II SA/Bd 428/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpatrzeniu odwołania S. K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2010 r. (znak: [...]) o odmowie przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Z powyższą decyzją nie zgodził się S. K. i wniósł skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach: S. K. zwrócił się w dniu 6 kwietnia 2009 r. z wnioskiem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. (znak: [...]) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z upoważnienia Wójta Gminy C. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (decyzja z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...]). W związku ze skargą S. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2009 r. (sygn. akt II SA/Bd 499/09) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób istotny ze względu na fakt niedostatecznego wyjaśnienia przyczyn odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W szczególności należało dokonać analizy sytuacji osobistej wnioskodawcy pod kątem przesłanek wymienionych w art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej jako: "ustawa o pomocy społecznej") dotyczących przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organ pomocy zaś skupił się przede wszystkim na treści art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i jedynie "przy okazji" stwierdził, że wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu zamieszkania wnioskodawcy dnia 27 kwietnia 2009 r. nie uzasadnia przyznania tego specjalnego świadczenia. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśniło, że organ pomocy nie miał możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego z uwagi na ograniczone możliwości finansowe. Wojewódzki Sąd Administracji zauważył jednak, że ani akta sprawy, ani uzasadnienie decyzji organu I instancji nie zawierają obliczeń o jakich mowa w uzasadnieniu organu II instancji. Jeżeli więc jednym z powodów odmowy udzielenia wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego był brak środków, to organ zobowiązany był do przedstawienia stosownych obliczeń uzasadniających tą okoliczność. W związku z potrzebą uzupełnienia wyników postępowania w tym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. ponownie rozpoznając sprawę w związku z powyższym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchyliło decyzję z dnia [...] maja 2009 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wójta Gminy C.. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. poleciło organowi I instancji rozważenie sprawy w kontekście art. 39 lub art. 41 ustawy o pomocy społecznej i odniesienie jej do sytuacji bytowej wnioskodawcy. Dokumentując stan finansów gminnych przeznaczonych na pomoc społeczną należy przedstawić stosowne obliczenia pozwalające dokonać oceny zasobów jakimi gmina dysponuje. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. (znak: [...]) Wójt Gminy C., działając przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpatrzeniu odwołania S. K. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. (znak: [...]) organ II instancji wyjaśnił, że organ pomocy nie uwzględnił jego wskazówek dotyczących konieczności dokładnego przedstawienia stanu finansów gminy. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pomocy niedostatecznie uzasadnił przyczyny wydania decyzji odmownej i nie przeprowadził badania sytuacji materialnej wnioskodawcy w kontekście art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wójt Gminy C., działając przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono aktualną sytuację finansów gminy i wyjaśniono, że w dniu wydania decyzji na pomoc społeczną przeznaczono już blisko 11 % całkowitej kwoty zaplanowanej na pomoc społeczną w budżecie gminy na rok 2010. Organ pomocy przeprowadził ponadto analizę sytuacji wnioskodawcy pod kątem treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej, lecz nie znalazł podstaw do przyznania świadczenia pomocowego na zakup opału oraz wykładziny podłogowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., w związku z odwołaniem S. K., utrzymało powyższą decyzję w mocy. Zdaniem organu II instancji organ pomocy w sposób wyczerpujący uzasadnił przyczyny odmowy przyznania pomocy ze względu na negatywną ocenę sytuacji wnioskodawcy pod kątem przesłanek zarówno z art. 41 jak i art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do tutejszego Sądu, skarżący zarzucił, że odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego podyktowana jest uprzedzeniami do niego ze strony władz gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod względem zgodności z prawem. Zatem kognicja sądów administracyjnych została zawężona przez ustawodawcę do kryterium legalności. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej jako: "ustawa p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzję administracyjną. Przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej w niniejszej sprawie było przyznanie specjalnego zasiłku celowego skarżącemu. Wstępnie zatem należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (por. art. 3 ustawy o pomocy społecznej). Specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej mającym formę bezzwrotnego świadczenia pieniężnego, które przyznane może być w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny (por. art. 41 pkt 1 w zw. z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy społecznej). Przyznanie powyższego świadczenia następuje na wniosek osoby zainteresowanej, bądź z urzędu w formie decyzji administracyjnej (por. art. 102 w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Przyznawanie i wypłacanie specjalnego zasiłku celowego należy do zadań własnych gminy, przy czym jej właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (por. art. 17 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej). Decyzję administracyjną w tej sprawie wydaje kierownik właściwego ośrodka pomocy społecznej, na podstawie upoważnienia udzielonego przez wójta (por. art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., w zw. z art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej). Rozstrzygnięcie w sprawie specjalnego zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, które jednak nie oznacza dowolności przy jego przyznawaniu. Organ właściwy jest bowiem związany przywołanymi powyżej przepisami ustawy o pomocy społecznej, a w postępowaniu administracyjnym uwzględnia zasady ogólne określone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). W tych więc granicach organ dokonuje oceny sytuacji osobistej i majątkowej osoby zainteresowanej i ustala czy ma do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". W niniejszej sprawie, organy orzekające uznały, że sytuacja skarżącego nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem. W ocenie Sądu powyższa kwalifikacja nie nosi cech dowolności i nie przekracza granic uznania administracyjnego przysługującego organowi orzekającemu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 marca 2009 r. (sygn. akt II SA/Op 21/2009 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej "przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe". Biorąc zatem pod uwagę powyższe motywy, Sąd orzekł jak w sentencji, stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a.