II SA/Bd 362/14

Dnia 3 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi S. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania winnym popełnienia zarzucanych czynów i odstąpienie od ukarania oddala skargę. Komendant Miejski Policji w B. orzeczeniem nr ... z dnia ... 2013 r., na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Nr 287, poz. 1687 z zm.) odstępując od wymierzenia kary uznał skarżącego sierż. szt. S. W. za winnego naruszenia dyscypliny służbowej - odmowy wykonania polecenia zawartego w rozkazie personalnym nr ... z dnia ... 2013 r., tj. czynu z art. 132 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy oraz o nie dopełnienia obowiązku zapoznania się bieżącym grafikiem OPI KP B.-S. na luty 2013 r., na skutek czego stawił się dnia ... 2013 r. na służbę z godzinnym opóźnieniem, tj. czynu z art. 132 ust. 3 pkt 3 tej ustawy. Wg organu funkcjonariusz odmówił podpisania i wykonania rozkazu personalnego oraz został pouczony, iż jego zachowanie jest niewykonaniem polecenia przełożonego. Ponadto kierownik Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego zmienił grafik służb w którym zaznaczona była zmiana służby W. z godziny 9:00 na 7:00, tymczasem obwiniony w dniu ... 2013 r. stawił się na służbę ok. godziny 8:00, wyjaśniając że nie wiedział o dokonanej zmianie. Organ podkreślił, że w pkt 8 zakresu zadań/obowiązków opisanych w Karcie Opisu Stanowiska Pracy zawarty jest obowiązek zapoznania się po służbie z bieżącym grafikiem służby. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżący jest winny zarzucanych mu czynów. Nie może być usprawiedliwieniem niedoinformowanie obwinionego przez przełożonych o zmianie grafiku dyżurów, bowiem obowiązek zapoznania się z grafikiem ciąży na funkcjonariuszu. Odstępując od ukarania organ wskazał na okoliczności łagodzące: dotychczasową niekaralność, zdyscyplinowanie i otrzymywane nagrody. S. W., działając przez pełnomocnika złożył odwołanie od tego orzeczenia zaskarżając je w całości, zarzucając rażące naruszenie: art. 171 § 2 Kpa w zw. z art. 135p ust. 1 ww. ustawy o Policji - poprzez uniemożliwienie jemu i obrońcy udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków przez co pozbawiono go prawa do obrony oraz czynnego udziału w postępowaniu; art. 135e ust. 1 ww. ustawy- poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, dowolną ocenę materiału dowodowego; rażące naruszenie art. 135g ww. ustawy- poprzez zaniechanie uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego korzyść i wniósł o uchylenie orzeczenia i uniewinnienie od zarzucanych czynów. Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem nr ... z dnia ... 2013 r., na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ww. ustawy o Policji utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Wg organu stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów i zeznań świadków, które są spójne z dokumentami jak i wzajemnie ze sobą. Organ wskazał, że przepisy rozdziału 10 ustawy kompleksowo normują odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta i postępowanie było prowadzone zgodnie z tymi przepisami. W toku postępowania obwiniony dwukrotnie miał możliwość złożenia wyjaśnień, składał zrealizowane wnioski dowodowe, przed zakończeniem postępowania został zapoznany z aktami postępowania i pouczony o prawie do końcowego wypowiedzenia się oraz złożenia wniosków o ich uzupełnienie i skorzystał z prawa do ustanowienia obrońcy, który brał udział we wszystkich czynnościach z udziałem obwinionego. Zapewniono także pełny dostęp do akt postępowania. Nie sposób więc twierdzić, że był pozbawiony prawa do obrony. Organ odwoławczy przyznał, iż ocena materiału dowodowego przez organ I instancji była lakoniczna, jednakże nie stanowi to dostatecznego powodu do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bowiem zgodnie z art. 135n ust. 4 pkt 3 ww. ustawy uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może nastąpić, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Wskazane w odwołaniu uchybienie dotyczące uzasadnienia może być konwalidowane przez organ odwoławczy, co też uczyniono, dokonując obszernej oceny materiału dowodowego. S. W. reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę na powyższe orzeczenie, zarzucając mu rażące naruszenie przepisów postępowania karnego i ustawy o Policji: art. 171 § 2 kpk w zw. z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji - przez uniemożliwienie mu i obrońcy udziału w przeprowadzeniu dowodów z zeznań świadków, art. 135e ust. 1 - poprzez zaniechanie podjęcia czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i dowolną ocenę materiału dowodowego, art. 135g - poprzez zaniechanie uwzględniania okoliczności przemawiających na jego korzyść oraz niedających się usunąć wątpliwości i wniósł o uchylenie obu orzeczeń oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący wskazał, że organ I instancji, nie pouczył go o prawie do udziału w przesłuchaniu świadków, a także na brak zawiadomienia go o miejscu i terminie tych czynności. Wskazał, że art. 135f stanowi o prawie do obrony obwinionego, natomiast art. 171 ust. 2 kpk zgodnie z art.135p ustawy o Policji w zakresie dotyczącym świadków znajduje odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Podkreślił, że na organie ciąży obowiązek podjęcia starań w celu zapewnienia obwinionemu możliwości realizacji prawa do zadawania pytań świadkom i organ powinien pouczyć go o tym uprawnieniu i umożliwić uczestnictwo w przesłuchaniu świadków, zawiadamiając o miejscu i czasie przesłuchania. W treści pouczenia brak wzmianki o możliwości jego udziału w przesłuchaniach świadków. Obowiązek zawiadamiania obwinionego i obrońcy wynika również z art. 135f ust. 6 zd. 1 ustawy o Policji. Podniósł, że zgodnie z art. 135g rzecznik dyscyplinarny powinien badać też okoliczności przemawiające na korzyść obwinionego i dokonać obiektywnej i logicznej oceny dowodów. Tymczasem organ I instancji nie dokonał takiej oceny a jedynie przytoczył zeznania świadków i obwinionego, a organ II instancji dokonał własnej interpretacji materiału dowodowego, chcąc ukryć brak obiektywnej oceny dowodów przez organ I instancji i nie odniósł się do zarzutu braku oceny dowodów. Obydwa organy bezzasadnie odmówiły wiary jego wyjaśnieniem. Pominięto fakty i dowody świadczące o wprowadzeniu go w błąd i braku świadomości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Organy niedostatecznie wyjaśniły sprawę zmiany grafiku i fizycznej możliwości zapoznania się z dokonanymi zmianami przez obwinionego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, bowiem skarżący nie podał żadnych nowych okoliczności czy dowodów. W toku postępowania korzystał z prawa składania wyjaśnień, składał wnioski dowodowe, które zrealizowano a przed zakończeniem postępowania został zapoznany z aktami sprawy i pouczony o prawie do końcowego wypowiedzenia się oraz złożenia wniosków o uzupełnieniu materiału sprawy. Ponadto skorzystał z prawa do obrońcy, który także brał udział we wszystkich czynnościach z udziałem obwinionego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako "P.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji regulują przepisy art. 132 – 145 k przywoływanej ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji, zawarte w rozdziale 10 ustawy zatytułowanym – "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów." Rozpoznając więc złożoną skargę należało zbadać zgodność zaskarżonego orzeczenia przede wszystkim z tymi przepisami. Są to zarówno przepisy prawa formalnego jak i materialnego. Jeśli chodzi o przepisy proceduralne należy przede wszystkim zwrócić uwagę na treść art. 135 § i art. 135 p ustawy o Policji. Przepis art. 135 p ust. 1 stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące; wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuję się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego. Oznacza to, że wszelkie powoływanie się na przepisy Kpk, o ile nie dotyczą wezwań, terminów, doręczeń i świadków jest chybione. Ustawa o Policji a nie Kodeks postępowania karnego określa także uprawnienia obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Są to m.in. prawo do odmowy składania wyjaśnień, prawo zgłaszania wniosków dowodowych, prawo przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzenia z nich notatek, prawo ustanowienia obrońcy, którym może być policjant, adwokat albo radca prawny, przy czym udział obrońcy obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym nie wyłącza osobistego udziału w nim obwinionego (art. 135 f ust. 1 i 5). Zbędne w tej ostatniej kwestii jest więc przywoływanie w skardze orzeczenia Sądu Najwyższego na ten temat, skoro treść przepisu art. 135 § f ust. 5 ustawy o Policji jest czytelna i jednoznaczna. Orzeczenie to dotyczy zresztą pozycji i praw oskarżonego w procesie karnym, a nie pozycji i praw obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Analiza akt sprawy prowadzi Sąd do wniosku, że nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. W toku postępowania przesłuchano bowiem 30 świadków w tym także świadków zawnioskowanych przez obrońcę obwinionego (zgłoszenie i wniosek z ... 2013 r.). Zebrano więc w sposób prawidłowy obszerny materiał dowodowy i dokonano jego wszechstronnej oceny, czemu dano wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu orzeczenia. Nadto przeprowadzono na wniosek ustanowionego obrońcy dowód z akt personalnych, co umożliwiło ustalenie a następnie uwzględnienie w orzeczeniu dyscyplinarnym okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary, umożliwiono także skarżącemu złożenie wyjaśnień. Jemu i obrońcy umożliwiono również zapoznanie się z aktami sprawy, uzgadniając i dostosowując (sic!) termin tej czynności do terminu dogodnego dla obrońcy (karta 227 akt). Żaden natomiast przepis ustawy o Policji nie przewiduje obowiązku powiadomienia obwinionego i jego obrońcy o terminie przesłuchania świadków i nie przewiduje uczestniczenia w tej czynności obwinionego i jego obrońcy. Z tych też powodów Sąd nie podzielił stanowiska wyrażonego w drugim z przywołanych w skardze wyroków. Wg przepisów ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Naruszeniem dyscypliny służbowej m.in. jest w szczególności: odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest także niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (art. 132 ust. 1 i 3 pkt 1 i 3). Przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; albo nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. (art. 132a) Analiza akt sprawy prowadzi więc Sąd do wniosku, że nie doszło także do naruszenia i tych przepisów tj. przepisów prawa materialnego. W tym miejscu należy dodatkowo przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2006 r. I OSK 1003/05 w którym m.in. stwierdzono, że jedną z cech właściwych dla stosunków służbowych jest określenie obowiązków służbowych, w tym dyspozycyjności funkcjonariusza służby publicznej i posłuszeństwa poleceniom służbowym oraz odpowiedzialność dyscyplinarna. Takie rozwiązanie przyjmuje ustawa o Policji, z której wynika, że składając ślubowanie funkcjonariusz Policji ślubuje m.in. przestrzeganie dyscypliny służbowej oraz wykonywanie rozkazów oraz poleceń służbowych. Granice związania funkcjonariusza Policji poleceniem służbowym reguluje natomiast art. 58 ust. 2 i 3 ustawy o Policji, stanowiąc że policjant ma prawo odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, jeżeli wykonanie rozkazu lub polecenie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. W takiej sytuacji o odmowie policjant powinien zameldować Komendantowi Głównemu Policji z pominięciem drogi służbowej. Nie doszło więc w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia do naruszenia przepisów ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Nie doszło także do naruszenia jakichkolwiek innych przepisów obowiązującego prawa w tym przepisów Kodeksu postępowania karnego i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. I dlatego wobec braku przesłanek wskazanych w przywołanych przepisach art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną po myśli art. 151 tej ustawy oddalono.