II SA/Bd 301/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. na uchwałę Dyrektor Szkoły z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie warunków i trybu rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UMK w T. postanawia odrzucić skargę. [...] pismem z [...] listopada 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na uchwałę Dyrektor Szkoły z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w sprawie określenia warunków i trybu rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UMK w T., zarzucając naruszenie art. 200 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). W ocenie Sądu zaskarżona uchwała nie zalicza się do prawnych form działania organów administracji publicznej, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wyjaśnić należy, że uczelnie publiczne nie mają charakteru organu administracji publicznej w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz stanowią zakład administracyjny, czyli jednostkę organizacyjną powołaną do wykonywania określonych zadań publicznych. Szkoły wyższe, do których należy Uniwersytet M. K., działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668). Z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania, w tym także trybu powoływania organów uczelni, istotne jest, że uczelnie wyższe mają charakter samorządny i korporacyjny oraz że działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne. Z uwagi na prawnie gwarantowaną autonomię szkół wyższych (art. 4 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 70 ust. 5 Konstytucji RP) ich organy nie są organizacyjnie, ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Organy administracji państwowej mogą zatem kontrolować i unieważniać orzeczenia organów uczelni tylko na zasadach przewidzianych w Prawie o szkolnictwie wyższym. Sądowoadministracyjna kontrola aktów lub czynności podejmowanych przez takie podmioty musi być zatem wprost umocowana w konkretnym przepisie ustawy (art. 3 § 3 P.p.s.a.). O tym, które akty są zaskarżalne do sądu administracyjnego, przesądzają przepisy art. 36 ust. 1a, art. 207 ust. 1 i 4, art. 221 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu, bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (por.: wyrok WSA w Białymstoku z [...].07.2008 r., II SA/Bk 320/08), jako że są one decyzjami administracyjnymi. Od wyżej wymienionych rozstrzygnięć odróżnić należy rozstrzygnięcia organów uczelni znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w statucie, czy w regulaminie studiów. Nie są to jednak przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym i tym samym mogą one stanowić podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej (nie mają charakteru zewnętrznego). W orzecznictwie podkreśla się, że brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów wynika z przyznanej szkołom wyższym autonomii. Mając na uwadze przedmiot rozpatrywanej sprawy (skarga na uchwałę w sprawie określenia warunków i trybu rekrutacji kandydatów do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UMK w T.) wskazać również należy, że nadzór państwowy nad uczelniami sprawuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. Nadzór ten ma charakter wyłącznie nadzoru prawnego - czyli dotyczy badania zgodności działań organów uczelni z przepisami ustawy i jej statutu, dotyczy przy tym zarówno indywidualnych, jak i generalnych rozstrzygnięć rektora i senatu szkoły wyższej (por.: uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z [...].02.1998 r., III ZP 46/97, Lex 32903, która zachowała aktualność na gruncie obowiązującej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z treścią art. 36 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej - w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa lub statutem uczelni, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania uchwały lub decyzji. Na rozstrzygnięcie ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub decyzji służy, w terminie trzydziestu dni od dnia jego doręczenia, skarga do właściwego sądu administracyjnego (art. 36 ust. 1a). W świetle powyższego, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być dopiero rozstrzygnięcie nadzorcze ministra wydane w odniesieniu do uchwały. Powyższe stanowisko aprobowane jest również w orzecznictwie (por.: wyrok NSA z [...].06.2011 r., sygn. I OSK 454/11; postanowienie WSA w Gliwicach z [...].08.2009 r., IV SA/Gl 480/09, Lex 644424; wyrok NSA z [...].12.2010 r., sygn. I OSK 1579/10; postanowienie NSA z [...].06.2011 r., sygn. I OSK 884/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...] .nsa.gov.pl). Skoro zatem zaskarżona uchwała nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego, wniesiona skarga okazała się niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z tych względów Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę odrzucił.