II SA/Bd 31/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-06-07
Skład orzekający: Wojciech Jarzembski, Grażyna Malinowska-Wasik, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, uznając, że wnioskodawczyni nie przysługuje status strony postępowania?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zbadało należycie, czy wnioskodawczyni, jako właścicielce nieruchomości położonej w pobliżu planowanej inwestycji, przysługuje interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lokalizacyjnej. Brak poczynienia ustaleń co do rzeczywistego oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość skarżącej stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Wójt Gminy ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego – budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, uznając, że wnioskodawczyni A. S. nie przysługuje status strony, ponieważ jej nieruchomość nie graniczy z terenem inwestycji i nie znajduje się w strefie oddziaływania. A. S. twierdziła, że inwestycja oddziałuje na jej nieruchomość, która znajduje się w odległości 50-70 m od planowanego masztu, i że decyzja lokalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa, w tym przepisów o ochronie środowiska. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco interesu prawnego skarżącej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. i stwierdza, że decyzja ta nie podlega wykonaniu. Zasądza od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2010 r. nr SKO-[...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącej 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uwzględniając wniosek spółki P. w W. Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej [...] z trzema antenami sektorowymi działającymi w systemie GSM/DCS wraz z zasilającą kablową linią elektroenergetyczną na części działki nr [...] stanowiącej własność W. i B. K., położonej w K., gmina C.
Z uzasadnienia decyzji wynikało, że planowana inwestycja nie kwalifikuje się do grupy przedsięwzięć dla których jest wymagane lub może być wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, gdyż przeprowadzona analiza szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikacją przedsięwzięcia wykazała brak występowania miejsc dostępnych dla ludności w odległości do 150 m od środka anteny w kierunku osi głównej wiązki promieniowania przy zastosowaniu pochylenia wiązki w zakresie od Oº do 7º.
Powyższą decyzję doręczono wnioskodawcy oraz małż. B. W. K., a nadto zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm.) – wywieszono na tablicach ogłoszeń w C. i K. obwieszczenie zawiadamiające o wydaniu decyzji.
W dniu 1 lipca 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wpłynął wniosek Anny S. o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 5, 6 i 7 kpa nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...]. Wyżej wymieniona podniosła, że Wójt Gminy C. na podstawie nieautoryzowanej analizy przedłożonej przez inwestora, bez żadnych czynności wyjaśniających przyjął, iż planowana inwestycja nie kwalifikuje się do mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w związku z czym nie jest wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, czego nie potwierdza sporządzona na jej zamówienie opinia eksperta w dziedzinie elekrtoskażeń. Według wnioskodawczyni powyższa decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa [gdyż nie poprzedziło jej postępowanie zmierzające do określenia charakteru inwestycji i obszaru jej oddziaływania oraz ustalenia stron postępowania, których ten obszar dotyczy, a nadto nie spełnia wymogów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...)], zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (z uwagi na treść art. 12 ustawy Prawo ochrony środowiska i art. 58 Kc), była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (gdyż mając pozwolenie na budowę inwestor nie przystępuje do jego realizacji zadając sobie sprawę z bezpodstawności decyzji i możliwości zaskarżenia jej), a nadto w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (gdyż wypełnia znamiona przestępstw służbowych z art. 231 kk, art. 271 kk w zw, z art. 160 § 1 kk oraz art. 186 kk).
Wnioskodawczyni również wskazała, że mieszka i posiada zabudowania inwentarskie w odległości około 50-70 m od planowanego miejsca posadowienia stacji, teren jej gospodarstwa rolnego od działki nr 56/3 oddziela tylko droga, w związku z czym nieruchomość jej znajduje się w strefie oddziaływania masztu (150 m) i automatycznie terenem ograniczonego użytkowania stanie się jej obszar o powierzchni 36.895 m2. Poza tym zmniejszy się wartość tejże nieruchomości, co narazi ją na znaczną szkodę materialną.
Decyzją z dnia [...] sygn. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy C. ustalającej lokalizację stacji bazowej telefonii komórkowej uznając, że A. S. nie przysługuje status strony postępowania w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że nieruchomość wnioskodawczyni od działki nr [...] oddziela droga powiatowa, a zabudowania znajdują się w odległości 50-70 m od miejsca lokalizacji stacji, przy czym bliskie położenie nie przesądza o uznaniu za stronę postępowania, lecz posiadanie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa. Cechami zaś interesu prawnego jest to, iż jest on m.in. bezpośredni (wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie) i realny (rzeczywiście istnieje w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego – nie może być przewidywany w przyszłości lub hipotetyczny). Tymczasem wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, jak zaznaczyło SKO, planowana inwestycja nie będzie oddziaływać na jej nieruchomość. Wnioskodawczyni bowiem błędnie przyjmuje, że odległość 150 m, w której nie powinno być miejsc dostępnych dla ludności, mierzona jest w linii prostej od podstawy stacji bazowej. Anteny sektorowe emitujące pola elektromagnetyczne będą umieszczone na wysokości 38,3 m, co przy maksymalnym pochyleniu wiązki promieniowania (do 7 º) prowadzi do wniosku, że w wymaganej przepisami odległości 150 m od środka elektrycznego na kierunku głównej wiązki promieniowania anteny brak jest miejsc dostępnych dla ludności (oddziaływanie będzie występowało na wysokości minimum 20 m, a więc w obszarze, gdzie nie występują miejsca dostępne dla ludności). Natomiast spadek atrakcyjności nieruchomości nie przesądza o istnieniu interesu prawnego.
Nadto SKO stwierdziło, że opinia ekspercka, na którą powołuje się wnioskodawczyni, nie jest opinią biegłego, a poza tym nie podziela zawartego w niej stanowiska, iż planowania inwestycja należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym nie było konieczne przeprowadzenie oceny oddziaływania jej na środowisko w rozumieniu ustawy z 3 października 2008 r. (Dz. U. Nr 199, poz. 1127 ze zm.).
Kierując do SKO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy A. S. zarzuciła, że wydane przezeń rozstrzygnięcie jest niezgodne ze stanem faktycznym i obowiązującym stanem prawnym oraz rażąco narusza przepisy procedury po wejściu w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), czego dowodem są załączone 2 decyzje SKO w P. Zdaniem wnioskodawczyni Wójt Gminy C. określając strony postępowania zastosował zawężającą normę prawa budowlanego zamiast normy rozszerzającej Prawa ochrony środowiska, zgodnie z którą stroną jest każdy w zasięgu oddziaływania inwestycji [a więc w całym zakresie emitowanego oddziaływania, a przynajmniej w ustawowo określonej strefie 150 m, od planowanego masztu], a jednocześnie określającej w jaki sposób winien być przeprowadzony proces oddziaływania na środowisko, w którym organ winien zapewnić udział stornom, w tym poprzez pisemne ich zawiadomienie, jeśli ich liczba nie przekracza 20. Wnioskodawczyni ponowiła zarzut, że decyzja lokalizacyjna oparta została na błędnym opracowaniu przedłożonym przez inwestora i że nie było podstaw do zwolnienia go z wykonania raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Według niej błędnie zinterpretowano przepis mówiący o niewystąpieniu w promieniu 150 m miejsc dostępnych dla ludności. Oparcie zaś decyzji SKO na błędnym, niezgodnym z prawem rozumowaniu Wójta Gminy C. powoduje, iż decyzja ta jest również niezgodna z prawem.
Wnioskodawczyni jednocześnie podkreśliła, że wydzierżawiona przez inwestora część nieruchomości ma kilkanaście metrów kwadratowych, a emituje fale uznane za szkodliwe dla ludności w promieniu 150 m, zaś własność obejmuje również przestrzeń nad gruntem (art. 143 Kc).
W piśmie z dnia 17 września 2010 r. uzupełniającym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy A. S. zwróciła uwagę, że SKO nie wystąpiło do Wójta Gminy C. o doręczenie przedłożonej mu opinii eksperckiej, na którą powołała się we wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego, a nadto nie wysłuchało osób zamieszkujących w obszarze oddziaływania inwestycji i przed wydaniem decyzji nie umożliwiło im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, czym naruszyło art. 77 i 10 § 1 kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wydało w dniu [...] decyzję nr [...] o utrzymaniu własnej decyzji w mocy.
Uzasadniając decyzję SKO wskazało, że zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przymiot strony przysługuje osobom uprawnionym w stosunku do nieruchomości, na której inwestycja ma być zlokalizowana oraz na które będzie ona oddziaływać. Natomiast działki nr [...] należące do wnioskodawczyni nie graniczą z terenem inwestycji, a oś główna promieniowana anten ustalona zgodnie z azymutami 50º, 180º i 300º nie obejmuje miejsc dostępnych dla ludności w promieniowaniu 150 m, od źródła promieniowania. Poza tym nad żadną z wymienionych działek nie będzie przebiegała oś główna wiązki promieniowania emitowanego przez anteny sektorowe, co oznacza, że nie znajdują się one w strefie oddziaływania inwestycji, a tym samym nie narusza ona jej chronionych prawem interesów.
Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję SKO Anna S. zarzuciła odbieranie jej dostępu do sądu i zamykanie drogi odwoławczej poprzez niezasadną odmowę uznania za stronę postępowania, a nadto sprzeczność powyższej decyzji z ustawą z dnia 3 października 2008 r. dotyczącą cen oddziaływania na środowisko, będącą implementacją Konwencji z Aarhus, z powodu ograniczenia pojęcia strony, przy uwzględnianiu oświadczenia projektanta, do przewidzianego w prawie budowlanym oraz odmowy stwierdzenia nieważności decyzji podjętej bez wykonania wymaganej prawem oceny oddziaływania na środowisko oraz bez obowiązkowych konsultacji społecznych.
Skarżąca ponownie zarzuciła pominięcie przy wydawaniu decyzji, dostarczonej SKO, sporządzonej na jej zlecenie opinii inż. M. K., jak również nieustosunkowanie się do przedłożonych 2 decyzji SKO w P. dotyczących naruszenia procedury lokalizacji inwestycji oddziaływującej na środowisko.
W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc ocenia, czy wydając decyzję organ nie naruszył prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu wpływającym na jej treść. W postępowaniu sądowym nie mogą być zatem brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej. Poza tym w myśl art. 134 § 1 ustawy, z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd nie będąc przy ocenie legalności co do zasady związany granicami skargi, to jest mając obowiązek wykraczania poza podnoszone w skardze zarzuty i reagowania na niedostrzeżone przez skarżącego wadliwości kontrolowanej decyzji, jest jednak związany granicami spawy. Granice zaś sprawy w zakresie orzekania wyznacza, jak przyjęto w orzecznictwo sądowym, jej przedmiot przez który należy rozumieć treść określonych praw i obowiązków oraz ich podstawę faktyczną i prawną. Oznacza to, że rozpoznając skargę sąd nie może wykraczać swoimi ocenami prawnymi poza granice sprawy określone przez przedmiot zaskarżonej konkretnej decyzji, a zatem ogranicza się do zbadania legalności tejże decyzji niezależnie od tego, czy rozwiązanie problemów podnoszonych przez osobę skarżącą wykracza poza zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia, którym jest wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art. 127 § 3 kpa decyzja utrzymująca w mocy własną decyzję tego organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego na działce nr [...], kontrola sądu, o której mowa w art. 1 § 2 wskazanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. sprowadzona była do legalności oceny, iż skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu niewżnościwym, a tym samym nie mogła wystąpić skutecznie z żądaniem jego wszczęcia.
Kontroli Sądu nie podlegała natomiast zgodność z prawem samej decyzji lokalizacyjnej, kwestionowaniu, której poświęcona jest znaczna część skargi, a w szczególności, czy zaistniały przesłanki nieważnościowe wymienione we wniosku o wszczęcie postępowania. Nie zachodziły też podstawy do ustosunkowania się do dotyczących tej decyzji kwestii przez SKO jako podnoszonych przez podmiot nie mający legitymacji do zainicjowania postępowania, o którym mowa w art. 157 § 2 kpa. Obligowane byłoby natomiast do nich się odnieść, gdyby nie stwierdziło przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.
Wniesiona skarga w zakresie, w jakim Sąd władny był ją rozpoznać zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie wywołane złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności określonej decyzji ostatecznej toczy się w trybie nadzwyczajnym, na który składają się dwie fazy: faza wstępna obejmująca badanie, czy wszczęcie postępowania nieważnościowego jest dopuszczalne (w tym, czy żądanie wniesione zostało przez legitymowany do tego podmiot) oraz czy wskazano podstawę z art. 156 § 1 kpa i faza właściwa – w której podlega wyjaśnieniu, czy przesłanka stwierdzenia nieważności rzeczywiście wystąpiła.
Wydanie na podstawie art. 157 § 3 kpa decyzji kończącej fazę wstępną powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdyby nie ma żadnej wątpliwości co do przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych takiego rozstrzygnięcia, gdyż co prawda decyzja taka załatwia sprawę, lecz nie rozstrzyga jej co do istoty w rozumieniu art. 104 kpa.
W rozpatrywanej sprawie organ wydając zaskarżoną decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej poprzestał na fazie wstępnej stwierdzając, że wnioskodawczyni nie była stroną postępowania dotyczącego lokalizacji stacji bazowej telefonii komórkowej, ale także nie wykazała swego interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności tej decyzji bądź, że jej interesu prawnego dotyczą skutki stwierdzenia tej nieważności.
W sprawach o ustalenie lokalizacji interesu publicznego, podobnie jak w sprawach o ustalenie warunków zabudowy dla innych inwestycji, legitymacja stron oceniana jest na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 28 kpa. W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czy jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jednym ze źródłem interesu prawnego, o którym mowa w wymienionym przepisie, są cywilne prawa rzeczowe: własność, wieczyste użytkowanie, zarząd nieruchomością.
W świetle powyższego przepisu nie budzi wątpliwości, że stroną postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji będzie zawsze wnioskodawca oraz właściciel, zarządca lub wieczysty użytkownik terenu, na którym ma być realizowana inwestycja.
Określając krąg podmiotów posiadających status strony w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji nie można jednak pominąć treści art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), z którego wynika, że każdy ma prawo ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych.
Przepis art. 54 pkt 2d wymienionej ustawy stanowi zaś, że organ orzekający ma obowiązek określić w decyzji ustalającej lokalizację inwestycji wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich.
Z cytowanych przepisów wynika, że osoba trzecia – właściciel, wieczysty użytkownik, zarządca danego terenu ma prawo domagać się od organu administracji publicznej ochrony swego interesu prawnego przy wydawaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji na terenie należącym do innego podmiotu.
Ustalenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, będącego atrybutem strony, także w sprawie o ustalenie lokalizacji inwestycji może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Musi więc istnieć konkretna norma prawa materialnego przewidująca w odniesieniu do określonego podmiotu w określonym stanie faktycznym możliwość wydania określonej decyzji, która rozstrzygając o prawach i obowiązkach tego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu. Inaczej mówiąc chodzi o normę, na podstawie której można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z prawami danego podmiotu (godzących w jego prawem chronione interesy).
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem interes prawny wynikający z konkretnej normy prawa materialnego (między innymi wiążącej się z ochroną środowiska), warunkujący posiadanie przez określony podmiot legitymacji procesowej strony, mają w związku z powoływanymi wyżej przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji co do zasady właściciele i wieczyści użytkownicy nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji, a nadto również właściciele i wieczyści użytkownicy gruntów dalej położonych – w zależności od zasięgu i stopnia oddziaływania planowanej inwestycji na te grunty.
Reasmując o posiadaniu interesu prawnego a zarazem legitymacji strony postępowania w przedmiotowej sprawie decyduje władanie nieruchomością (w formie własności, wieczystego użytkowania lub zarządu) położną w strefie oddziaływania inwestycji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, który skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela, że podstawą wyprowadzenia interesu prawnego, obok unormowań administracyjnego prawa materialnego, mogą być przepisy kodeksu cywilnego, jeśli powiązane są z tymi unormowaniami. W szczególności osoba trzecia ma interes prawny wynikający z art. 140 kc i 144 kc do uczestniczenia jako strona w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego zapaść może lub zapadła decyzja tak kształtująca stosunki na nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na sposób wykonywania przez nią prawa własności (vide wyroki NSA OSK 682/04 z dnia 8 marca 2005 r. – Lex 176144 i II OSK 1289/06 z 2 października 2007 r. – opublik. w internecie). Akceptowane jest również przez Sąd zajmowane w judykaturze stanowisko, że naruszenie interesu osób trzecich należy utożsamiać także z nieprzestrzeganiem konstytucyjnych zasad ochrony własności i równości obywateli.
Zatem usytuowanie obiektu z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli, wieczystych użytkowników innych nieruchomości oznacza nie tylko respektowanie norm administracyjnego prawa materialnego, ale także wyważenie interesów inwestora i wymienionych podmiotów.
Inwestycja w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej należy niewątpliwie do niekorzystnie oddziaływujących na środowisko w związku z emitowaniem przez anteny promieniowania elektromagnetycznego i krąg podmiotów posiadających interes prawny w takim wypadku jest zazwyczaj szerszy aniżeli przy zwykłych inwestycjach.
W przedmiotowej sprawie SKO uznało, że nie można wywieść interesu prawnego do kwestionowania decyzji lokalizacyjnej z faktu bycia właścicielem nieruchomości położnej w pobliżu inwestycji w sytuacji, gdy w wymaganej przepisami dla anten sektorowych (emitujących pola elektromagnetyczne o równoważnej mocy promieniowania izotropowego większej niż 2000 W a mniejszej niż 5000 W) odległości 150 m od środka elektrycznego w kierunku głównej wiązki promieniowania, przy maksymalnym pochyleniu wiązki, brak jest miejsc dostępnych dla ludności, a nadto nad tą nieruchomością nie będzie przebiegała oś główna wiązki promieniowania.
Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do stwierdzenia, że SKO zbadało z należytą starannością, czy postępowanie dotyczy interesu prawnego A. S., która podała, że zabudowania mieszkalno-inwentarskie na należącej do niej działce nr [...] znajdują się w odległości 50 -70 m do planowanego miejsca usytuowania stacji bazowej.
Zauważyć trzeba, że we wniosku o ustalenie inwestycji wskazano jako obszar jej oddziaływania tylko teren o wymiarach 10 x 12 m (uwzględniając skalę załącznika do wniosku 1:1000), a w decyzji lokalizacyjnej brak jest w części dot. ochrony środowiska zapisu o wpływie inwestycji na środowisko i jej oddziaływaniu nieruchomości, jak też wskazań związanych ze wspomnianym oddziaływaniem (art. 54 pkt 2 b, d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Przyjąć trzeba, że przez Wójta Gminy C. w ogóle nie była rozważana kwestia sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko skoro nie wydał wymaganego w art. 51 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska postanowienia w tym przedmiocie (ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku ... w niniejszej sprawie nie miała zastosowania z uwagi na treść art. 153 ust. 1).
Wobec powyższego obszar oddziaływania inwestycji określonej we wniosku inwestora wymagał weryfikacji przez SKO przed zajęciem stanowiska w kwestii statusu A. S. jako strony postępowania nieważnościwego. Sąd w składzie orzekającym podziela wyrażony przez WSA w Lublinie w wyroku z dnia 18 października 2007 r. sygn. II SA/Lu 539/07 (Lex 424673) pogląd o możliwości ustalenia innego zasięgu oddziaływania inwestycji przez organ aniżeli określony przez inwestora lub wynikający z przedłożonych przez niego dokumentów. SKO obligowane, było zdaniem Sądu, poddać ocenie rzeczywiste oddziaływanie stacji generującej promieniowanie elektromagnetyczne na nieruchomość wnioskodawczyni (działki nr [...]). Błędne jest bowiem założenie, że skoro inwestycja została zakwalifikowana do § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. (Dz. U. Nr 158, poz. 1105) zmieniającego rozporządzenie z dnia 9 listopada 2004 r. (Dz. U. Nr 157, poz. 2573) i – wobec niespełniania jednego z wymienionych w tym przepisie warunków (miejsca dostępne dla ludności określone w wymagany sposób znajdują się w odległości większej niż 150 m) - nie została uznana za mogącą znacząco oddziaływać na środowisko, to tego oddziaływania w ogóle nie ma.
Dane zawarte w sporządzonej na zlecenie inwestora załączonej do wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji analizie oznaczają jedynie, iż promieniowanie elektromagnetyczne ponadnormatywne o mocy pond 2000 W wystąpi w odległości 150 m, przy maksymalnym kącie pochylenia głównej wiązki promieniowania, na wysokości dopiero 20 metrów.
Tymczasem zabudowania wnioskodawczyni znajdują się w odstępie około 50-70m od miejsca planowanego posadowienia stacji bazowej (jest to odległość przez nią podana, przez organ nie sprowadzona i nie znajdująca odzwierciedlenia w zawartej w aktach sprawy dokumentacji), a więc w prostej linii z pewnością mieszczą się w 150- metrowej odległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia, zaś przewidziane anteny izotropowe to anteny promieniujące jednakowo we wszystkich kierunkach, przy czym wiązka promieniowania rozszerza się w miarę oddalania się od anteny, w związku z czym istotne znaczenie ma określenie przestrzeni oddziaływania wiązki promieniowania. W rozpatrywanej sprawie winno być zatem ustalone, czy w tak określonej przestrzeni oddziaływania anten izotropowych znajdują się działki wnioskodawczyni.
Pojęcie "oddziaływania" należy przy tym rozumieć szeroko, jako faktyczne oddziaływanie zarówno na samą nieruchomość, jak i na wszystkie elementy środowiska znajdujące się w danym obszarze, w którym to ujęciu także mieści się człowiek, aczkolwiek nie jako podmiot, lecz przedmiot ochrony (J. Stelmasiak: Ochrona interesu indywidualnego w prawie ochrony środowiska, analiza administracyjno-prawna. Jednostka wobec działania administracji publicznej).
Analiza treści art. 52 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (według stan obowiązującego przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. – Dz. U. Nr 199, poz. 1227) pozwala stwierdzić, że prawodawca, obok znaczącego i negatywnego oddziaływania na środowisko, wyróżnia oddziaływanie na środowisko w ogólności (ust. 1 pkt 2,4,5,- analogicznie jak w art. 66 ustawy z 3 października 2008 r.).
Dlatego, jeśli nawet w rozpatrywanym przypadku doszłoby do ustalenia, że promieniowanie elektromagnetyczne z projektowanej stacji bazowej, nie przekraczając minimalnych dopuszczalnych norm (dla pól elektromagnetycznych o częstotliwościach od 300 MHz do 300 GHz dopuszcza się gęstość mocy pola do 0,1 W/m2 lub inaczej o składowej elektrycznej – 7V/m w miejscach środowiska dostępnych dla ludności - vide załącznik nr 1, tabela 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczanych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów Dz. U. Nr 192, poz. 1883), w ogóle w obrębie nieruchomości wnioskodawczyni występuje (w jakichkolwiek wartościach), to według Sądu należałoby uznać ją za legitymowaną do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji lokalizacyjnej. Pojęcie strony w rozumieniu art. 28 kpa należy bowiem, zdaniem Sądu, wiązać z oddziaływaniem inwestycji na nieruchomość danego podmiotu, a nie tylko z oddziaływaniem naruszającym przepisy. Interes prawny wnioskodawczyni, o którym mowa w wymienionym przepisie będzie istniał zatem w razie stwierdzenia nawet minimalnego oddziaływania na jej nieruchomość promieniowania elektromagnetycznego pochodzącego z projektowanej stacji bazowej, zaś wywodzić go będzie należało z normy prawnej wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. (Dz. U. Nr 192, poz. 1883) regulującej zakres, wymagania i dopuszczalne granice tego oddziaływania (vide definicja pola elektromagnetycznego – art. 3 pkt 18 ustawy Prawo ochrony środowiska). Interes wnioskodawczyni będzie wówczas polegał na tym, by móc dopilnować w postępowaniu nieważnościowym wydania rozstrzygnięcia, które zapewniać będzie dochowanie wyznaczonych prawem granic i wymogów dopuszczalności prawnej oddziaływania projektowanej stacji bazowej na jej własność (dot. zwłaszcza kierunków oddziaływania głównych wiązek promieniowania emitowanego przez anteny sektorowe).
Inaczej mówiąc interes prawny A. S. będzie polegać na tym, by emisja od stacji mieściła się w granicach prawa oraz by wszystkie decyzje w tym zakresie zapadały zgodnie z wymogami prawa. Osobiste dopilnowanie tych okoliczności jest prawem zainteresowanej i nie można go jej odmówić argumentując, że organ tego dopilnował oraz, że normy emisji będą zachowane.
Także niedokonanie jednoznacznego wykluczenia realnej możliwości oddziaływania przedmiotowej inwestycji na nieruchomość skarżącej będzie równoznaczne, w ocenie Sądu, z koniecznością uznania jej za stronę w postępowaniu nieważnościowym.
Brak poczynienia przez SKO ustaleń i dokonania oceny co do rzeczywistego oddziaływania planowanej inwestycji generującej promieniowanie elektromagnetyczne na działki skarżącej, stanowi naruszenie wynikających z przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa zasad prawdy obiektywnej oraz oficjalności obligujących organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz do dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, które to naruszenie powodując przedwczesne wydanie decyzji mogło w znacznym stopniu rzutować na sposób załatwienia złożonego przez skarżącą z powołaniem się na art. 156 kpa wniosku.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.
Ponownie rozpatrując sprawę SKO uwzględni oceną prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w powyższym uzasadnieniu.
W wyroku z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. II SA/Bd 265/09 (dostępne w Internecie w bazie orzeczeń NSA) WSA w Bydgoszczy przyjął, że obszar faktycznego oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego można określić, znając wysokość masztu stacji bazowej i odległość miejsc dostępnych dla ludności. Jeżeli jednak według organu, zaistnieje konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności w celu dokonania ustaleń w omawianym zakresie (np. zawrócenia się do inwestora o uzupełnienie analizy sporządzonej we wrześniu 2008 r., dokładnego określenia odległości zabudowań skarżącej od miejsca usytuowania stacji bazowej, przeanalizowania oddziaływania inwestycji w kontekście charakteru i sposobu zagospodarowania nieruchomości skarżącej, skorzystania z pomocy biegłego), czynności te będą musiały być podjęte już w toku postępowania nieważnościowego, a w razie negatywnego ich wyniku zaistnieją podstawy do zakończenia tego postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie (vide wyrok NSA z 25 kwietnia 2006 r. I OSK 725/05 – lex 209119).
SKO winno nadto zapoznać się i odnieść się do sporządzonej na zlecenie skarżącej "opinii eksperckiej" złączonej do wniosku w wszczęcie postępowania nieważnościwoego (wymienionej w załącznikach do tego wniosku), a w której to opinii brak w przedłożonych sądowi aktach sprawy, jak również przed wydaniem decyzji zastosować się do art. 10 § 1 kpa.
Odnosząc się końcowo do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że SKO w T. nie miało obowiązku ustosunkowywać się bądź kierować się rozstrzygnięciami wydanymi przez organy administracji publicznej w innych sprawach.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło