II SA/Bd 348/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 r. sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oddala skargę. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] 2015r. w pkt [...] Dowódca [...] Brygady Logistycznej, na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 114 ust. 4 pkt 3 i art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z dniem [...] 2016r. zwolnił st. szer. Ł. P. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy - wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. W odwołaniu Ł. P. podniósł, że nie odwołał się od niesłusznej oceny dostatecznej z opiniowania ogólnego z dnia [...] 2015r., bowiem został poinformowany przez przełożonych, że w związku z długotrwałą niedyspozycją zdrowotną, nie może liczyć na wyższą ocenę. Długotrwałe przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie jest przez niego nadużywane, bowiem tok nieszczęśliwych wydarzeń zmusił go do podjęcia leczenia i rehabilitacji. [...] 2014r. w wyniku nieszczęśliwego wypadku skręcił staw skokowy prawej kończyny, długotrwałe korzystanie z kul spowodowało nawet kłopoty z kręgosłupem, który w [...] 2012r. uległ uszkodzeniu w wypadku samochodowym w drodze do pracy. Może czekać stronę nawet operacja, od której obecnie chroni tylko rehabilitacja. W 2012r. zrezygnował z dalszej rehabilitacji na poczet planowanego wyjazdu na misje pokojową. Od tamtej pory odczuwa skutki zbyt wcześnie podjętego wysiłku fizycznego spowodowanego pracą. Odwołujący opisał dalsze kłopoty zdrowotne i nieszczęśliwy splot zdarzeń. Podkreślił że był i jest żołnierzem zdyscyplinowanym, zawsze sumiennie wykonywał powierzone zadania. Decyzją z dnia [...] 2016r. nr [...] Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 112 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 114 ust. 4 pkt 3 i art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r. poz. 1414 z późn.zm.) oraz § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. poz. 670), 1. uchylił zaskarżony rozkaz personalny nr [...] (pkt 6) dowódcy [...] Brygady Logistycznej z dnia [...] 2015r. w części dotyczącej daty zwolnienia st. szer. Ł. P. z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień [...] 2016r., 2. w pozostałej części utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, podkreślił, że opinią służbową z dnia [...] 2015r. odwołujący się otrzymał ocenę ogólną dostateczną, ponadto od [...] 2014r. żołnierz przebywa nieprzerwanie na zwolnieniach lekarskich. Dowódca uznał zatem że nie rokuje on nadziej na poprawę swojej dyspozycyjności orz zaangażowania w realizację zadań służbowych na zajmowanym stanowisku kierowcy operatora, a tym samym nie spełnia warunków do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] 2015r. dowódca [...] batalionu logistycznego wystąpił do dowódcy [...] Brygady Logistycznej z wnioskiem o zwolnienie z zawodowej służby wojskowej st. szer. Ł. P. w skutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny z opinii służbowej. Organ uprawniony kierował się przesłankami wynikającymi z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym można zwolnić z zawodowej wojskowej służby żołnierza zawodowego wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Organ odwoławczy zważył, że przeprowadzone w tej sprawie postępowanie nie wykazało naruszenia obowiązujących przepisów prawa zarówno w zakresie procedury kadrowej, jak i formy oraz treści orzeczenia. Zwolnienie szeregowego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło na pisemny wniosek dowódcy, który uznał, że żołnierz nie rokuje poprawy w zakresie wymaganej dyspozycyjności oraz poziomu realizacji zadań służbowych na zajmowanym stanowisku, a tym samym nie może uzyskać wyższej oceny służbowej. Konieczność ustalenia nowej daty zwolnienia ze służby wojskowej podyktowana była upływem dotychczasowego terminu. Ł. P., reprezentowany przez adwokata, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję zarzucił: - naruszenie przepisu art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w konsekwencji dowolna jego ocenę i błędne przyjęcie, nie mające na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, że istniały przesłanki do fakultatywnego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, - naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, a tym samym pozbawienie skarżącego udziału w każdym stadium postępowania. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasadzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, a także o przeprowadzenia dowodu z dokumentacji medycznej o powypadkowej na okoliczność skutków wypadku w drodze do pracy, przebytych urazów, jak i konieczności dalszego leczenia i rehabilitacji skarżącego. W uzasadnieniu przytoczono argumentację i orzecznictwo sądowoadministracyjne na poparcie zarzutów podkreślając wystąpienie wielu niezawinionych zdarzeń losowych skutkujących obecnym stanem zdrowia skarżącego i przebywaniem na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. W odpowiedzi na skargę Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezzasadne w oparciu o orzeczenia sądów administracyjnych. Organ podkreślił, że przy wydaniu uznaniowej decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie przepisu art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy, zobowiązany był kierować się dobrem służby, nie zaś trudną sytuacją zdrowotną, rodzinną czy finansową żołnierza. Zadaniem organu było ustalenie czy opinia służbowa ma walor dowodu potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej. Organ wskazał, także że przedłożone wraz ze skargą dokumenty nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto są to kopie, których zgodność z oryginałem nie została poświadczona przez pełnomocnika skarżącego. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 718, dalej: "P.p.s.a."). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 5 pkt 2 P.p.s.a., sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. W niniejszej sprawie dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r. poz. 1414 ze zm., dalej "ustawa"), zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Szczegółowe warunki i tryb zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej określa powołane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. poz. 670). Stosownie do § 12 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, w przypadku otrzymania ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej - dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczania na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza (§ 12 ust. 2). W przypadku gdy organ zwalniający nie uwzględni wniosku, o którym mowa w ust. 1, wyznacza żołnierza na stanowisko służbowe albo kieruje do organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe (§ 12 ust. 3). Przepisy te wskazują, że otrzymanie przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej może stanowić podstawę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu najpierw dowódcy jednostki wojskowej, a następnie właściwego organu, który może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie mimo niskiej oceny. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma prawo skorzystać. Jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza typu: trudna sytuacja zdrowotna i powody długotrwałej niezdolności z tego powodu do służby, rodzinna czy finansowa nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej żołnierza w której otrzymał ogólna ocenę dostateczną. Organ ocenia wyłącznie czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013r., sygn. akt. I OSK 2732/12,wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 marca 2015r. sygn. II SA/Ol 130/15 publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, do zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy niezbędne było wykazanie, że skarżący jako żołnierz zawodowy podlegał opiniowaniu służbowemu, że otrzymał w opinii służbowej ogólną ocenę dostateczną i opinia ta jest ostateczna. Wbrew przekonaniu skarżącego, organ zwalniający nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania, ustalać przyczyn niskiej oceny i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym organ orzekający o zwolnieniu z zawodowej ze służby wojskowej nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Czy też, jak oczekuje tego skarżący, celem ustalania przyczyn jego stanu zdrowia i przebywania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. We wskazanym wyroku NSA wyjaśnił, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia, bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 P.p.s.a. i art. 8 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 112 u.s.w., ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) dostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W rozpatrywanym przypadku skarżący w ogóle nie odwołał się od kwestionowanej obecnie pośrednio opinii służbowej, która została mu doręczona wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania w dniu [...] 2015 r., godząc się tym samym z otrzymaną oceną. W niniejszym postępowaniu nie ma znaczenia to, z jakiego powodu strona nie skorzystała z uprawnienia do odwołania się od opinii służbowej. Jak już wskazano, istotne w rozpoznawanej sprawie jest natomiast to, że opinia służbowa ma walor ostateczności. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii pozostawania na zwolnieniu lekarskim z przyczyn pozostających w związku z wypadkiem podczas do drogi do pracy, podnieść należy, że wypadki lub choroby związane ze służbą są podstawą do postępowania na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2014 r., poz. 213), natomiast w żaden sposób nie mogą być podstawą do żądania utrzymania kontraktu przy niskiej ocenie realizacji obowiązków służbowych. W tym wypadku kontrakt może być kontynuowany tylko wtedy, gdy jest to celowe ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych (wyrok NSA z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I OSK 81/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew przekonaniu skarżącego, przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie uniemożliwiało przeprowadzenia opiniowania służbowego. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.w. żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Opiniowanie służbowe przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października (art. 26 ust. 2 u.s.w.). W myśl zaś § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 764) opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierza zawodowego, który do 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej sześciu miesięcy wykonywał obowiązki na stanowisku służbowym. Z unormowań tych wynika, że pierwszemu opiniowaniu podlega żołnierz, który do dnia 15 sierpnia danego roku realizował obowiązki służbowe co najmniej przez okres sześciu miesięcy. Jeżeli do dnia 15 sierpnia nie miał jeszcze przepracowanego tego okresu będzie po raz pierwszy opiniowany w roku następnym. Kolejne opinie przeprowadza się corocznie, w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października, bez względu na to, czy w badanym okresie żołnierz nie mógł realizować obowiązków z usprawiedliwionych przyczyn, skoro stanowisko to zajmuje. Do takiej interpretacji szczególnie przekonuje treść art. 26 ust. 5 pkt 1 u.s.w., zgodnie z którym opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym. Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych, w określonych ustawowo terminach wskazuje na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają temu opiniowaniu, którego celem jest ustalenie aktualności przydatności do służby. Zważyć też należy, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych. W ocenie Sądu, przedłożona wraz ze skarga dokumentacja medyczna i powypadkowa, nie ma znaczenia do rozpoznania niniejszej sprawy, wobec tego brak było podstaw do przeprowadzania dowodu uzupełniającego w tym zakresie (art. 106 § 3 P.p.s.a.). Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się niezasadne bowiem zmierzały do zakwestionowania podejmowanej w warunkach uznania administracyjnego decyzji właściwego organu o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej żołnierza, który uzyskał w opinii służbowej dostateczną opinię ogólną. Skarżący nie wskazał, w jakim zakresie stan faktyczny konieczny dla rozstrzygnięcia sprawy nie został ustalony, a tym bardziej w jaki sposób zaskarżona decyzja nie została podjęta z uwzględnieniem interesu społecznego, w którym z pewnością leży to aby żołnierze zawodowej służby wojskowej dawali rękojmię należytego jej pełnienia i spełniali wszystkie warunki, w tym w zakresie zdolności do pełnienia służby, konieczne dla dobra zawodowej służby wojskowej a zatem również bezpieczeństwa obywateli. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. skarżący nie wykazał, w jaki sposób owo naruszenie miałoby pozbawić go możliwości czynnego udziału w postępowania na jakimkolwiek jego etapie. Skarżący jest jedyną stroną postępowania, w odwołaniu od rozkazu personalnego przedstawił swoje stanowisko, organ odwoławczy nie uzupełniał postępowania dowodowego w sprawie, nikt inny nie zgłaszał żadnych żądań. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.