II SA/Bd 404/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2007r. nr [...] w przedmiocie przekazania podania do załatwienia według właściwości oddala skargę. II SA/Bd 404/07 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] 2007 r., nr [...] uznało się za niewłaściwe do załatwienia podania T. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] 1976 r., nr [...] i przekazało sprawę do załatwienia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie jako organowi właściwemu. W motywach decyzji organ wskazał, iż w związku z wejściem w życie z dniem 1 lipca 1990 r. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 291; z późn. zm.) przestał istnieć organ, który wydał kwestionowaną decyzję, zaś jego kompetencje przejęły organy gminy i organy administracji rządowej. Jeśli chodzi o sprawy dotyczące przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę na mocy art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198; z późn. zm.) przeszły one do właściwości administracji rządowej. Z dniem 1 stycznia 1992 r. kompetencje w zakresie gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, w tym przejmowania na własność gospodarstw rolnych na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1991 r., Nr 7, poz. 24; z późn. zm.) przeszły na Agencje Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencje Nieruchomości Rolnych). Powołując się na treść przepisów art. 17 pkt 3 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 października o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawujący nadzór nad działalnością Agencji. Za przyjęciem, iż wyżej wspomniany organ jest właściwy w sprawie przemawia, zdaniem Kolegium, również obecna linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. P. zarzuciła powyższemu postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., iż rażąco narusza ono normy prawa procesowego poprzez uchybienie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) i art. 65§ 1 k.p.a., wyrażające się w uznaniu przez tenże organ za niewłaściwy wbrew prawomocnemu wyrokowi WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. IV SA/Wa 2043/05. Wskazała przy tym, iż wyrokiem tym Sąd oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania z uwagi na zmianę przepisów i brak właściwości tego organu w sprawie, uznając, iż właściwym w sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.. Postanowieniem z dnia [...] 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na który powołuje się T. P., nie jest prawomocny, co potwierdza stosowana pieczęć na jego odpisie oraz że nie zawiera on w swej treści zapisu wskazującego, iż właściwym w sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.. Ponadto wskazał, iż wyrok ten nie jest dla niego wiążący również z tego powodu, że Naczelny Sąd Administracyjny w innych orzeczeniach jednoznacznie wskazywał, że właściwość Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest obecnie bezsporna w rozpoznaniu tej kategorii spraw. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższe postanowienie T. P. wniosła o stwierdzenie jego nieważności i postanowienia go poprzedzającego lub ewentualnie o uchylenie tychże rozstrzygnięć. Ponownie wskazała przy tym, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. rażąco naruszyło prawo uchybiając przepisom art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 65 § 1 k.p.a. Jej zdaniem w sprawie doszło również do naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i zaniechanie sprawdzenia, iż dołączony do sprawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie IV SA/Wa 2043/05 jest wyrokiem prawomocnym. Zwróciła uwagę, iż pogląd wyrażony w cytowanym wyżej wyroku jest wiążący dla organów, niezależnie od wyroków innych sądów (nawet wyższej instancji) zapadłych w innych sprawach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz wskazując, iż wydanie w sprawie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w świetle przyjętej aktualnie linii orzeczniczej obarczone byłoby wadą nieważności, jako wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić skutecznie zarzutu, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 157 ust 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Przepisem pozwalającym na ustalenie, jaki organ będzie organem wyższego stopnia w stosunku do tego, który wydał decyzję, jest art. 17 k.p.a. W niniejszej sprawie ustalenie organu wyższego stopnia nastręczać może trudności, bowiem decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się T. P. została wydana przez nieistniejący już organ - Naczelnika Miasta i Gminy Janowiec J., a na podstawie cytowanego wyżej art. 17 k.p.a. nie można wskazać organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego w stosunku do wydanej przez niego decyzji. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało ustalić, na który organ przeszła właściwość po Naczelniku Miasta i Gminy J. Decyzja z dnia 10 listopada 1976 r., której stwierdzenia nieważności domaga się T. P., została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz.118; ze zm.). Zgodnie z art. 31 ust. 1 tejże ustawy przejęcie nieruchomości na własność Państwa w zamian za rentę lub za spłaty pieniężne następowało na podstawie decyzji naczelnika gminy. Ustawa ta została uchylona z dniem 1 stycznia 1978 r. na mocy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140; ze zm.) za wyjątkiem art. 9 ust. 2, który to przepis utracił moc z dniem 1 lipca 1982 r., kiedy to został uchylony przez ustawę z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79; ze zm.). Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin została natomiast uchylona ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W myśl art. 59 ust. 3 tej ustawy przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, które to jednak organy przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 291; ze zm.) i ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. Zgodnie z art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198; ze zm.) sprawy dotyczące wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo regulowane ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin przeszły do właściwości rządowej administracji. Przepis ten został skreślony na podstawie art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw, w związku z wdrożeniem reformy państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126). Natomiast ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin straciła moc z dniem 1 stycznia 1991 na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 7, poz. 25). Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 58 ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 58, poz. 280) stanowiła, że przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych (art. 12 ustawy z dnia 11 kwietnia 2002 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. Nr 64, poz. 592). W artykule 58 ust. 4 ustawy ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990r. zawarta jest delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia, w którym zostaną szczegółowo określone zasady i tryb postępowania w sprawach o przejmowanie nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Z regulacji zawartych w wydanym na podstawie wyżej wskazanego przepisu rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 listopada 1992 r. w sprawie stwierdzenia niemożliwości sprzedaży nieruchomości przez osoby uprawnione do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników oraz przejmowania tych nieruchomości na własność Skarbu Państwa (§ 2 ust. 1 i ust. 4 pkt 2 oraz § 7 ust. 3) wynika, że czynności związane z przejęciem na wniosek właściciela nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa następują, jeżeli właściciel ma już ustalone prawo do emerytury lub renty. Należy w związku z tym podnieść, że ze względu na to, iż w ustawie z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) nie wskazano organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ustawę z 1974 r., a od dnia 27 maja 1990 roku sprawy wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do właściwości administracji rządowej, zaś od 1992 r. na Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa (Agencję Nieruchomości Rolnych), to organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą data należy poszukiwać, w ustaleniu organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który byłby obecnie właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem wyższego stopnia w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych (Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zatem to on będzie organem właściwym do rozpatrzenia omawianego wniosku T. P.. Dodać należy w tym miejscu, że podobne stanowisko, do zajętego przez Sąd w niniejszej sprawie, było wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie sądowym (por. postanowienia NSA z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. I OW 226/05 publ. Lex 210243, postanowienie NSA z 14 grudnia 2004, sygn. OW 142/04, postanowienie NSA z 18 października 2005 r. sygn. I OW 201/05 publ. Lex 188695). W związku z powyższym należy wskazać, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. prawidłowo uznało się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy J. z dnia [...] 1976 r.. Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w skardze, podnieść trzeba, iż Sąd nie podziela zarzutu strony skarżącej, iż kwestionowane rozstrzygnięcie narusza art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) ze względu na wiążącą m.in. organy administracji treść prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006r., sygn. IV SA/Wa 2043/05. Należy bowiem zwrócić w pierwszej kolejności uwagę, iż przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była legalność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] 2005 r. nr [...] uchylającej decyzję Wojewody B. z dnia [...] 1998 r. ze względu na jego niewłaściwość do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w J. z dnia [...] 1976 r.. Zatem postępowanie sądowo-administracyjne zakończone wyrokiem z dnia 27 stycznia 2006 r. oddalającym skargę T. P. na wyżej wskazaną decyzję, mimo iż związane z postępowaniem administracyjnym wszczętym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., dotyczyło innej kwestii. Analizując natomiast treść omawianego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy wskazać, iż wbrew twierdzeniom skarżącej nie wskazuje się w nim, by w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w J. organem właściwym było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. W uzasadnieniu tego wyroku dokonuje się jedynie analizy przepisów poszczególnych ustaw pod kątem istnienia przepisu wyraźnie i pozytywnie wskazującego na wojewodę, jako organ wyższego stopnia w stosunku do naczelników gmin. Zatem przede wszystkim z tego względu nie można uznać za wiążące stwierdzenia o właściwości SKO. Rozważania w tym przedmiocie wykroczyły bowiem poza zakres przedmiotowy sprawy. W świetle treści przepisu art. 170 p.p.s.a. organy administracji, jak i tut. Sąd są związane oceną zgodności z prawem skontrolowanego orzeczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie właściwości Wojewody do wydania rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w J. Decyzje podjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie stoją więc w sprzeczności z zajętym stanowiskiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż Wojewoda nie jest organem kompetentnym do rozstrzygania niniejszej sprawy Jeśli natomiast chodzi o zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. przepisów art. 7, 77 i 80 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i zaniechanie sprawdzenia czy dołączony do sprawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r. jest wyrokiem prawomocnym, należy wskazać, iż wprawdzie faktycznie organ ten w uzasadnieniu swej decyzji podniósł, iż wspomniany wyrok nie jest prawomocny, bez dokonania w tym przedmiocie ustaleń, lecz zdaniem Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Trudno przy tym mówić o naruszeniu przez organ zasady swobodnej oceny dowodów w sytuacji, gdy ze względu na treść podjętego rozstrzygnięcia organ w ogóle nie przeprowadzał postępowania dowodowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z poźn. zm.) orzekł o oddaleniu skargi.