II SA/Bd 328/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska ( spr ) Protokolant Ewa Czerwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007r. sprawy ze skargi Mirosława J. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę. Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2006 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 95 pkt 1 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) przyznał Mirosławowi J., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] 2006 r., świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. w kwocie 2.315,93 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozkazem Personalnym Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] 2006 r., st. sierż. szt. Mirosław J. z dniem [...] 2006 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby wojskowej. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że stronie przysługuje świadczenie pieniężne wypłacane przez wojskowe biuro emerytalne co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, chyba że w/w wybierze świadczenie emerytalne. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Mirosław J. zarzucił wydanie jej z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez uchybienie art. 10 z ustawy o uposażeniu żołnierzy z dnia 17 grudnia 1974 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r., nr 76 poz. 963 w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2004 r.) poprzez przyjęcie, iż uposażenie pobrane przez żołnierza zawodowego wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu podlega zwrotowi i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz natychmiastowe wstrzymanie potrąceń z uposażenia do dnia rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną. Uzasadniając podniesione zarzuty odwołujący podniósł, powołując się na treść cyt. wyżej przepisu art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, iż uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w związku z czym, jego zdaniem w niniejszej sprawie nie można mówić o świadczeniu nienależnym, gdyż zostało ono pobrane przez odwołującego się na podstawie obowiązujących w dniu pobrania przepisów prawa materialnego. Ponadto odwołujący zwraca uwagę, że rozpatrywana sprawa nie jest sprawą administracyjną, a zatem organ naruszył przepis art. 1 K.p.a. Strona odwołująca wskazuje również, że potrąceń z uposażenia może dokonywać wyłącznie uprawniony organ egzekucyjny; w niniejszej sprawie może nim być wyłącznie komornik sądowy działający na podstawie prawomocnego wyroku zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, natomiast dokonane przez organ dotychczasowe potrącenia są pozbawione podstawy prawnej, ponieważ brak jest tytułu wykonawczego w rozumieniu art. 777 K.p.c. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. nie jest upoważniony do wypłaty świadczenia pieniężnego, a zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego postanowienia w kwestii dokonania potrącenia z przyznanego świadczenia pieniężnego w związku z czym przyjąć należy, że organ I instancji nie potrącił żadnej kwoty z przyznanego świadczenia pieniężnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego rozstrzyga jedynie w zakresie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, natomiast wykonanie podjętej w tym przedmiocie decyzji należy do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S., co w niniejszej sprawie nastąpiło zgodnie z art. 96 ust. 7 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r., zgodnie z którym ten właśnie organ dokonuje wypłaty świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mirosław J. zakwestionował prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego i zarzucił jego wydanie z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 roku o uposażeniu żołnierzy, polegającą na przyjęciu wbrew wyraźnemu brzmieniu cytowanego przepisu, iż należności żołnierza zawodowego wynikające ze stosunku zawodowej służby wojskowej przyznane i wypłacone zgodnie z przepisami i zasadami obowiązującymi w dniu ich wypłaty podlegają zwrotowi. Ponadto, zdaniem skarżącego, rażąco naruszono przepisy prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 1 pkt 1 K.p.a., polegające na rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, sprawy, do której należy stosować przepisy art. 405 i nast. K.c. Do rażącego naruszenia prawa procesowego doszło również według skarżącego poprzez dokonanie potrąceń z uposażenia bez podstawy prawnej w postaci prawomocnego wyroku sądowego, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności lub administracyjnego tytułu wykonawczego oraz dokonanie tych potrąceń przez organ niewłaściwy, gdyż wyłącznie uprawnionym do dokonywania takowych potrąceń mógłby być komornik sądowy lub naczelnik urzędu skarbowego w przypadku egzekucji należności publicznoprawnych. W nawiązaniu do podniesionych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podkreślił, że stosownie do regulacji zawartej w art. 10 ustawy o uposażeniu żołnierzy, uposażenie i inne należności pieniężne pobrane przez żołnierza, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ponadto jego zdaniem ustawa o uposażeniu żołnierzy, nie zawiera regulacji dotyczącej zwrotu świadczeń już wypłaconych, a zatem należy uznać, iż świadczenie wypłacone nie podlega zwrotowi na podstawie jej przepisów. Wskazał też, że Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. nie był nawet uprawniony aby działać w tej sprawie jako organ administracji i wydawać decyzję administracyjną o zwrocie świadczenia; mógł natomiast jako organ statio fisci wytoczyć powództwo do właściwego sądu powszechnego. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie i powołał się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu żołnierza ze służby zawodowej, zarówno organ I jak i II instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dla właściwego zrozumienia zasadności rozstrzygnięcia Sądu, podkreślenia wymaga okoliczność, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja, na mocy której przyznano Mirosławowi J., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] 2006 r., świadczenie pieniężne wypłacane co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. O ile więc stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny musi odbyć się w granicach danej sprawy, wyznaczonych zakresem przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. np. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Tymczasem w niniejszej sprawie stwierdzić należy brak związku podniesionych w skardze zarzutów z przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia organów administracji. Analiza akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że organ I instancji nie dokonał jakichkolwiek potrąceń należności, w tym świadczenia pieniężnego wypłacanego skarżącemu po zwolnieniu ze służby, natomiast celem działania organu I instancji było jedynie ustalenie uprawnień skarżącego do określonych świadczeń w związku z przyznaniem skarżącemu jako żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, świadczenia pieniężnego na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (cyt. na wstępie), zgodnie z którym żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przysługuje również przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, przy czym właściwość Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. w zakresie przyznania przedmiotowego świadczenia pieniężnego określa przepis art. 104 tej ustawy. Słusznie zatem organ odwoławczy przyjął, iż Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego rozstrzyga jedynie w zakresie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego wypłacanego co miesiąc przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, natomiast wykonanie podjętej w tym przedmiocie decyzji należy do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S., co w niniejszej sprawie nastąpiło zgodnie z art. 96 ust. 7 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym ten właśnie organ dokonuje wypłaty świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Nie zasługuje również na uznanie pogląd kwestionujący dopuszczalność prowadzenia w rozpatrywanej sprawie postępowania administracyjnego i stosownie do przepisu art. 1 pkt 1 K.p.a. rozstrzygnięcie jej w drodze decyzji administracyjnej. Jak stanowi bowiem przepis art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż stosunek prawny, na podstawie którego skarżący dochodzi roszczeń nie jest stosunkiem cywilnoprawnym (stosunkiem pracy), a stosunkiem o charakterze administracyjnoprawnym. Żołnierze zawodowi pełnią bowiem służbę i pracę wykonują na podstawie stosunku służbowego, który nie jest stosunkiem pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz niepracowniczym, administracyjnym stosunkiem zatrudnienia. W tym zakresie zgodne są poglądy doktryny i orzecznictwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1992 r., III ARN 17/92, OSNCP 1993 z. 3 poz. 44, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1991 r., II SA 35/91, ONSA 1991 z. 3, poz. 64). Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego żołnierzy zawodowych nie są więc sprawami cywilnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 K.p.c.) i do ich rozpoznawania nie są powołane sądy powszechne (art. 2 § 1 K.p.c.). Są to sprawy administracyjne, rozpoznawane w drodze postępowania administracyjnego z ewentualną skargą do sądu administracyjnego. Utrzymanie więc w mocy decyzji organu I instancji przez Dowódcę [...] Okręgu Wojskowego było zgodne z prawem. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).