II SA/Bd 405/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędzia WSA Mariusz Pawełczak Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi [...], [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia żądania przekazania do sądu sprawy rozgraniczenia oddala skargę. W. C. i I. C. (dalej jako: skarżący, strona), reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: organ, SKO) z [...] marca 2025 r. nr [...]. Postanowieniem tym organ utrzymał w mocy postanowienie Wójta Gminy R. (dalej jako: Wójt) z [...] grudnia 2024 r., nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne o przekazanie do sądu sprawy o rozgraniczenie nieruchomości, zakończonej decyzją Wójta z [...] stycznia 2024 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wójt decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] zatwierdził prawnie obowiązujące granice i znaki graficzne spisane w protokole granicznym z [...] grudnia 2023 r. przez geodetę T. D., dotyczące przebiegu zewnętrznych linii granicznych działki [...] położonej w miejscowości B. obr. B. gm. O., stanowiącej własność Gminy O., z działkami położonymi w: - obrębie geodezyjnym B. gm. O.: nr [...] i nr [...], - obrębie geodezyjnym B. gm. O.: nr [...], nr [...] i nr [...], - obrębie geodezyjnym R. K. gm. B. K.: nr [...], nr [...], nr [...] Decyzja zawierała pouczenie o tym, że strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granic, w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji może żądać przekazania sprawy, za pośrednictwem Wójta Gminy R., do Sądu Rejonowego w R.. Powyższa decyzja została doręczona skarżącym [...] stycznia 2024 r. Pismem z [...] kwietnia 2024 r. skarżący wystąpili bezpośrednio do Sądu Rejonowego w R. I Wydziału Cywilnego o "przywrócenie terminu niezbędnego do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy R. [...] w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym o naruszenie prawa własności-wywłaszczenie z gruntu rolnego o powierzchni około 16 arów z przeznaczeniem na drogę gminną". Sąd przekazał ww. pismo Wójtowi jako organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Uzasadniając wniosek skarżący podkreślili, że [...] grudnia 2023 roku wezwali patrol policji w związku z wysypywaniem kamienia drogowego na ich pole. Podkreślili, że patrol policji wstrzymał wszelkie prace na spornym gruncie, którego są właścicielami do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sporu między nimi a Wójtem Gminy O. oraz geodetą T. D., którzy bezprawnie naruszyli prawo własności wyznaczając nowe granice na podstawie mapy klasyfikacji gleb. W ocenie skarżących decyzja rozgraniczeniowa nie ma mocy prawnej i nie jest wiążąca. Wójt Gminy O. nie zastosował się do wydanego polecenia przez policję. W dniu [...] lutego 2024r. skarżący stwierdzili wznowienie prac przez Wójta Gminy O., który skierował do pracy sprzęt ciężki w postaci równiarki. Po stwierdzeniu wznowienia zakazanych prac w formie przypomnienia pismem z [...] lutego 2024r. skarżący zanegowali prowadzenie prac związanych z utwardzeniem gruntu. W odpowiedzi otrzymali pismo, iż postępowanie w sprawie nowych granic zostało zakończone prawomocną decyzją z [...] stycznia 2024r. W ocenie skarżących decyzja taka nie powinna zostać wydana z uwagi na toczące się postępowanie wyjaśniające prowadzone przez prokuraturę i rozstrzygnięciem sporu przez Sąd. Skarżący podkreślili, że w ich odczuciu urzędnicy mają świadomość popełnionych błędów i bezprawnego pozbawienia ich majątku. Wobec braku porozumienia i dobrej woli byl zmuszeni złożyć zawiadomienie do Prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżący załączyli odwołanie z [...] kwietnia 2024 r. od decyzji Wójta z [...] stycznia 2024 r. Wójt postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. nr [...] odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej jako P.g.k), mylnie nazwanego "odwołanie od decyzji Wójta Gminy R. [...]" uznając, że strona uchybiła terminowi, o którym mowa w art. 58 k.p.a. W ocenie organu ani "odwołanie" ani wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego pisma nie zawiera żadnych wyjaśnień w kwestii spóźnionego złożenia żądania w trybie art. 33 ust. 3 P.g.k. Organ podkreślił także, że wniosek nie zawiera żadnego uprawdopodobnienia, że naruszenie terminu nastąpiło bez winy strony. Podniesione okoliczności wskazują natomiast, że skarżący nie dochowali 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia w terminie 14 dni żądania w trybie art. 33 ust. 3 P.g.k. Skarżący (reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika) złożyli zażalenie (błędnie nazwane odwołaniem) od postanowienia Wójta. Zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na rozstrzygnięcie polegający na przyjęciu, że uchybienie skarżących odnośnie terminowości złożenia odpowiednich pism nastąpiło bez ich winy, podczas gdy z treści odwołania jak i wniosku o przywrócenie terminu wynika, że pozostawali w uzasadnionym acz błędnym przekonaniu, że zgłoszenie sprawy do Prokuratury i dotychczas składane pisma do Wójta Gminy R. i Osięciny wstrzymają wykonalność decyzji rozgraniczeniowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] marca 2025 r. nr [...] r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. SKO wskazało, że nie ma podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego. Skarżący nie wykazali bowiem przesłanek z art. 58 k.p.a., w szczególności nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy, ani nie wskazali, kiedy ustała przyczyna uchybienia, co uniemożliwia ocenę dochowania 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie. Organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, że decyzja o rozgraniczeniu z [...] stycznia 2024 r. została doręczona skarżącym 12 stycznia 2024 r., więc termin na żądanie przekazania sprawy do sądu upływał 26 stycznia 2024 r. Skarżący powoływali się na działania policji, Prokuratury oraz pisma kierowane do Wójta, jednak okoliczności te miały miejsce przed doręczeniem decyzji i nie miały wpływu na możliwość dochowania terminu. Nie wykazano też, aby błędne przekonanie co do wstrzymania wykonania decyzji wynikało z okoliczności niezależnych od skarżących. Organ zaakcentował, że najpóźniejszą datą, w której skarżący mogli pozostawać w błędzie, było doręczenie im pisma Wójta z [...] marca 2024 r. (odebrane 8 marca 2024 r.), w którym wyraźnie wskazano, że postępowanie o rozgraniczenie zostało zakończone prawomocną decyzją z [...] stycznia 2024 r. Oznacza to, że 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął 15 marca 2024 r. Tymczasem wniosek o przekazanie sprawy do sądu oraz wniosek o przywrócenie terminu złożono dopiero 25 kwietnia 2024 r., czyli ponad miesiąc po upływie możliwego terminu. Organ odwoławczy wskazał także, że skarżący nie przedstawili argumentów, które wskazywałyby na zachowanie należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Strona zaskarżyła powyższe postanowienie w całości do Sądu Administracyjnego, podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 58 § 1 i 2 k.p.a., polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, a w konsekwencji bezzasadny przyjęciu, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego na podstawie art. 33 ust. 3 P.g.k nastąpiło z winy skarżących. Organ rozstrzygający sprawę nieprawidłowo ocenił całokształt okoliczności faktycznych i pominął istotne przesłanki natury obiektywnej i subiektywnej, które wskazują, że uchybienie terminowi było niezawinione oraz, że niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia podjęto przewidziane prawem działania, 2) art. 11 oraz art. 77 k.p.a., poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności związanych z przyczynami niedochowania terminu. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadne. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przekazanie sprawy rozgraniczeniowej do sądu powszechnego na podstawie art. 33 ust. 3 P.g.k. Zgodnie z tym przepisem, strona niezadowolona z decyzji rozgraniczeniowej może w terminie 14 dni od jej doręczenia żądać przekazania sprawy do sądu powszechnego. Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., co oznacza, że zachowanie tego terminu ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Uchybienie temu terminowi skutkuje niedopuszczalnością drogi sądowej. Dopuszczalne jest natomiast przywrócenie terminu w trybie art. 58 k.p.a. Postanowienie organu administracji w tym przedmiocie jest zaskarżalne w toku instancji oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1997 r., III CKN 74/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 161). Bezsporne w sprawie jest, że decyzja Wójta w przedmiocie rozgraniczenia z [...] stycznia 2024 r. została doręczona skarżącym 12 stycznia 2024 r. W konsekwencji 14 – dniowy termin na złożenie wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego upłynął 26 stycznia 2024 r. Skarżący w tym terminie nie wystąpili z żądaniem przekazania sprawy do sądu, lecz dopiero 25 kwietnia 2024 r. skierowali pismo do Sądu Rejonowego, domagając się przywrócenia terminu oraz rozpoznania sprawy. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tj. gdy: - wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, - strona uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu, - równocześnie zostanie dokonana czynność, dla której termin był określony. Jak wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny, przesłanki te muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich skutkuje obligatoryjną odmową przywrócenia terminu (por. np. wyrok NSA z 7 lutego 2019 r., II GSK 496/17). W niniejszej sprawie organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżący nie dochowali już samego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem Wójta z [...] marca 2024 r., doręczonym skarżącym 8 marca 2024 r., zostali oni jednoznacznie poinformowani, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało zakończone prawomocną decyzją z [...] stycznia 2024 r. oraz że decyzja ta wywołuje skutki prawne. Tym samym najpóźniej z dniem doręczenia tego pisma ustała ewentualna przyczyna uchybienia terminu i ewentualna niepewność skarżących co do skutków decyzji oraz przysługujących im środków prawnych. Skoro zatem przeszkoda w złożeniu wniosku o przekazanie sprawy do sądu powszechnego ustała 8 marca 2024 r., siedmiodniowy termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. upłynął 15 marca 2024 r. Tymczasem sporny wniosek został wniesiony dopiero w 25 kwietnia 2024 r., a więc w sposób oczywiście spóźniony. Już tylko ta okoliczność wykluczała możliwość merytorycznego badania wniosku o przywrócenie terminu. Niezależnie jednak od powyższego, organy trafnie uznały również, że skarżący nie uprawdopodobnili, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez ich winy. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wyłącznie wówczas, gdy strona – mimo dochowania najwyższej staranności – nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie, z przyczyn od niej niezależnych (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018 r., II OSK 3051/17). Brak winy nie zachodzi natomiast w przypadku błędnej oceny sytuacji prawnej, nieznajomości przepisów prawa czy subiektywnego przekonania strony o bezskuteczności decyzji administracyjnej. Podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące interwencji Policji, prowadzenia postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę oraz kierowania pism do Wójta nie stanowiły obiektywnej przeszkody w dochowaniu terminu ustawowego. Okoliczności te miały miejsce w istotnej części jeszcze przed doręczeniem decyzji rozgraniczeniowej i w żaden sposób nie pozbawiały skarżących możliwości złożenia skutecznego wniosku do sądu w trybie art. 33 ust. 3 P.g.k. Nie może również zostać uznane za usprawiedliwione błędne przekonanie skarżących, że samo zgłoszenie sprawy do Prokuratury wstrzymuje skuteczność decyzji administracyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2017 r., II OSK 1849/15, mylne przekonanie strony co do skutków prawnych określonych działań nie może być utożsamiane z brakiem winy w uchybieniu terminowi procesowemu. Wbrew twierdzeniom skargi, organy nie naruszyły również art. 11 ani art. 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób kompletny, a przebieg korespondencji pomiędzy stronami i organem pozwalał na ocenę zarówno momentu ustania przeszkody do złożenia wniosku do sądu powszechnego jak i braku podstaw do przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.