II SA/Bd 272/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-05-13
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Anna Klotz, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która po wywłaszczeniu na cele budowy osiedla mieszkaniowego nie została zagospodarowana zgodnie z tym celem, ale stanowi teren z naturalną roślinnością, może być uznana za teren rekreacyjny podlegający zwrotowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama obecność naturalnej roślinności na wywłaszczonej nieruchomości nie czyni jej terenem rekreacyjnym. Aby uznać nieruchomość za teren rekreacyjny, konieczne jest wykazanie podjęcia konkretnych działań ludzkich, takich jak wyznaczenie ścieżek, wprowadzenie elementów małej architektury lub przekształcenie roślinności w celu dostosowania jej do rekreacji. Brak takich działań, pomimo upływu czasu od wywłaszczenia, uzasadnia odmowę zwrotu nieruchomości.Stan faktyczny
Gmina wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości M. G. Gmina zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że nieruchomość stanowi teren rekreacyjny związany z osiedlem mieszkaniowym i nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Kwestionowała również pomniejszenie należnego gminie odszkodowania do zera na skutek działań podjętych na nieruchomości po wywłaszczeniu. Sąd rozpoznał sprawę w kontekście legalności decyzji organów administracji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy [...] na decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 22 listopada 2010 r. M. G. zwróciła się o zwrot nieruchomości, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w roku 1978 lub 1979 r., znajdującej się w obrębie adresu ul. [...], która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia.
Uzupełniając wniosek (pisma z dnia 7 marca 2011 r. i 5 lipca 2011 r.) wnioskodawczyni wskazała, iż ubiega się o zwrot nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na mocy aktu notarialnego z dnia 13 grudnia 1979 r., które obecnie stanowią część działek nr 24/3, nr 23, nr 22, nr 16 i nr 15.
Decyzją z dnia [...] Starosta [...] zwrócił M. G. nieruchomości położoną w [...], oznaczoną jako działki nr 15, nr 16, nr 22 i nr 24/5.
W wyniku odwołania złożonego przez skarżącą gminę [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 96 ust. 1b, ust. 4, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 140 ust. 1 – 4 i ust. 6, art. 142 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., zwanej w skrócie "u.g.n.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267; zwanej "k.p.a."):
1. dokonał zwrotu na rzecz M. G. nieruchomości położonej w [...], w obrębie ewidencyjnym 0391, oznaczonej jako działki nr 15 o powierzchni 1,4281 ha, nr 16 o powierzchni 0,6744 ha, nr 22 o powierzchni 0,4658 ha oraz w obrębie ewidencyjnym 0392 oznaczonej jako działka nr 24/5 o powierzchni 0,5570 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym i garażem blaszanym,
2. stwierdził, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu,
3. ustalił wysokość odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie 0,00 (zero) złotych,
4. stwierdził, że przejście prawa własności następuje z dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna,
5. stwierdził, że ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej zatwierdza projekt podziału nieruchomości w wyniku którego działka nr 24/3 o powierzchni 0,7405 ha zostaje podzielona na działki nr 24/4 o powierzchni 0,1835 ha oraz nr 24/5 o powierzchni 0,5570 ha.
W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość, o której zwrot wystąpiła M. G. wykupiona została przez Skarb Państwa umową notarialną z dnia 13 grudnia 1979 r. Zgodnie z § 1 tej umowy nabycie nieruchomości nastąpiło pod budowę dzielnicy[...] – w umowie powołano się na decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia 23 marca 1978 r. nr UA/W/ZB/F/1/78 Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...].
W oparciu o porównanie danych z księgi wieczystej KW [...], rejestru gruntów i mapy ewidencyjnej organ ustalił, że w dniu zawarcia umowy sprzedaży na rzecz Państwa Polskiego przedmiotem sprzedaży według KW była działka nr 92/3 o powierzchni 3,4205 ha, która w ewidencji gruntów była oznaczona numerem 76/16 z uwidocznioną powierzchnią 3,44 ha. Ponieważ część działki nr 76/16 została przeznaczony na cel zgodny z celem wykupu, przy pomocy geodety dokonano oznaczenia w terenie granic niezagospodarowanej części nieruchomości, która podlega zwrotowi, a którą tworzą obecnie działki nr 15, nr 16, nr 22 i wydzielona z działki nr 24/3 działka nr 24/5. Organ wskazał, że po okazaniu w trakcie oględzin w dniu 21 czerwca 2013 r. granic obszaru, na który składają się wymienione działki pełnomocnik wnioskodawczyni pismem z dnia 25 czerwca uściślił wniosek o zwrot nieruchomości w ten sposób, że wnioskiem objęta ma być nieruchomość w granicach okazanych podczas oględzin terenowych w dniu 21 czerwca 2013 r.
Organ, powołując się na oględziny przeprowadzone w dniach 24 maja 2011 r. i 21 czerwca 2013 r., oględziny terenowe przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego oraz opinię biegłego z zakresu leśnictwa stwierdził, że na przejętej w 1979 r. nieruchomości (poza częścią terenu nie objętą wnioskiem o zwrot) nie dokonano żadnych inwestycji związanych z realizacją budownictwa mieszkaniowego osiedla[...]. Organ podniósł, że miał na względzie, iż osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca im infrastruktura oraz strefa ochronna i tereny zielone. Sporządzona opinia biegłego z zakresu leśnictwa wykazała jednak, że na przedmiotowym terenie ani Skarb Państwa ani później Gmina [...] nie wykonały żadnych prac związanych z założeniem i pielęgnacją terenów zieleni.
Starosta wskazał, że stosownie do sporządzonego operatu szacunkowego wartość nieruchomości na dzień jej przejęcia tj. 13 grudnia 1979 r. wynosiła 1.846.000 zł, zaś na dzień sporządzenia wyceny – 864.500 zł. Określenie wartości nieruchomości wg stanu ceny na datę wyceny tj. 20 lutego 2012 r. bez uwzględnienia zmian w planie zagospodarowania przestrzennego nastąpiło tak, jak dla nieruchomości w chwili wykupu tj. jak dla nieruchomości rolnej, z tym że stosownie do art. 140 ust. 4 u.g.n. kwota 1.846.000 zł oraz kwota 864.500 zł zostały ustalone proporcjonalnie do powierzchni nieruchomości zwracanej. Organ wskazał, że w okresie posiadania nieruchomości przez Skarb Państwa oraz przez Gminę [...] nastąpił znaczny spadek jej wartości. Z przejętej w 1979 r. zabudowy pozostał tylko budynek mieszkalny, ostatnio opuszczony i niezamieszkały. Po pozostałych wykupionych budynkach pozostały tylko ślady fundamentów, a powierzchnia zajęta prze budynki uległa zmniejszeniu do 900 m2. Na obniżenie wartości nieruchomości ma też wpływ wybudowanie na nieruchomości przewodu wodociągowego o średnicy 1000 mm, który wraz z pasem ochronnym zajmuje 1519 m2, przewodu magistralnego ciepłowniczego zajmującego wraz z pasem ochronnym 441 m2, przewodów energetycznych zajmujących wraz z pasem ochronnym 66 m2, a także napowietrznej linii energetycznej WN 110 kV zajmującej wraz z pasem ochronnym 4640 m2.
Organ wskazał, że rzeczoznawca określił również wartość nieruchomości na dzień wyceny z uwzględnieniem wszystkich zmian w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na kwotę 1.199.200 zł.
Z kolegi ustalona przez rzeczoznawcę majątkowa kwota zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego wywłaszczonym właścicielom w roku 1979 r., ustalona proporcjonalnie do zwracanego obszaru, wynosi 414.448 zł.
Starosta wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Z kolei art. 217 ust. 2 u.g.n. stanowi, że osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. w razie zwrotu tych nieruchomości zwracają odszkodowanie zwaloryzowane w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości. Odszkodowanie ustalone na podstawie powołanych przepisów wyniosłoby 414.448 zł, jest to bowiem wartość nie przewyższająca wartości rynkowej nieruchomości z dnia jej zwrotu, nie przekracza również 50 % aktualnej wartości nieruchomości.
Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 140 ust. 4 u.g.n. w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.
Starosta stwierdził, że na nieruchomości po jej wywłaszczeniu były prowadzone działania, które zmniejszyły jej wartość z kwoty 1.846.000 zł do kwoty 864.500 zł tj. o kwotę 981.500 zł, o którą należy pomniejszyć wysokość odszkodowania ustalonego zgodnie z art. 140 ust. 2 u.g.n. czyli 414.448 zł. Ponieważ kwota zmniejszenia przewyższa kwotę ustalonego odszkodowania należało orzec o obowiązku zwrotu odszkodowania w wysokości 0,00 zł. Zgodnie z cytowanym art. 140 ust. 4 u.g.n. przy ustalaniu wysokości odszkodowania organ nie wziął pod uwagę wartości nieruchomości w kwocie 1.199.200 zł albowiem wynika ona ze zmiany przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego.
W złożonym przez gminę [...] odwołaniu zarzucono:
― naruszenie art. 146 ust. 1 w związku z art. 137 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna cel wywłaszczenia. Skarżąca w tym względzie wskazała, że nieruchomość została nabyta z przeznaczeniem pod budowę dzielnicy mieszkaniowej [...], integralną częścią tego rodzaju skupisk ludzkich są tereny zielone służące rekreacji mieszkańców. Sporne nieruchomości w momencie ich wykupu były w planie zagospodarowania przestrzennego objęte ustaleniami T 13 Zl – park leśny. Stosownie do późniejszych ustaleń planistycznych i faktycznego wykorzystywania przedmiotowych gruntów obszar przewidzianych do zwrotu nieruchomości nadal stanowi ogólnodostępne tereny zielone służące rekreacji mieszkańców osiedla mieszkaniowego [...].
― naruszenie art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez brak ustalenia na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania w sytuacji orzeczenia o zwrocie nieruchomości; skarżąca podniosła, że bezzasadnie organ dokonał pomniejszenia wysokości odszkodowanie wskutek działań niezwiązanych z realizacją celu wywłaszczenia; w tym względzie skarżąca powołała się na wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 816/11;
― naruszenie art. 104 § 1 k.p.a. poprzez pozostawienie poza zakresem rozstrzygania pozostałych nieruchomości mieszczących się w granicach dawnej działki nr 92/3.
Decyzją z dnia 27 stycznia 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r.
Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji Wojewoda uznał, że zebrany materiał dowodowy wskazuje na brak realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomościach nabytych od na mocy umowy notarialnej z dnia 13 grudnia 1979 r. Przeprowadzone oględziny terenowe przejętej w 1979 r. nieruchomości, połączone z okazaniem wznowionych znaków granicznych i granic nieruchomości, przy udziale rzeczoznawcy majątkowego oraz biegłego sądowego z zakresu leśnictwa wykazały, że od chwili wykupu na nieruchomości nie były prowadzone żadne prace zmierzające do zagospodarowania tego terenu zgodnie z celem wykupu. Występujące na tym terenie roślinność pochodząca z sukcesji naturalnej, a także jej zwarcie, stan techniczny wskazujący brak wykonania jakichkolwiek zabiegów pielęgnacyjnych wskazują, że z całą pewnością nie jest to teren rekreacyjny związany z istniejącym osiedlem mieszkaniowym. Wojewoda podkreślił, że stan zieleni został opisany przez biegłego sądowego z zakresu leśnictwa. Wiek istniejących drzew, skład zadrzewienia jednoznacznie wskazuje, iż stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość należało uznać za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, bowiem w okresie 7 lat od dnia jej nabycia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, ani pomimo upływu 10 lat od dnia nabycia nieruchomości cel ten nie został zrealizowany.
Wojewoda uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 140 ust. 4 u.g.n. wskazując, że okoliczność znacznego spadku wartości zwracanej nieruchomości wynika ze sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Podkreślił, że na znaczne obniżenie wartości miało wpływ wybudowanie na nieruchomości przewodów wodociągowych, przewodu magistrali ciepłowniczej, przewodów energetycznych a także napowietrznej linii energetycznej. Na obniżenie wartości wpłynęły ponadto prace związane z rozbiórką wykupionych budynków gospodarczych i stodoły oraz stan techniczny istniejącego jeszcze i zwracanego budynku mieszkalnego (budynek w ruinie). Wojewoda podkreślił, że w momencie wykupu nieruchomość była użytkowana jako teren rolny i na podstawie istniejących dokumentów oraz stanu gruntu został wykupiony jako grunt rolny i tak też został wyceniony w operacie szacunkowym.
Uznając za niezasadny zarzut naruszenia art. 104 § 1 k.p.a. Wojewoda wskazał, że stosownie do wniosku dookreślonego w piśmie z dnia 25 czerwca 2013 r. wnioskodawca nie domagał się zwrotu tej części dawnej działki nr 92/3, która została zagospodarowana jako osiedle mieszkaniowe tj. została zajęta pod budownictwo mieszkaniowe zrealizowane przy ul. [...] oraz tereny komunikacyjne tego osiedla.
W skardze do sądu administracyjnego Gmina [...] wniosła o uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty zarzucając:
– naruszenie art. 137 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznania za zbędne na cele wywłaszczenia zwracanych nieruchomości, pomimo tego, że stanowią one w przeważającym zakresie tereny rekreacyjne związane z osiedlem mieszkaniowym i w taki też sposób są wykorzystywane od momentu nabycia ich na rzecz Skarbu Państwa;
– naruszenie art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez jego błędne zastosowanie, które w konsekwencji doprowadziło Wojewodę do nieprawidłowego wniosku, iż podejmowane na nieruchomościach w dacie ich nabycia na rzecz Skarbu Państwa działania (budowa magistrali wodociągowej itd.), które w ocenie organu II instancji nie były związane z realizacją celu wywłaszczenia i według operatu szacunkowego wpływają na wartość nieruchomości, uprawniają do pomniejszenia zwaloryzowanego odszkodowania należnego skarżącej gminie do zera.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała prezentowaną w toku postępowaniu administracyjnego argumentację, że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren rekreacyjny wchodzący w skład osiedla mieszkaniowego.
Ponadto skarżąca podniosła, że jak wskazano w wyroku NSA z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 816/11, przy ustalaniu odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa nie należy brać pod uwagę nakładów zwiększających wartość nieruchomości, dokonanych po dacie wywłaszczenia, a niezwiązanych z realizacją celu wywłaszczenia. Wobec tego a contrario nieuzasadnione jest również zmniejszenie wartości należnego odszkodowania na skutek działań dokonanych na nieruchomości po dacie wywłaszczenia nieruchomości, które nie są związane z realizacją celu wywłaszczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne bądź przepisy postępowania administracyjnego.
Materialnoprawną podstawą do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest przepis art. 136 § 3 u.g.n. zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W myśl zaś art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Rozstrzygnięcie, czy należy dokonać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wymaga przede wszystkim ustalenia, jaki był cel wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, nie udało się odnaleźć dokumentów, które opisywałyby i obrazowałyby tą część terenu objętego decyzją z dnia 23 marca 1978 r. nr UA/W/ZB/F/1/78 o zatwierdzeniu planu realizacyjnego (por. część odnalezionych dokumentów tom II akt administracyjnych, k. 1 i k. 39). Zasadnie w takiej sytuacji organ przyjął, że jako cel wywłaszczenia należy uznać cel wskazany w akcie notarialnym z dnia 13 grudnia 1979 r. tj. "pod budowę dzielnicy[...]".
Obie spierające się strony nie sprzeciwiają się wyrażanemu w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądowi (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 2033/96 czy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 145/13), podzielanemu również przez Sąd w obecnym składzie, że przy ocenie realizacji celu publicznego w postaci budowy osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej) należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlową i ciągi piesze. W konkretnie rozpatrywanej sytuacji istotną kwestią jest problem, czy przedmiotowa nieruchomość może być uznana za "teren rekreacyjny" tj. wyznaczony w ramach osiedla mieszkaniowego teren przeznaczony do aktywnego wypoczynku mieszkańców na świeżym powietrzu. Mając na względzie, że celem wywłaszczenia była "budowa" osiedla mieszkaniowego, tj. celowa działalność ludzka dążąca do przekształcenia terenu, zmiany sposobu jego wykorzystania, nie można uznać, że sam fakt zakupu nieruchomości, na której znajduje się naturalna roślinność czyni z niej "teren rekreacyjny". Konieczne jest wykazanie, że podjęto jakiekolwiek działania, chociażby wyznaczenie ścieżek spacerowych, wprowadzenie elementów małej architektury, przekształcenie istniejącej roślinności (np. stworzenie trawnika poprzez stałe wykaszanie wyznaczonego pod rekreację terenu) w celu dostosowania istniejącej dotychczas nieruchomości rolnej do wykorzystywanie jej jako terenu rekreacji. W przedmiotowej sprawie w sposób prawidłowy organ ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje na jakiekolwiek tego typu działania, wręcz przeciwnie – z materiału dowodowego wynika, że nie dokonano żadnych przekształceń szaty roślinnej nieruchomości. Nie można też uznać, że przedmiotowa nieruchomość stała się "terenem rekreacyjnym" przez sam fakt, iż od czasu wywłaszczenia w pobliżu powstała zabudowa mieszkaniowa. Z akt sprawy wynika, że tak jak przed wywłaszczeniem, nieruchomość nadal znajduje się poza dającymi się określić granicami osiedla mieszkaniowego tj. nie znalazła się pomiędzy wzniesioną po wywłaszczeniu zabudową bądź w obrębie ciągów komunikacyjnych tegoż osiedla.
Niezasadny jest też zarzut, iż organ błędnie pomniejszył wartość zwaloryzowanego odszkodowania należnego skarżącej stosownie do skutków podejmowanych na nieruchomości, po jej wywłaszczeniu, działań niezwiązanych z realizacją celu wywłaszczenia.
Zasadę rozliczeń przy zwrocie wywłaszczonej nieruchomości reguluje art. 140 ust. 4 u.g.n. przewidując, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.
Sąd w niniejszym składzie podziela prezentowany w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1836/10, publ. LEX nr 1149256) oraz doktrynie (por. T. Woś "Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot" Warszawa 2007) pogląd, że interpretując pojęcie "działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości" nie można z treści przepisu art. 140 ust. 4 u.g.n. wywieść tezy, że chodzi tylko i wyłącznie o działania stanowiące realizację celu wywłaszczenia. Należy przyjąć, że przyrost czy też zmniejszenie wartości nieruchomości należy uwzględnić niezależnie od tego, przez kogo - podmiot, na rzecz którego zostało dokonane wywłaszczenie, czy też przez inny podmiot (np. dzierżawcę lub najemcę) zostały poczynione nakłady na nieruchomości.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło