieka, szczególnie realizowaną w sposób ekspansywny, nastawioną wyłącznie na rozwój gospodarczy. Istnieje obawa, że projektowana realizacja inwestycji już na etapie budowy i późniejszej eksploatacji urządzeń spowoduje istotne zmiany poszczególnych elementów środowiska, wywierając niekorzystny wpływ na stosunki wodne, szatę roślinną, wywołując przekształcenia rzeźby i pokrywy glebowej, których następstwem będzie obniżenie wartości przyrodniczo – krajobrazowych, zmniejszenie różnorodności biologicznej, zachwianie stabilności ekosystemów."
Sąd podkreśla, że jedną z najważniejszych zasad, jaką musi uwzględnić organ gminy, uchwalając akt planistyczny, jest ochrona prawa własności. Prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, jak również art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) nie jest jednakże prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że władztwo planistyczne gminy w stosunku do prawa własności jest ograniczone i musi następować z uwzględnieniem zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, czyli wyważania interesu ogólnego (społecznego) i indywidualnego oraz zasady równości (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 923/10, LEX nr 753697). Interes publiczny nie ma bowiem na gruncie przepisów o planowaniu przestrzennym prymatu pierwszeństwa w odniesieniu do interesu jednostki. Przyjęte rozwiązania prawne oparte są na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, interesu gminy i interesu jednostki. (por. wyrok NSA z 28 października 2016 r., II OSK 165/15, LEX nr 2169042).
Wobec tego zasada proporcjonalności z jednej strony stawia przed prawodawcą (w tym radą gminy) każdorazowo wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania w danym stanie faktycznym ingerencji w zakres prawa bądź w sferę wolności jednostki, z drugiej zaś winna ona być rozumiana jako wymóg stosowania takich środków prawnych, które będą skuteczne, a więc rzeczywiście służące realizacji zamierzonych przez prawodawcę celów. Ponadto chodzi tu o środki niezbędne, w tym sensie, że chronić będą określone wartości w sposób, bądź w stopniu, który nie mógłby być osiągnięty przy zastosowaniu innych środków. Niezbędność to również skorzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa lub wolności ulegną ograniczeniu. Ingerencja w sferę praw i wolności jednostki musi więc pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 1999 r., P 2/98, OTK 1999/1/2).
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że Rada Gminy uchwalając przedmiotowy plan zagospodarowania przestrzennego nie korzystała z przysługującego jej władztwa planistycznego w sposób arbitralny, lecz w sposób proporcjonalny, uwzględniający występujący w tej konkretnym przypadku interes publiczny w postaci konieczności ochrony przyrody, który znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji planistycznej. Trudno przy tym czynić Radzie Gminy zarzut nadużycia władztwa planistycznego, gdy uchwalony plan miejscowy uwzględniał w całości wniosek właściciela - poprzednika prawnego Skarżącego, który to właściciel już w momencie składania wniosku zdawał sobie sprawę z ograniczeń wynikających z konieczności ochrony przyrody na przedmiotowym obszarze. Co istotne - konieczność tą potwierdzał opis stanu faktycznego elementów przyrody opisany w "Opracowaniu ekofizjograficznym" jak również objęcie występującej na przedmiotowym obszarze przyrody ustawowymi formami ochrony przyrody (park krajobrazowy, rezerwat przyrody). Dokonane w takich warunkach ograniczenie prawa własności, pozostające w zgodzie z wolą właściciela, nie może być uznane za nieracjonalne i nieproporcjonalne.
W świetle powyższego, zaskarżonej uchwale w zaskarżonej części nie sposób zarzucić istotnego naruszenia prawa. Kwestia naruszenia przez organy gminy władztwa planistycznego nie może być rozważana jedynie z punktu widzenia interesów właściciela nieruchomości, którego oczekiwania związane są z aktualnym planem biznesowym. Prawo własności zostało rzeczywiście ograniczone, ale z zachowaniem wszelkich zasad państwa prawa, na czele z zasadą ważenia interesów, w tym zasadą proporcjonalności i bez naruszenia zakazu nadmiernej ingerencji w sferę wolności jednostki.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło