II SA/Bd 312/22
WyrokWSA w Bydgoszczy2023-05-10
Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Grzegorz Saniewski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy córce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na matkę, jeśli matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale ma ustalone prawo do emerytury?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczność pobierania emerytury przez współmałżonka nie jest przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce.Stan faktyczny
Skarżąca K. S. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podnosząc, że negatywną przesłanką jest pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując błędną wykładnię przepisów i naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjne oddala skargę.
1. Decyzją z dnia 2 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił K. S. (dalej: skarżąca, strona) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – E. K., legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia 16 września 2021 r., zgodnie z którym została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności od dnia 2 sierpnia 2021 r.
W motywach swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Dalej organ wyjaśnił, że z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącej wynika, że nie da się ustalić kiedy jej niepełnosprawność powstała, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 2 sierpnia 2021 r, tj. po ukończeniu 25 roku życia przez wymagającą opieki osobę. Ponadto w ocenie organu czynności wykonywane przez skarżącą w ramach jej opieki nad matką mieszczą się w większości w zwykłych czynnościach pomocy świadczonej przez dorosłe osoby wobec starszych rodziców, a ich zakres nie stanowi stałej opieki nad matką.
2. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i bezpośrednie przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia podnosząc, że organ błędnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – dalej "u.ś.r.") bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje ona prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Ponadto w ocenie skarżącej organ dokonał także naruszeń o charakterze procesowym poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem wyjaśnienia wszystkich istotnych jej okoliczności.
3. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał w pierwszej kolejności, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zdaniem organu odwoławczego podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w niniejszej sprawie stanowi jednak art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ wymagająca opieki matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, natomiast jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
4. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, wniosła skargę do tut. Sądu wnosząc o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a.") poprzez dokonanie przez organy dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalenie, że mąż wymagającej opieki matki skarżącej jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie na nią świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy ma on ustalone prawo do emerytury;
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez organ, że skarżąca nie jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę, bowiem takie uprawnienie przysługuje mężowi niepełnosprawnej;
- art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, podczas gdy ustalenie możliwości sprawowania przez małżonka opieki powinno nastąpić w oparciu o inne środki dowodowe;
- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.
Ponadto w skardze strona zawarła:
- wniosek o przeprowadzenie dowodu z dołączonej do skargi decyzji ustalającej prawo do emerytury K. K.;
- wniosek o przeprowadzenie dowodu z dołączonego do skargi zaświadczenia lekarskiego dotyczącego K. K.;
- wniosek o przeprowadzenie dowodu z dołączonego do skargi oświadczenia K. K..
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje:
6. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022r., poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). Natomiast w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga nie jest zasadna.
7. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy dopuszczalne jest przyznanie skarżącej, jako córce osoby wymagającej opieki, czyli osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.), ale posiada ustalone prawo do emerytury, co w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a stanowi negatywną przesłankę przyznania przedmiotowego świadczenia.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżąca K. S. jest córką osoby wymagającej opieki – E. K., pozostającej w związku małżeńskim z K. K., nieposiadającym orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z literalnego brzmienia powyższych przepisów wynika, że skarżąca nie jest uprawniona do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tego względu, że jej matka, czyli osoba wymagająca opieki ma męża, który nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Z powyższego nasuwa się wniosek, że to mąż matki skarżącej w pierwszej kolejności może ubiegać się o przedmiotowe świadczenie, jednak jak wskazuje skarżąca nie może zostać mu ono przyznane z uwagi na przysługujące mu prawo do świadczenia emerytalnego. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zatem to, czy przyznanie prawa do emerytury mężowi wymagającej opieki osoby może wyłączyć względem skarżącej zastosowanie negatywnej przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia uregulowanej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a.
W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa odmienne stanowiska co do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Pierwsze z nich, wyrażone również przez organy w niniejszej sprawie, wskazuje, że warunkiem koniecznym do nabycia przedmiotowego świadczenia jest legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (por. wyroki NSA z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 229/21; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 699/21; z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 815/21). Zgodnie z drugim stanowiskiem, z którym zgadza się skarżąca, legitymowanie się takim orzeczeniem przez małżonka osoby wymagającej opieki nie jest konieczne dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności, jeżeli małżonek z przyczyn obiektywnych nie może realnie podjąć się opieki, a osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności sprawuje faktyczną opiekę nad osobą jej wymagającej (por. wyroki NSA z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 364/21; z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 744/21; z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1139/21).
Z uwagi na powyższą rozbieżność w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 6 kwietnia 2022 r. podjął w dniu 14 listopada 2022 r. uchwałę w składzie siedmiu sędziów, o sygn. akt I OPS 2/22, która wyznacza aktualną linię orzeczniczą w kwestii przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, co stanowi negatywną przesłankę przyznania ww. świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, albowiem ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na uprzednie brzmienie przepisów art. 17 u.ś.r., które do 2013 r. odnosiły się do kryterium braku faktycznej możliwości sprawowania opieki przez małżonka, czy też krewnego bliższego stopnia. Po zmianie kryterium to zastąpione zostało warunkiem, aby osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego w pierwszej kolejności legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. NSA stwierdził, że dokonana zmiana i wprowadzone kryterium są efektem celowej aktywności prawodawcy, nawiązującego do prokonstytucyjnej i systemowej wykładni sądów, jakiej poddawany był przepis w poprzednim brzmieniu. NSA uznał, że w przypadku omawianych przepisów nie zachodzą okoliczności wskazujące na błąd legislacyjny czy podające w wątpliwość racjonalność albo celowość przyjętego rozwiązania. Zauważono, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w ograniczonym zakresie. W kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, czy też art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił również, że zarówno art. 18, jak i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zobowiązują państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Zgodnie natomiast z art. 81 Konstytucji RP, praw określonych w art. 71 Konstytucji RP można dochodzić w granicach określonych w ustawie. Świadczenie pielęgnacyjne jest instrumentem wspierania rodzin będących w trudnej sytuacji ze względu na konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obowiązek wsparcia rodziny jako wspólnoty nie oznacza jednak obowiązku wspierania każdego z jej członków w taki sam sposób. Przez odesłanie do standardów określanych w ustawie, ustrojodawca w Konstytucji upoważnił ustawodawcę do przyjęcia szczegółowych form i zasad realizowania wskazanych zadań państwa. Ich katalog może być różny, a przyjęte rozwiązania ustawowe zróżnicowane.
W ocenie NSA uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy oznacza wzięcie pod uwagę również katalogu pozostałych świadczeń opiekuńczych. Ustawodawca świadomy zadań administracji publicznej w zakresie ochrony i opieki nad rodziną, które wynikają z Konstytucji RP, określił katalog rodzinnych świadczeń opiekuńczych, do których zaliczył: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne to świadczenia rodzinne adresowane do opiekunów, którzy nie podejmują pracy zarobkowej lub rezygnują z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenia dla opiekunów zostały ukształtowane w sposób, który zapewnia szerokie możliwości roztoczenia opieki nad osobą niepełnosprawną przez członków rodziny, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. O specjalny zasiłek opiekuńczy, przy spełnieniu przesłanek dochodowych, skutecznie ubiegać się może każda osoba, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmuje pracy zarobkowej lub rezygnuje z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
W konkluzji NSA wskazał, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.
Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z treści powołanej regulacji wywodzi się moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, a istota tego związania oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie nie widzi natomiast podstaw, aby zakwestionować stanowisko zajęte w zacytowanej uchwale.
8. Co więcej, Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd reprezentowany w części orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1416/20; z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2010/20) przemawiający za przyjęciem rozwiązania polegającego na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego. Prawdą jest, że emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (posiadania prawa do emerytury), która w tym wypadku wiązana być musi nie z samym tylko prawem do emerytury, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złoży wniosek wraz z decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 254/20).
W konsekwencji uznać należy, że nie jest wystarczającym wykazanie, że mąż osoby wymagającej opieki ma przyznane uprawnienie emerytalne, bowiem nie jest to przesłanka, która definitywnie uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tej osobie. Małżonkowi matki skarżącej przysługuje możliwość zawieszenia pobierania świadczenia emerytalnego. Zatem nie ulega wątpliwości, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w przypadku sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a okoliczność pobierania świadczenia emerytalnego przez współmałżonka nie jest przesłanką przejścia tego uprawnienia na inną osobę.
Z tych względów nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku zgłoszone w skardze wnioski dowodowe. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Sąd oddalił wnioski dowodowe, ponieważ ich przeprowadzenie nie było konieczne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji.
9. Reasumując, organ nie mógł przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę pozostającą w związku małżeńskim, z tego względu, że mąż osoby wymagającej opieki nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższa okoliczność stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zaś przyznanie prawa do świadczenia emerytalnego małżonkowi osoby niepełnosprawnej nie ma znaczenia dla oceny zastosowania tej normy.
Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
10. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło