II SA/Bd 422/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [... nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego oraz opału w naturze oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. działający z upoważnienia Miasta T. Z-ca dyrektora ds. Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. przyznał K. B. pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej kwocie [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie częściowych kosztów: zakupu środków czystości i wywozu szamba – [...] zł, opłaty energii i gazu – [...] zł, zakupu leków i kosztów leczenia w lutym 2011 r. – [...] zł oraz opału w naturze [...] kg. W uzasadnieniu wyłożono zasady przyznawania pomocy społecznej podkreślając, że niewielka ilość środków nie pozwala na uwzględnienie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. B. kwestionując wysokość przyznanego zasiłku wniósł o przyznanie pomocy w wyższej wysokości. Odwołujący uważa, że otrzymał jałmużnę a nie pomoc. Jego zdaniem, przyznanie 80 zł na pokrycie kosztów zakupu środków czystości, zapłaty gazu, wywozu szamba i zakupu leków to "czysta kpina i złośliwość ze strony MOPR". Podkreślił, że za taką kwotę to nawet nie wykupi wszystkich leków – w załączeniu przedłożył fakturę leków już wykupionych na kwotę [...] zł. Skarżący podkreślił także, że dziwna jest dla niego sytuacja, iż przyznano mu tylko 250 kg opału skoro wnosił o 1 tonę, tym bardziej, że jego sytuacja – ile węgla zużywa rocznie – jest doskonale znana Ośrodkowi. Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2011 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami utrzymało ją w mocy. Ustosunkowując się do zarzutów podkreślono, iż organ I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, bardzo szczegółowo przeanalizował stan faktyczny i prawny sprawy, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2011 roku przyznając zasiłek celowy. Uwzględniono w szczególności sytuację materialną i rodzinną K. B., wielkość możliwych do rozdysponowania środków, ilość osób ubiegających się o pomoc na terenie objętym działaniem MOPR. Przy podejmowaniu decyzji uwzględniono stosowne przepisy ustawy o pomocy społecznej (w szczególności określające kryteria przyznawania pomocy) i uwzględniono przepisy wykonawcze. Forma i wysokość pomocy przyznanej w zakwestionowanej decyzji tj. zasiłku celowego są wynikiem wnikliwej analizy wszystkich w/w okoliczności. Organ odwoławczy podkreślił, że K. B. spełnia ustawowe kryteria przyznawania pomocy społecznej. Po pierwsze skarżący ubiegający się o pomoc prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe spełniając tym samym kryterium dochodowe, które wynosi 477 zł. Po drugie, kolejne kryterium – sytuacyjne, wynikające z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, jest spełnione, gdy wystąpi jedna z powołanych w pkt 2-15 tego przepisu okoliczności. W przypadku skarżącego również i to kryterium zostało spełnione, bowiem jak wynika z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ubiegający się o przyznanie pomocy jest osobą niepełnosprawną i dotkniętą długotrwałą chorobą. K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję z dnia [...] marca 2011 roku zarzucając jej nieważność ze względu na brak określenia osób podpisujących zaskarżoną decyzję. Ponadto skarżący podnosi, że decyzja SKO jest pozbawiona obiektywizmu, sprzyjająca MOPR w T., a tym samym krzywdząca dla skarżącego. Podkreślił, że pomoc, którą otrzymuje jest jedynie kpiną, jałmużną, a nie pomocą, jaką rzeczywiście potrzebuje by, choć w części zaspokoić swoje potrzeby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wyjaśniło, iż zaskarżona decyzja została podjęta przez skład orzekający widniejący na pierwszej stronie niniejszej decyzji, nadto w aktach sprawy znajduje się zarządzenie Prezesa SKO wyznaczające skład orzekający taki sam jak w zaskarżonej decyzji, dlatego też zarzut nieważności decyzji, zdaniem Kolegium, jest nietrafny. Organ odwoławczy zaznaczył, że z informacji uzyskanych z MOPR w Toruniu, wynika, że w ubiegłym roku skarżący jako stały bywalec tego Ośrodka, uwzględniając wszystkie możliwe formy pomocy: zasiłki celowe, zasiłki okresowe, ze względu na wystąpienie klęski żywiołowej – powodzi, otrzymał pomoc w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona ocena zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć wykazała, bowiem iż nie naruszają one przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. Na wstępie wskazać należy, iż materialno–prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 115, poz. 728 ze zm.). Zgodnie z treścią ustępu pierwszego tego przepisu, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Co do zasady, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Nie budzi wątpliwości, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej, jak również z kryterium dochodowym. Odnosząc się do tej kwestii stwierdzić należy, nie negując niewątpliwie trudnej sytuacji strony, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku celowego. Podkreślić, bowiem należy, że zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej, które może, ale nie musi zostać przyznane nawet, jeżeli wnioskodawca spełnia wszystkie warunki. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Trzeba, zatem stwierdzić, że w tej sytuacji wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku celowego są – z jednej strony – sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd, a więc takiej, jaka zapadła w niniejszym postępowaniu, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, przy czym Sąd nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1464/06, opubl. Lex nr 299415), iż z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym, bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega, zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Podnieść należy, iż skarżącemu zaskarżoną decyzją przyznano pomoc finansową w formie zasiłku celowego w łącznej kwocie [...] zł (zakup środków czystości i wywóz szamba – [...] zł, opłata energii i gazu – [...] zł, zakup leków i kosztów leczenia w lutym 2011 r. – [...] zł). Tak więc, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenia. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję, co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy a o nieprzyznaniu świadczenia w zakresie objętym wnioskiem decydowały możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie kwestionują one ustalonego stanu faktycznego, jak i prawnej podstawy rozstrzygnięcia, w związku z czym zdaniem Sądu zarzuty te nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.