II SA/Bd 427/14

Dnia 3 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi G. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu odwołania G. N. od decyzji Burmistrza T. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. odmawiającej G. N. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem Z. N., działając na podstawie art. 16a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia [...] lipca 2013 r. G. N. wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza T. przez p.o. Kierownika działu świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych, odmówiono jej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem Z. N. Organ ustalił, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2014 r., mocą którego uznano go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji do dnia [...] stycznia 2016 r. Niezdolność powstała przed [...] grudnia 2013 r. Organ ustalił nadto, że G. N. w dniu [...] sierpnia 2011 r. przekazała córce gospodarstwo rolne. Organ I instancji powołał treść art. 16a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że nie jest możliwe nabycie przez G. N. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia. Organ stwierdził, że przekazanie córce gospodarstwa rolnego nie może być uznane za rezygnację z zatrudnienia, bowiem z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierającej definicję zatrudnienia, wynika, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie mieści się w definicji zatrudnienia. Od decyzji wydanej przez organ I instancji G. N. złożyła odwołanie wskazując, że spełniła przesłanki konieczne do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Podała, że jej mąż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Spełniona została również przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca podała, że nie pracuje i opiekuje się niepełnosprawnym mężem. W jej ocenie, przekazanie córce gospodarstwa rolnego stanowi o rezygnacji z pracy na tym gospodarstwie. Podała również, że nie poszukuje pracy. Nadto już wcześniej miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne do dnia 30 czerwca 2013 r. W zaskarżonej, powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło bezzasadność odwołania. Organ wyjaśnił, że aby uzyskać specjalny zasiłek opiekuńczy, należy stosownie do art. 16a ust. 1 spełnić szereg przesłanek. Osoba niepełnosprawna musi legitymować się odpowiednim orzeczeniem, co w sprawie zostało spełnione. Osoba ubiegająca się o świadczenie musi również zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej zaś sprawie, zdaniem organu, skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia, bowiem zbycie gospodarstwa nie może być uznane za rezygnację z zatrudnienia. Z powyższego organ wywiódł, że G. N. nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy G. N. podkreśliła, że spełniła przesłanki konieczne do przyznania świadczenia. Podniosła, że jej mąż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Spełniona została również przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca podała, że nie pracuje i opiekuje się niepełnosprawnym mężem. W jej ocenie, przekazanie córce gospodarstwa rolnego stanowi o rezygnacji z pracy na gospodarstwie. Podała, że będąc w wieku przedemerytalnym nie poszukuje pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwanej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zwrócić należy uwagę, że specjalny zasiłek opiekuńczy, obok zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego, należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którą w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 16a określający przesłanki uzyskania i wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis wszedł w życie 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy, zgodnie z art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy (aktualnie jest to kwota 623 zł, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, Dz. U. z 2012 r., poz. 959). W przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (aktualnie jest to kwota 77 zł - § 2 pkt 1 lit. a cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r.), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 16a ust. 3 ustawy). Tylko łączne spełnienie powyższych przesłanek uprawnia daną osobę do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - w sytuacji gdy nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 16a ust. 8 ustawy. W niniejszej sprawie bezspornie skarżąca winna być uważana za osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy, mąż skarżącej Z. N. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i skarżąca sprawuje nad nim opiekę. Natomiast organy w żaden sposób nie uwzględniły w swoich ustaleniach kolejnej przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia, skupiając się głównie nad kwestią związaną z tym, czy skarżąca może być uważana za osobę rezygnującą z zatrudnienia, a mianowicie wysokością dochodu uzyskiwanego przez skarżącą i jej męża. Art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Na gruncie ustawy za dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy), a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy). Natomiast zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy, za dochód rodziny pełnoletniej osoby wymagającej opieki, o którym mowa w art. 16a ust. 2 ustawy, uważa się dochód następujących członków rodziny: osoby wymagającej opieki, małżonka osoby wymagającej opieki, osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia - z tym, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. W przedmiotowej sprawie organy ustaliły wysokość dochodu jedynie za 2011 (kwota [...] zł, vide zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] czerwca 2013 r. – k. nr [...] akt adm.) i 2013 r. (kwota [...] zł miesięcznie), podczas gdy zgodnie z cyt. wyżej art. 3 ust. 2a ustawy dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, więc winien być to dochód za 2012 r., ponieważ skarżąca złożyła wniosek o świadczenie w 2013 r. Jednak na rozprawie dnia 3 czerwca 2014 r. skarżąca oświadczyła, że w 2013 r. mąż otrzymywał emeryturę w wysokości podobnej jak w 2011 r., lecz na pewno nie niższej. Jak wskazano wyżej, dochód Z. N. za 2011 r. wyniósł [...] zł. Wynika to stąd, że dochód brutto, tj. [...] zł został pomniejszony o należy podatek [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł, co dało właśnie kwotę [...] zł. Dochód ten należało podzielić przez 12, co daje miesięczny dochód w wysokości [...] zł, a ten przez ilość osób w rodzinie (2), co dało wynik [...] zł. W rezultacie łączny dochód osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sprawie zaistniała zatem negatywna przesłanka, która uniemożliwiała przyznanie wnioskowanego świadczenia, a która nie została dostrzeżona przez organy, tj. zostało przekroczone kryterium dochodowe. Należy wskazać, że kryteria dochodowe określone w ustawie, od których uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy mając na przykład na względzie zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony, a wobec tego żadne inne, niż określone w ustawie kryteria, nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić trzeba, że nie było konieczne badanie przez organy kwestii związanych z tym, czy skarżąca spełnia pozostałe kryteria, w szczególności czy jest osobą rezygnującą z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na marginesie jedynie wskazać należy, że istnieje problem konstytucyjny dotyczący tego, czy osoba, która nie podejmuje pracy, jest osobą rezygnującą z zatrudnienia w rozumieniu ww. ustawy, lecz rozwiązanie tego problemu nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż w przypadku skarżącej, co wskazano wyżej, zostało przekroczone kryterium dochodowe jako negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia. Powyższe uchybienia organu, polegające na braku ustalenia dochodu skarżącej i jej męża w 2012 r. i braku dokonania rozważań w tym zakresie, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, skoro ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego świadczenie nie mogło być skarżącej przyznane, zatem zasadnie organy odmówiły przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak wynika z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro, co wskazano wyżej, uchybienie organów nie miało wpływu na wynik sprawy, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.