II SA/Bd 312/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant: Przemysław Rauchut po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993; z późn. zm.; zwanej w skrócie ".e.l.d.o"). Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D., uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2010 r. i orzekł o wymeldowaniu skarżącej M. D. oraz F. D. z miejsca pobytu stałego przy ul. J. [...] w B.. W uzasadnieniu organ, przytaczając treść art. 15 ust. 2 e.l.d.o wskazał, że stosownie do art. 10 e.l.d.o. w związku z art. 6 ust. 1 e.l.d.o. oraz art. 25 Kodeksu cywilnego – pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wojewoda, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji i uzupełnionego w postępowaniu odwoławczym stwierdził, że skarżąca nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, tj. w mieszkaniu przy ul. J. [...] w B., a jej twierdzenie, iż opuściła miejsce pobytu stałego jedynie czasowo z uwagi na konflikt z byłym mężem nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ podkreślił, że skarżąca nie dostarczyła dowodów, które stanowiłyby, iż była ofiarą przemocy w rodzinie. Brak w tej kwestii stosownego dokumentu (wyroku sądu) uznającego M. D. za winnego stawianych mu zarzutów z art. 207 § 1 i 157 § 1 oraz art. 190 § 1 kk. Nadesłane do organu odwoławczego kopie dokumentów z Komisariatu Policji B. poświadczają jedynie wszczęcie postępowania w wymienionych powyżej sprawach i dotyczą działań podejmowanych w latach 2003, 2004 i 2005. W aktach sprawy znajduje się natomiast wyrok Sądu Okręgowego w B. X Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 16 grudnia 2005 r. (sygn. akt XC 1505/05), którym rozwiązano małżeństwo M. i M. D. bez orzekania o winie. Zdaniem organu nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż M. D. od grudnia 2005 r. nie zamieszkiwał w lokalu przy ul. J., co wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie jego wymeldowania z pobytu zgłoszonego również przy ul. J. w B. Skarżąca we wniosku o wymeldowanie byłego męża podała, iż nie przebywa on w ww. lokalu, nie posiada do niego kluczy i nie ponosi kosztów jego utrzymania. W takiej sytuacji trudno zdaniem Wojewody uznać, iż bezpośrednią i główną przyczyną opuszczenia lokalu przez skarżącą były awantury i konflikty z byłym mężem, tym bardziej, że nie zamieszkiwał on w spornym lokalu. Organ odwoławczy podniósł, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji M. D. wskazał, iż skarżąca M. D. dobrowolnie opuściła sporny lokal i od stycznia 2009 r. swoje i syna sprawy osobiste skoncentrowała w Z. przy ul. M. syn uczęszcza do Szkoły Podstawowej w Z. (w tym względzie przedstawił dowód – potwierdzenie przyjęcia F. D. do nowej szkoły z dniem [...] lutego 2009 r.), a w Parafii Św. Kingi w Z. w dniu [...] maja 2009 r. został przyjęty do Pierwszej Komunii Świętej. Przesłuchiwany jako strona w dniu [...] stycznia 2010 r. M. D. ponownie zeznał, iż była żona podczas rozprawy w Sądzie Rodzinnym w B., która odbyła się jesienią 2009 r., a dotyczyła unormowania widzeń i udostępniania kontaktu z synem Filipem zeznała, że nie zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu, a swoje sprawy osobiste i życiowe skoncentrowała z nowym partnerem w Z.. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest protokół sporządzony z rozprawy jaka odbyła się w dniu 16 października 2009 r. w Sądzie Rejonowym w B. Wydział VI Rodzinny i Nieletnich w sprawie o uregulowanie kontaktów M. D. z małoletnim synem F. D. (sygn. akt VI Nsm 370/07) oraz opinia wydana w dniu 31 marca 2009 r. przez Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno – Konsultacyjny przy Sądzie Okręgowym w B. Ponadto M. D. wyjaśnił, iż w spornym lokalu była żona pozostawiła wyłącznie stare ubrania swoje i dziecka, które są już bezużyteczne oraz zabawki syna z wieku przedszkolnego. Natomiast znajdujące się w mieszkaniu wyposażenie i meble zostały zakupione przez niego. Wojewoda zwrócił także uwagę, że skarżąca w maju 2008 r. złożyła w Sądzie Rejonowym w B. wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka w zakresie zezwolenia na dokonanie sprzedaży lokalu mieszkalnego przy ul. J. w B., będącego własnością małoletniego F. D.. Świadczy to o tym, iż intencją skarżącej jest sprzedaż przedmiotowego mieszkania, a nie jak utrzymuje – powrót do niego z zamiarem pobytu. Z ustaleń organu odwoławczego poczynionych w Terenowym Banku Danych (Wojewódzkich zbiorach PESEL) wynika również, że skarżąca w aktualnym miejscu pobytu nie zgłosiła zameldowania na pobyt czasowy, choć zobowiązana przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - art. 10 ust. 1 w związku z art. 8 ust. l winna tego dokonać skoro utrzymuje, że jej pobyt w Z. ma charakter wyłącznie czasowy. Ostatecznie, biorąc pod uwagę zapisanie syna skarżącej do nowej szkoły, skoncentrowanie jej spraw osobistych z nowym partnerem w Z. i powyżej wskazane działania podejmowane przez nią – organ odwoławczy uznał, iż opuszczenie przez skarżącą mieszkania przy ul. J. w B. ma charakter dobrowolny i trwały i podyktowane zostało świadomym, samodzielnym wyborem życiowym. Organ odwoławczy w orzeczeniu o wymeldowaniu ujął również małoletniego F. D., gdyż uznał, że nie można doprowadzić do sytuacji, w której chłopiec sam posiadał będzie zameldowanie na pobyt stały poza miejscem zameldowania jego opiekunów prawnych (w tym przypadku matki lub ojca). W skardze do sądu administracyjnego M. D. zarzuciła Wojewodzie naruszenie przepisów postępowania tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal położony przy ul. J. w B. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jej były mąż, pomimo iż od 2005 r. nie mieszka w lokalu przy ul. J. i nie ma do niego kluczy, wielokrotnie ją nachodził w tym lokalu i prowokował awantury będąc pod wpływem alkoholu. Wobec tego, chcąc uchronić siebie i syna przed byłym mężem, skarżąca była zmuszona opuścić lokal. Z tego powodu zamieszkała wraz z konkubentem w Z. Jednakże jednocześnie, chcąc umożliwić sobie i synowi w przyszłości dalsze spokojne zamieszkanie w lokalu, złożyła zawiadomienie o popełnieniu przez byłego męża przestępstwa znęcania się nad rodziną, aby w ten sposób zniechęcić go do prowokowania kolejnych awantur. W tej sytuacji zdaniem skarżącej jej zachowania nie można uznać za "opuszczenie miejsca stałego pobytu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 e.l.d.o. W tym względzie skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 968/07 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 533/07. LEX nr 512911). Skarżąca podniosła, że zapisała syna do szkoły w Z., aby nie miał w zaległości w nauce. Do lokalu w B. nie zamierza wracać, ale tylko do czasu, aż jej problemy natury osobistej w kontaktach z byłym mężem zostaną rozwiązane na tyle, aby było możliwe dalsze spokojne zamieszkiwanie w lokalu w B.. Skarżąca podkreśliła, że wbrew ustaleniom organu, jej syn przyjął I Komunię Świętą w B. a nie w Z. Skarżąca podniosła, że nie zameldowała się w Z., gdyż jej centrum życiowe cały czas jest w lokalu przy ul. J. w B. Nie wyklucza, że z przyczyn leżących po stronie byłego męża nie dojdzie do powrotu do tego lokalu. Dlatego z ostrożności złożyła wniosek do Sądu Rejnowego o zezwolenie na sprzedaż lokalu, ażeby w razie konieczności mieć już za sobą formalności. O tym, że zamierza w przyszłości wrócić do lokalu w B. świadczy to, że pozostały w nim jej rzeczy, przy czym wbrew twierdzeniu organu – rzeczy te nadają się jeszcze do użytku i są w dobrym stanie. Skarżąca zarzuciła, że nie wiadomo, jak organ ustalił, że meble znajdujące się mieszkaniu w B. są wyłączną własnością byłego męża. W tej kwestii organ oparł się wyłącznie na twierdzeniu byłego męża, któremu zależy na wykazaniu tego faktu po to, ażeby doprowadzić do wymeldowania skarżącej i jej syna. Organ pominął przy tym oświadczenie matki skarżącej, że wspomniane rzeczy, w tym meble, są własnością skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił, że M. D. nie miał interesu prawnego w złożeniu wniosku o wymeldowanie skarżącej. Nie ma on praw do lokalu przy ul. J. w B., a ponadto w momencie złożenia przez niego wniosku o wymeldowanie skarżącej (18 sierpnia 2009 r.) był już prawomocny wyrok rozwodowy (6 stycznia 2009 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Z treści skargi wynika, że skarżąca w istocie kwestionuje ustalenie przez organ dwóch zasadniczych okoliczności, tj. że opuściła mieszkanie w B. w sposób dobrowolny oraz że jej pobyt w Z. ma charakter stały, a nie czasowy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 e.l.d.o. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sąd podziela wielokrotnie akcentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest równocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd. (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 428/09, LEX nr 553123, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 329/07, LEX nr 460001). Z kolei przez "zamiar" stałego przebywania należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Pobytem czasowym jest natomiast przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 e.l.d.o.). Istotne znacznie dla rozróżnienia pobytu stałego od pobytu czasowego ma treść art. 8 ust. 1 e.l.d.o., zgodnie z którym osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. W świetle powyższego zdaniem Sądu organ nie naruszając art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w tym nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia za tym, iż pobyt skarżącej w Z. ma charakter pobytu stałego, co w konsekwencji skutkuje jej wymeldowaniem z poprzedniego miejsca pobytu w B. W sytuacji, kiedy skarżąca twierdzi, że przebywa w Z., przy czym jest to pobyt czasowy, niewykluczający jej stałego pobytu w B., istotną kwestią jest ocena przejawów jej zamiaru przebywania w sposób stały lub czasowy w jednym z tych miejsc, przy czym ocena ta powinna dotyczyć stanu faktycznego istniejącego w momencie podejmowania rozstrzygnięcia przez organ. Słusznie zatem organ, wskazując na materiał dowodowy, który został uzupełniony w toku postępowania odwoławczego, podkreśla te zachowania skarżącej, które są przejawem jej aktualnej woli odnośnie stałego charakteru pobytu w Z., a w szczególności przeniesienie dziecka do szkoły w Z. w lutym 2009 r. oraz wypowiedzi przed Sądem Rejonowym w B. w październiku 2009 r., że przebywa i ma zamiar zostać w Z., czy też toczące się postępowanie o zezwolenie na sprzedaż lokalu w B. Powyższe daty wskazują także na długotrwałość pobytu w Z., przy braku okoliczności wskazujących na przejściowe przeniesienie spraw życiowych skarżącej do tej miejscowości. Jednocześnie zasadnie, zdaniem Sądu, organ uznał, że nie zachodzą okoliczności wyłączające dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu w B. Także w tym wypadku organ słusznie wziął pod uwagę aktualny stan sprawy. Skarżąca dostarczała dokumenty dotyczące wszczęcia postępowań z lat 2003 – 2005 w sprawie znęcania się przez męża, jednakże brak jest informacji, że postępowania toczą się nadal bądź też skończyły się uznaniem winy byłego męża. Brak jest też dowodów, iż obecnie istnieje wspomniane zagrożenie. Należy przy tym zwrócić uwagę, że jak wynika z treści postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. (k. 13 akt organu I instancji), były mąż skarżącej nie przebywa w lokalu w B., a nawet po wymianie kluczy do tegoż mieszkania – przekazał je skarżącej. Niezasadnym jest też argument o braku interesu prawnego byłego męża skarżącej w sprawie, co skutkowałoby uznaniem, że wniosek o wymeldowanie złożyła osoba nieuprawniona. Trzeba w tym względzie zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 15 ust. 2 e.l.d.o decyzję o wymeldowaniu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu. Nawet gdyby zatem ww. wniosek uznać jedynie za informację pochodzącą od osoby nie mającej przymiotu strony – organ był władny i obowiązany toczyć postępowanie w sprawie wymeldowania z własnej inicjatywy. Jak wynika natomiast ze starań skarżącej dotyczącej zezwolenia na sprzedaż lokalu F. D. – były mąż skarżącej zachował prawo pieczy nad majątkiem dziecka, w której skład wchodzi lokal przy ul. J. w B. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.