II SA/Bd 295/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2017-06-26
Skład orzekający: Anna Klotz, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych, zmieniając jej status na tereny mieszkaniowe, podczas gdy skarżący twierdzili, że działka ta stanowi integralną część gospodarstwa rolnego i jest wykorzystywana do produkcji rolnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ nie zbadał w sposób szczegółowy i nie uzasadnił stanowiska o braku podstaw do zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych. Zabrakło ustaleń co do rzeczywistego sposobu użytkowania działki w łączności z pozostałymi gruntami, analizy decyzji o warunkach zabudowy i pozwoleniu na budowę w powiązaniu z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także kwestii wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w związku z realizacją obiektu budowlanego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Skarżący J. W. i W. W. domagali się przywrócenia poprzednich zapisów w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], twierdząc, że modernizacja ewidencji spowodowała nieprawidłowe przekwalifikowanie części działki z rolnej na nierolną, co skutkuje wyższym podatkiem. Starosta B. odmówił zaliczenia części działki do gruntów rolnych zabudowanych, zmienił status budynku z "wybudowany" na "w budowie" i zmienił użytek gruntowy na "zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego i błędną wykładnię terminów.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. W. i W. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. na rzecz skarżącego [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
J. W. i W. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako: "K-PWINGiK") z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] o odmowie zaliczenia do gruntów rolnych zabudowanych części działki nr [...] położonej we W. gmina D., oznaczonej aktualnie w ewidencji gruntów i budynków jako tereny mieszkaniowe, zmianie statusu budynku mieszkalnego znajdującego się na ww. działce z "wybudowany" na status "w budowie" oraz zmianie użytku B "tereny mieszkaniowe" na Bp "zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie budowy".
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] lutego 2016 r. W. i J. W. złożyli wniosek do Starostwa Powiatowego w B. o anulowanie obecnych wpisów w ewidencji i przywrócenie zapisów obowiązujących do końca 2015 r. Żądanie uzasadnili tym, że są właścicielami gruntów rolnych w miejscowości W. tj. działek nr [...] i [...] , które stanowią integralną całość gospodarstwa rolnego. W ich ocenie przeprowadzona w 2015 r. modernizacja ewidencji gruntów i budynków spowodowała przekwalifikowanie części działki nr [...] w oderwaniu od gospodarstwa zmieniając status działki z rolnej na nie rolną, co skutkuje naliczeniem zmienionego podatku. Ponadto dodali, że budowa domu jest nadal w trakcie i po jej zakończeniu będą realizowane stosowne odbiory.
W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Starosta B. poinformował skarżących, że wniosek ten będzie rozpoznany jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków, stosownie do art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Następnie, Starosta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] orzekł o:
1. odmowie zaliczenia do "gruntów rolnych zabudowanych" (Br) części ww. działki o pow. [...] ha, oznaczonej aktualnie w EGiB jako "tereny mieszkaniowe" (B),
2. zmianie statusu budynku mieszkalnego znajdującego się na ww. działce z aktualnego "wybudowany" na status "w budowie",
3. zmianie użytku B o pow. [...] ha, o którym jest mowa w pkt 1 decyzji, na zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy" (Bp),
W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że w postępowaniu modernizacyjnym zostało ustalone, że na ww. działce znajdują się dwa budynki: mieszkalny o powierzchni zabudowy [...] m², któremu nadano status "wybudowany" oraz budynek niepodlegający wpisowi do ewidencji gruntów i budynków. Ponadto dokonano zmiany użytków gruntowych polegających na zaliczeniu części gruntu rolnego (RIVa) o powierzchni [...] ha do terenów mieszkaniowych (B).
Starosta B. w wyniku postępowania ustalił, że budynek mieszkalny nie został jeszcze oddany do użytkowania. W sprawie wydana została decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu (akta sprawy karta 30-35). Starosta B. decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] , znak [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w układzie zabudowy wolnostojącej (akta sprawy karta 19). Inwestycja polega na budowie budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...], położonej w m. W. Organ I instancji nie uwzględnił wniosku strony stwierdzając brak podstaw do zaliczenia ogrodzonej i zagospodarowanej części działki nr [...] do gruntów rolnych zabudowanych.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. i J. W. podnieśli, że decyzja Starosty B. została wydana w oparciu o nieprawidłowe ustalenia poczynione w sposób pobieżny i bez dokonania wizji w terenie. Ich zdaniem w sposób dowolny dokonano wykładni opisu technicznego do projektu budowlanego stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę. Skarżący wskazali, że starosta arbitralnie uznał, że używany tam termin "siedlisko" użyty został w sensie potocznym. W ocenie odwołujących się organ nie próbował nawet wyjaśnić powodów używanego przez nich terminu. Ponadto skarżący w odwołaniu dodali, że "chęć odrolnienia niewielkiego kawałka nieruchomości podyktowana była właśnie wolą budowy siedliska dla zamieszkania na terenie naszego gospodarstwa rolnego."
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty B. orzekającą o odmowie zaliczenia do gruntów rolnych zabudowanych części działki nr [...] położonej we W. gm. D., oznaczonej aktualnie w ewidencji gruntów i budynków jako tereny mieszkaniowe, zmianie statusu budynku mieszkalnego znajdującego się na ww. działce z "wybudowany" na status "w budowie" oraz zmianie użytku B "tereny mieszkaniowe" na Bp "zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie" (akta sprawy karty akt 82-86).
Organ odwoławczy podał, że informacja Starosty B. o rozpoczęciu prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków została wywieszona na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w B. w dniach [...] czerwca 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. (akta sprawy karta 56). Ogłoszenie Starosty B. z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie wyłożenia do wglądu projektów operatów opisowo-kartograficznych dotyczących modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu W., gmina D. w terminie od [...] lutego 2015 r. do [...] lutego 2015 r. zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w B. w dniach od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. (akta sprawy karta 51) na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy D., a także na stronie www.komunikaty.pl w wydaniu z [...] stycznia 2015 r. (akta sprawy karta 49). Ogłoszenie informujące o tym, że dane zawarte w projekcie operatu opisowo - kartograficznego stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i zostały ujawnione w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, zostało opublikowane w Dz. Urz. Województwa [...] z dnia [...] listopada 2015 r. poz. [...] (akta sprawy karta 56a). W terminie 30 dni od ukazania się tego ogłoszenia, strony nie wniosły zastrzeżeń do tego operatu. Wniosek o przywrócenie stanu sprzed modernizacji został złożony po tym terminie, a zatem traktuje się go jak wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków, zgodnie z art. 24 ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
W aktach postępowania znajduje się decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2004 r. ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości W. gmina D. (akta sprawy karta 30-35). Ponadto, właściciele nieruchomości wnioskiem z dnia [...] marca 2004 r. wystąpili do Starostwa Powiatowego w B. o wyłączenie z produkcji rolnej części ogrodzonej ww. działki (akta sprawy karta 67). Starosta B. decyzją nr [...] z [...] czerwca 2004 r. znak [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w układzie zabudowy wolnostojącej na terenie działki nr [...] (akta sprawy karta 19).
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że z projektu zagospodarowania działki wynika między innymi, że w części działki wyodrębnionej przez ogrodzenia wybudowany ma być budynek mieszkalny wraz z tarasami (pow. [...] m2 i [...] m2), natomiast obszar [...] m2 ma stanowić zieleń (trawa i krzewy) (akta sprawy karta 13). W tym projekcie brak jakiejkolwiek informacji o budowie budynków gospodarczych w gospodarstwie rolnym, co w opinii organu może świadczyć, że właściciele nieruchomości nie zamierzali tworzyć siedliska, jako zagrody rolniczej tym bardziej, że wystąpili o wyłączenie części działki z produkcji rolniczej, choć zamierzając budować siedlisko nie mieli takiego obowiązku.
W rozpoznawanej sprawie działka nr [...] położona w miejscowości W. nie ma charakteru siedliska rolnego. Na działce tej nie ma żadnych istniejących budynków gospodarczych, które służyłyby do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto, w obrocie prawnym nie funkcjonuje żaden dokument, o którym mowa w załączniku do rozporządzenia egib (lp. 5), pozwalający stwierdzić, że na obszarze działki nr [...] dopuszczona jest zabudowa zagrodowa, co pozwalałoby na zaliczenie ww. działki do użytku gruntowego, grunty rolne zabudowane. Natomiast rozpoczęcie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na obszarze ww. działki - zgodnie z ww. decyzjami Wójta Gminy D. i Starosty B. należy uznać za zmianę dotychczasowego sposobu użytkowania części ww. działki z rolnej na nierolniczą. Natomiast samo użycie słowa "siedlisko" w opisie technicznym dotyczącym zakresu adaptacji projektu typowego domu jednorodzinnego "[...]" nie przesądza o fakcie tworzenia na ww. działce siedliska. Dokument ten został wytworzony w celu adaptacji projektu budowlanego i nie jest to dokument, o którym mowa w zał. nr 6 lp. 5 pkt 3. Ponadto, charakter istniejącej na działce zabudowy, określony w pozwoleniu na budowę - dom mieszkalny oraz sposób urządzenia terenu świadczą o tym, iż część działki została w ramach działalności właścicieli wyłączona z użytkowania rolnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Właściciele gruntu w wyniku podjętych działań obejmujących realizację inwestycji budowlanej oraz urządzenie terenu wokół budynku (oczka wodne, skalniak, krzewy - nie jest to obszar, na którym prowadzona jest wytwórcza produkcja rolnicza) zmienił charakter działki z rolniczego na grunt zurbanizowany aktualnie w trakcie budowy.
Z uwagi na fakt, iż Starosta w decyzji uwzględnił część wniosku właścicieli nieruchomości stwierdzającego, że budowa domu jest w trakcie prac, jako zasadną należy uznać zmianę dotychczasowych zapisów ujawnionych w bazie ewidencji gruntów i budynków tj. z terenów mieszkaniowych na tereny zurbanizowane lub w tracie budowy Bp, co jest zgodne z definicją określoną w załączniku nr 6 lp. 12 stanowiącą, że do zurbanizowanych terenów niezabudowanych lub w trakcie zabudowy zalicza się grunty:
na których została rozpoczęta, lecz nie została zakończona budowa, w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, powodująca wyłączenie tych gruntów z produkcji rolnej lub leśnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych;
które w wyniku zabudowy wyłączone zostały z produkcji rolnej lub leśnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ale na których istniejące wcześniej budynki zostały rozebrane, a jednocześnie grunty te przeznaczone są pod zabudowę;
Przy ustalaniu konturów zurbanizowanych terenów niezabudowanych lub w trakcie zabudowy bierze się pod uwagę postanowienia decyzji wydanych na podstawie art. 11 oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz treść projektu zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa wart. 34 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, stosując odpowiednio zasady dotyczące ustalania konturów terenów mieszkaniowych, terenów przemysłowych oraz innych terenów zabudowanych.
Do zurbanizowanych terenów niezabudowanych lub w trakcie zabudowy nie zalicza się gruntów przeznaczonych pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych, o których mowa w lp. 21.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzoną dokumentację, która była wystarczająca dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, zgodnie z poglądami orzecznictwa "strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów" (wyrok NSA z 7 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 2020/06). Organ II instancji wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji (w tym również przedłożonej na etapie postępowania odwoławczego) nie wynika, że właściciele działki przedłożyli dokumenty, z których wynikałoby, iż sporny grunt spełnia przesłanki wynikające z opisu gruntu rolnego zabudowanego - R w załączniku nr 6 do rozporządzenia egib, lp.5. Obowiązujące przepisy dotyczące ewidencji gruntów i budynków w załączniku nr 6 do rozporządzenia egib określają zasady zaliczenia do poszczególnych użytków gruntowych, nie wykluczają istnienia obok siebie użytków rolnych oraz innych nie stanowiących takich użytków. Należy podkreślić, że sam fakt posiadania czy też prowadzenia gospodarstwa rolnego nie powoduje automatycznego zaliczenia wszystkich gruntów jako rolnych oraz budynków jako wchodzących w skład gospodarstw rolnych.
Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał się żadnym dokumentem potwierdzającym, iż aktualne wpisy dotyczące działki będącej przedmiotem wniosku są niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym, zatem w aktualnym stanie nie było podstaw do zmiany użytku gruntowego ujawnionego w ewidencji gruntów i budynków.
J. W. i W. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2016 r. zarzucili nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, w szczególności poprzez dokonanie oględzin ich nieruchomości i wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o materiały i argumenty przedstawione przez Starostę, nie bacząc na szkodę jaką taka decyzja im wyrządza, bowiem prowadząc gospodarstwo rolne i zamieszkując w nim będą zmuszeni płacić podatki jak osoby nie będące rolnikami, co będzie rujnujące w ich sytuacji materialnej. W oparciu o powyższe argumenty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2016 r. lub dokonania ich zmiany zgodnie z ich wnioskiem.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że zgodnie z art. 461 k.c., nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, a przepis ten jest podstawowym w zakresie zdefiniowania nieruchomości rolnej i ma zastosowanie również do innych ustaw dotyczących nieruchomości rolnych, wobec tego także możliwość prowadzenia takiej działalności powinno się traktować jako działalność wytwórczą w rolnictwie. Zdaniem skarżących, ich nieruchomość mieści się w granicach przywołanej definicji ustawowej. Wskazali, że decyzja wydana została w oparciu o nieprawidłowe ustalenia, w dodatku poczynione w sposób pobieżny, np. bez dokonania wizji lokalnej. Ponadto, w sposób całkowicie dowolny dokonano wykładni opisu technicznego do projektu budowlanego stanowiącego załącznik do pozwolenia na budowę. Starosta arbitralnie uznał, a [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stanowisko to powielił, że używany tam termin "siedlisko" użyty został w sensie potocznym, mimo że nie próbował nawet wyjaśnić powodów używania przez skarżących tego terminu. Tymczasem termin ten przyjęty został świadomie, zgodnie z celem, dla których prowadzona budowa miała i ma służyć. Co więcej, w tym samym celu skarżący wystąpili do Starosty o wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie właśnie tej części działki z produkcji rolniczej.
Tereny skarżących nie tylko są formalnie rolnymi, ale również tak są wykorzystywane, ponieważ grunty są cały czas uprawiane, co zostało pominięte przy okazji wydawania zaskarżonej decyzji. Dla prowadzenia produkcji rolnej, np. sadowniczej, nie jest konieczne posiadanie całego zaplecza w postaci maszyn i budynków, bo te można mniejszym kosztem wynająć. Wręcz przy rozmiarze gospodarstwa skarżących czyniłoby to produkcję nieopłacalną. Jest więc oczywistym, że chęć "odrolnienia" niewielkiego kawałka nieruchomości, do czego ostatecznie i tak nie doszło, podyktowana była właśnie wolą budowy siedliska dla zamieszkania na terenie gospodarstwa rolnego. Natomiast obecnie dla prowadzenia produkcji rolnej nie jest koniecznym ani posiadanie własnych maszyn, ani infrastruktury, która jest wymieniana w zaskarżanych decyzjach, a która potrzebna jest prawie wyłącznie do hodowli, której skarżący nie prowadzą. Natomiast tereny skarżących (wraz ze spornym) bez problemu mogą służyć np. do uprawy owoców takich jak maliny, truskawki, porzeczki czy agrest, do czego nie potrzebne jest specjalne przygotowanie pól, za to konieczne jest ich ogrodzenie, aby uniknąć szkód czy to pochodzenia zwierzęcego, jak i ludzkiego (złodzieje). Skarżący twierdzą, że gdyby należycie zapoznano się z rzeczywistym stanem ich nieruchomości, dokonano jej oględzin, zobaczono by, że jest ona przeznaczona do produkcji rolnej (np. posiada dwie duże bramy umożliwiające wjazd kombajnu, co przy działce wyłącznie mieszkalnej byłoby z oczywistych powodów zbędne). Nie może być tak, że wydawane decyzje nie uwzględniają zmian, jakie zachodzą w produkcji rolnej, zwłaszcza w zakresie sposobu jej prowadzenia i braku konieczności każdorazowego budowania "zaplecza" w każdym gospodarstwie.
W ocenie skarżących, decyzja ta błędnie kwalifikuje część ich nieruchomości jako "tereny mieszkaniowe", nie uwzględniając jej związku z pozostałą częścią należących do nich gruntów rolnych, z którymi współtworzy całość jako użytki rolne. Sam dom wraz z otoczeniem nie został wyodrębniony z tego gospodarstwa, a powodem jego ogrodzenia była ochrona przed złodziejami, zwłaszcza na etapie budowy. Zaskarżona decyzja bezpodstawnie zmienia status działki. Obszar działki nie został w żaden sposób wyodrębniony geodezyjnie, natomiast wskutek wydanych decyzji skarżący ponosić będą negatywne skutki w zakresie podatkowym. W opisanym stanie rzeczy budowa skarżących ma charakter budowy domu w gospodarstwie rolnym i było to wiadome już na etapie wydawania zezwolenia na budowę, bowiem od początku wprost skarżący pisali o "siedlisku". Zdaniem urzędników w gospodarstwie rolnym nie mają prawa stać nowoczesne domy, bo to będzie skutkować zmianą ich statusu, a tym samym i opodatkowania. W sprawie koniecznym jest określić, że o tym, czym jest dana nieruchomość rolna decyduje jej faktyczne przeznaczenie, a nie rodzaj posadowionych na niej (lub nie) zabudowań. Zdaniem skarżących, decyzja jest sprzeczna z rzeczywistym stanem i wydana bez faktycznego zapoznania się z nieruchomością.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1).
Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 j.t.) - zwana dalej ustawą Pgik oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 j.t.) - zwane dalej rozporządzeniem egib.
Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że informacją Starosty B. z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie wykonywania modernizacji ewidencji gruntów i budynków opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] listopada 2015 r., poz. 3523, na podstawie art. 24a ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 520; dalej: PGiK) Starosta B. poinformował, że dane zawarte w projektach operatów opisowo-kartograficznych sporządzonych w postępowaniu modernizacyjnym dla obrębów ewidencyjnych gmin: D., D., K. (obszar wiejski), N., S., S. (obszar wiejski), stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i zostały ujawnione w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczyły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, mógł w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w Dz. Urz. Woj. [...] tej informacji, zgłaszać zarzuty do tych danych (art. 24a ust. 9 PGiK). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów Starosta B. mógł rozstrzygnąć w drodze decyzji (art. 24a ust. 10 PGiK). Natomiast zarzuty zgłoszone po ww. terminie zostały potraktowane jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 PGiK).
Informacja o przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze obrębu ewidencyjnego W., gm. D. została ogłoszona w dzienniku urzędowym województwa w dniu [...] listopada 2015 r. Zgłoszone przez skarżących w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. zarzuty dotyczące danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym nastąpiły z uchybieniem terminu 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa tej informacji.
Organy prawidłowo potraktowały pismo skarżących z dnia [...] lutego 2016 r. (k-1 akt administracyjnych) zawierające żądanie przekwalifikowania gruntów rolnych stanowiących działkę ew. nr [...] w miejscowości W., gm. D., jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
Spór natomiast w przedmiotowej sprawie dotyczył wyjaśnienia, czy słusznie odmówiono skarżącym zaliczenia do "gruntów rolnych zabudowanych" (Br) części działki nr [...] o pow. [...] ha, oznaczonej aktualnie w egib jako "tereny mieszkaniowe" (B), zmieniono status budynku mieszkalnego znajdującego się na ww. działce z aktualnego "wybudowany" na status "w budowie" oraz zmieniono użytek B o pow. [...] ha, o którym jest mowa w pkt 1 decyzji, na zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy" (Bp).
W ocenie Sądu, organ nie zbadał w sposób szczegółowy i nie uzasadnił stanowiska o braku podstaw do zaliczenia części działki nr [...] o pow. [...] ha do "gruntów rolnych zabudowanych" (Br). Na podstawie ustaleń organów nie można wywieść, że część działki stanowi "tereny mieszkaniowe" (B). Zabrakło w przedmiotowej sprawie ustaleń co do rzeczywistego sposobu użytkowania przedmiotowej działki w łączności z pozostałymi gruntami stanowiącymi własność skarżących oraz dokładnej analizy decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego w powiązaniu z przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych obowiązujących w dacie wydawania tych decyzji. Zdaniem Sądu, organ pominął również kwestię, czy doszło do wyłączenia gruntów z produkcji rolnej w związku ze zrealizowaniem obiektu budowlanego na części działki nr [...].
W ocenie Sądu, wyjaśnienie powyższych wątpliwości może mieć istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie.
Analizując stan faktyczny sprawy należy zwrócić uwagę, że skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2004 r. zwrócili się do Starostwa Powiatowego w B. o wyłączenie z produkcji rolnej części działki nr [...] we W., gm. D. Określili w podaniu, że wyłączeniu ma podlegać część ogrodzona działki wraz ze zjazdem z drogi asfaltowej o powierzchni [...] m2. Do wniosku załączono warunki zabudowy i zagospodarowania działki, projekt zagospodarowania działki oraz wypis z rejestru gruntów (k-67 akt administracyjnych). W piśmie z dnia [...] marca 2004 r. Starosta poinformował skarżących, że w świetle art. 11 ust 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.) nie jest wymagane wydanie decyzji na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] o powierzchni [...], położonego w miejscowości W., gm. D.
Należy zauważyć, że stanowisko w zakresie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej skarżący uzyskali po wydaniu ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego, na terenie ww. działki, ale przed złożeniem w dniu [...] kwietnia 2004 r. wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę, zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w układzie zabudowy wolnostojącej.
Zaznaczyć również należy, że w opisie technicznym dotyczącym adaptacji projektu budowlanego (k-16-18 akt administracyjnych) część działki wydzielona ogrodzeniem została określona jako "siedlisko". W ogrodzeniu wykonano również bramę szerokości 6m umożliwiającą wjazd na działkę maszynom rolniczym łącznie z kombajnem.
Opisana powyżej kolejność uzyskiwania decyzji administracyjnych ma istotne znaczenie w sprawie, ponieważ uwzględniając obowiązujący w dacie ich wydawania stan prawny może wyjaśnić, czy rzeczywiście doszło do wyłączenia z produkcji rolnej spornej części działki, a co w ocenie Sądu jest kluczowe dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji zawartego w punkcie 1 zaskarżonej decyzji.
W decyzji o warunkach zabudowy ustalone zostały warunki zabudowy dla budynku mieszkalnego (k-33 akt administracyjnych). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.1999.15.139) z dniem 31 grudnia 2002 r. utracił moc miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego wnioskiem.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
W sytuacji, gdy na części działki nr [...] miała zostać zrealizowana inwestycja polegająca na budowie domu mieszkalnego, koniecznym było uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ zmianie ulegał dotychczasowy sposób zagospodarowania terenu. Budowa obiektu budowlanego na gruntach rolnych nie jest jednak równoznaczna z przeznaczeniem ich na cele nierolnicze oraz z wyłączeniem gruntów z produkcji rolnej.
Zgodnie z art. 4 pkt 6 ww. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, według stanu prawnego w 2004 r., przez przeznaczenie gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych. Obowiązujący wówczas art. 7 ust. 1 ww. ustawy stanowił, że przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, mogło zostać dokonane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie wszystkie jednak grunty wymagały uzyskania zgody na zamianę ich przeznaczenia. W art. 7 ust. 2 tej ustawy przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne ograniczono zgodą w stosunku do:
1) gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej,
2) gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa - wymaga uzyskania zgody Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa lub upoważnionej przez niego osoby,
3) gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas IV, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 1 ha,
4) (9) gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas V i VI, wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego i torfowisk, jeżeli ich zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekracza 1 ha,
5) pozostałych gruntów leśnych
- wymaga uzyskania zgody wojewody wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej.
Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli zgoda jest wymagana to zmiany przeznaczenia można było dokonać tylko w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast, jeżeli zgoda nie była wymagana, to przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze mogło nastąpić poza miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ostateczna decyzja o warunkach zabudowy zmieniła przeznaczenie działki w zakresie dotychczasowego sposobu zagospodarowania. Przy przeznaczeniu gruntów rolnych na cele nierolne obowiązek wyrażania zgody został uzależniony od klas gruntu i norm obszarowych. W art. 7 ust. 2 pkt 3 wymóg zgody wprowadzony został do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klasy IV, jeżeli zwarty obszar projektowany do takiego przeznaczenia przekraczał 1 ha. Część działki nr [...] objęta decyzją o ustaleniu warunków zabudowy nie przekraczała powierzchni 1ha i stanowiła grunty klasy IV. W związku z powyższym, udzielenie przez Wójta Gminy D. decyzji o warunkach zabudowy oznaczało, że teren tej działki nie wymagał uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo mógł być objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. Tej kwestii organy jednak nie zbadały. Być może w poprzednio obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dokonano odrolnienia spornego gruntu.
Nie można pominąć w przedmiotowej sprawie również i tej okoliczności, że w piśmie z dnia [...] marca 2004 r. Dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa w Starostwie Powiatowym w B. (k-21 akt administracyjnych) poinformował skarżących, że nie jest wymagane wydanie decyzji na wyłączenie z produkcji rolnej gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonego w miejscowości W., gm. D. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez wyłączenie gruntów z produkcji należało rozumieć rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważało się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów była spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. W ocenie Sądu znaczenie zatem ma to, czy obiekt jest użytkowany rolniczo, a więc czy budynek mieszkalny powiązany jest z produkcją rolniczą. Tylko zmiana kierunków produkcji rolniczej trwająca dłużej niż 5 lat może spowodować konieczność wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. Tak należy interpretować przepis o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej.
Wątpliwości organu II instancji powinno budzić również to, że w pozwoleniu na budowę zezwolono na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego, który według opisu technicznego miał stanowić "siedlisko". Wydanie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego dla budowy domu mieszkalnego na gruntach nie wyłączonych z produkcji rolnej było niemożliwe bez uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej, chyba że dotyczyło to zabudowy związanej z produkcją rolną. Zgodnie z projektem zagospodarowania działki, obiekt – budynek mieszkalny został zrealizowany na terenie części działki [...] przyległej bezpośrednio do pozostałego terenu stanowiącego własność skarżących, będącego gruntami rolnymi. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów (k-5 akt administracyjnych) działka [...] stanowi użytki rolne o klasie bonitacyjnej R IIIb (pow. [...] ha), RIVa (pow. [...] ha), działka nr [...] o klasie bonitacyjnej R IIIb (pow. [...] ha), RIVa (pow. [...] ha). Organ powinien zatem ustalić, czy zrealizowany obiekt powstał w związku z prowadzeniem produkcji rolnej, czy został ona zaprzestana, co dopiero może świadczyć o podstawach do wyłączenia terenu z produkcji rolnej i uznaniu działki zajętej pod dom jako budowlanej B.
Przywołany art. 2 ust. 1 pkt 3 stanowił, że gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy są grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. W ocenie Sądu jest to istotne, ponieważ, jeżeli działka skarżących została potraktowana na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy oraz pozwolenia na budowę jako gospodarstwo rolne, na którym miał zostać zrealizowany budynek mieszkalny, to nie było potrzeby wyłączenia terenu działki z produkcji rolnej. Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w ten sam sposób definiują w art. 4 pkt 11 wyłączenie gruntów z produkcji. Pod pojęciem tym rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat.
Poza tym, art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych obecnie stanowi, że wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10 oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Natomiast według ust. 4 wydanie decyzji, o wyłączeniu tych gruntów następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Tak więc i obecnie, jeżeli zamiarem inwestora byłoby wzniesienie obiektu budowlanego na gruntach rolnych, niezbędne jest wyłączenie użytków z produkcji rolnej, chyba że będą to grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych) i nie zaprzestano rolniczego użytkowania tych obiektów w okresie do 5 lat w związku ze zmianą kierunków produkcji rolniczej (art. 4 pkt 11 tej ustawy).
Należy zauważyć, że zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) przez zabudowę zagrodową rozumie się budynki mieszkalne, gospodarcze i inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych, w tym w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Przy czym budynkiem mieszkalnym jest budynek przeznaczony na mieszkania, mający postać:
a) budynku wielorodzinnego, zawierającego 2 lub więcej mieszkań,
b) budynku jednorodzinnego,
c) budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej.
To, że w przedmiotowej sprawie w pozwoleniu na budowę zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenie na budowę dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie wyłącza, zdaniem Sądu, gruntu z użytkowania rolniczego o ile nie zaprzestano produkcji rolnej. Wydana decyzja została oparta na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Organ nie wyjaśnił, czy sporna działka jest siedliskiem związanym z produkcją w gospodarstwie rolnym oraz nie zbadał, jakie było przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, który wygasł. Powyższe zagadnienia mogą okazać się pomocne przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Zwrócić należy również uwagę, że w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 2052) zostały wprowadzone definicje "nieruchomości rolnej", "gospodarstwa rolnego" oraz "prowadzenia działalności rolniczej". Zgodnie z art. 2 pkt 1, 2 i 3 ww. ustawy, "nieruchomością rolną" jest nieruchomość rolna w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Przez "gospodarstwo rolne" - należy rozumieć gospodarstwo rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, w którym powierzchnia nieruchomości rolnej jest nie mniejsza niż 1 ha. Natomiast z "prowadzeniem działalności rolniczej" mamy do czynienia, gdy dotyczy ona prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.
Zgodnie z § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034) źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:
1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;
2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych;
3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych;
4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne;
5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;
6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej;
7) wyniki oględzin.
Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien dokładnie przeanalizować dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej w powiązaniu z obowiązującymi przepisami o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sprawdzić, czy skarżący nie zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej.
Sąd ma świadomość, że sprawa rozpoznawana jest szczególna, bo dotyczy zabudowy zagrodowej wyłącznie z jednym domem mieszkalnym, bez towarzyszących jemu np. budynków inwentarskich, czy spichlerzy. Organ powinien jednak zweryfikować stanowisko skarżących, którzy podtrzymali w skardze wcześniejsze zapewnienia z pism procesowych, że prowadzą gospodarstwo rolne, w którym zamieszkują. Organy pominęły okoliczność, że skarżący grunty cały czas uprawiają.
W ocenie Sądu ważne jest, czy ten obiekt służy jednak rolnikowi w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Taka jest idea zabudowy zagrodowej.
Dla wykładni definicji nieruchomości rolnej aktualne pozostało stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z 14 grudnia 1984 r. III CZP 78/84 (OSNCP 1985, nr 10, poz. 149, LexPolonica nr 302505). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że definicja nieruchomości rolnej określona jest przede wszystkim według kryterium przeznaczenia. Decydujące znaczenie ma gospodarczy, produkcyjny stan rzeczy, a nie okoliczność, że w skład działki lub działek - obok gruntów rolnych - wchodzą nieużytki, czy też graniczą one z nimi. Nie można rozciągnąć pojęcia nieruchomości rolnej na grunty, które z przeznaczenia swego takiego charakteru nie mają i nie mogłyby go mieć w przyszłości przy zastosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Bez znaczenia pozostaje przy tym obszar takich nieużytków w stosunku do obszaru całej nieruchomości.
Poza tym definicja nieruchomości rolnej wynikająca z art. 461 k.c. odnosi się do gruntów, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji rolnej, zwierzęcej, ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Przez działalność wytwórczą należy więc, z językowego punktu widzenia, rozumieć wymienioną w tym przepisie produkcję rolniczą (odmiennie wyrok SN z 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98, OSP 2001, nr 2, poz. 27, Lex Polonica nr 348463). Kryterium wyodrębniającym (cechą wyróżniającą) nieruchomość rolną jest zatem możliwy sposób jej wykorzystania, przy czym nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub ogrodniczej, sadowniczej czy rybnej (zob. E. Skowrońska-Bocian, w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2002, s. 194; zob. też wyrok NSA z 23 listopada 2006 r., I OSK 132/06, Lex Polonica nr 3946166).
W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium przeznaczenia wyznaczają fizyczno-agronomiczne właściwości gruntu oraz nieprzeznaczanie tych gruntów na cele nierolnicze. Właściwości fizyczno-agronomiczne gruntu to te, przy pomocy których można wykazać istnienie niezaprzeczalnej, potencjalnej perspektywy uzyskiwania z tego gruntu płodów rolnych po zastosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych (zob. też A. Lichorowicz, Glosado wyroku SN z 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98, Lex Polonica nr 348463, OSP 2001, nr 2, poz. 27). O rolniczym charakterze gruntu przesądza bowiem jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego wykorzystywania w danej chwili (zob. postanowienie SN z 28 stycznia 1999 r., III CKN 140/98, Lex Polonica nr 402118). O uznaniu nieruchomości za grunt rolny decyduje konkretne lub potencjalne jej wykorzystanie w celu prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie (zob. R. Magnuszewski, Glosa do uchwały SN z 20 lipca 1995 r., III CZP 88/95, Lex Polonica nr 304234, "Palestra" 1996, nr 1-2, s. 192).
Zagrody (tzw. siedliska) obejmujące budynki mieszkalne i gospodarcze jako służące celom produkcji rolnej uważane są za nieruchomości rolne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 200 Sąd orzekł o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz skarżącego 200 zł tytułem uiszczonego wpisu.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zastosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło