II SA/Bd 447/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-11-21
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedstawienie przez przedsiębiorcę fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych, które skutkuje zaniżeniem należnej opłaty, obliguje organ do bezwzględnego cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, czy też należy ocenić charakter i skalę tej nieprawidłowości w kontekście zasady proporcjonalności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nie każde podanie przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Sankcja ta może być zastosowana jedynie w przypadku świadomego wprowadzenia organu w błąd, jako przejawu przedstawienia fałszywych danych. Zastosowanie tak dolegliwej sankcji przy znikomym uszczupleniu wpływów do budżetu gminy, bez uwzględnienia skali błędu i jego potencjalnych przyczyn (np. omyłki), narusza zasadę proporcjonalności i zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Prezydent Miasta cofnął zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych M. O. z powodu zaniżenia wartości sprzedaży za rok 2016 o 2.639,89 zł, co skutkowało uszczupleniem opłaty rocznej o 36,96 zł. Skarżący wyjaśniał, że była to omyłka pisarska spowodowana pośpiechem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że dla pojęcia "fałszywych danych" nie ma znaczenia świadomość wprowadzania danych niezgodnych z rzeczywistością. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy nieprawidłowo zastosowały sankcję cofnięcia zezwolenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz M. O. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] stycznia 2018 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz M. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 487 ze zm. – dalej "u.w.t.") cofnął wydane przez siebie zezwolenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, wydane na okres od dnia 9 kwietnia 2013 r. do 9 kwietnia 2018 r. w sklepie spożywczym przy ul. [...] we [...], prowadzonym przez M. O. (skarżącego). W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu treści art. 11ą ust. 4 u.w.t. organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. wartość sprzedaży napojów alkoholowych w prowadzonym przez niego sklepie za 2016 r. wyniosła dla napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz na piwo – 54.850,00 zł; skarżący wniósł na rachunek miasta należne opłaty za korzystanie w 2017 r. z posiadanych zezwoleń. Dalej organ wskazał, że w trakcie postępowania weryfikacyjnego wartości wskazanych w oświadczeniu za 2016 r. organ wezwał skarżącego do przedstawienia sposobu obliczeń i udostępnienia dokumentów źródłowych, na podstawie których dokonał wyliczenia wartości sprzedaży za rok 2016 r. – skarżący przedstawił wydruki z kasy fiskalnej. Weryfikacja powyższego doprowadziła organ do wniosku o niezgodności pomiędzy danymi złożonymi przez stronę, a wynikającymi z przedłożonych przez skarżącego dokumentów; wykryto zaniżenie wartości sprzedaży o 2.639,89 zł. Organ stwierdził, że mimo wyjaśnień skarżącego złożonych w toku postępowania, że wykryta nieprawidłowość była wynikiem zbyt pośpiesznego wyliczenia, okoliczność zaistnienia stwierdzonej nieprawidłowości obligowała go do zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. Wskazał, że różnica wartości sprzedaży spowodowała zaniżenie należnej opłaty z korzystanie z zezwolenia o 36,96 zł. Organ stwierdził, że korzystanie z kas fiskalnych daje gwarancję rzetelnego dokumentowania wartości sprzedaży, że spełnienie przesłanki z art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. obliguje organ do cofnięcia zezwolenia, oraz że skarżący, świadom odpowiedzialności za prawdziwość składanych danych, potwierdził własnym podpisem oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych do 4,5% alkoholu oraz piwa. Podkreślił, że skarżący wykazał się rażącym niedbałością w wykonywaniu obowiązku nałożonego przepisem art. 11ą ust. 4 u.w.t., przez o kwotę 36,96 zł uległo uszczuplenie wpływów miasta wykorzystywanych na cele określone w art. 4ą ust. 1 u.w.t.
Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżący odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie i wstrzymanie wykonania. Podniósł, że zgodnie z wyjaśnieniami składanymi w toku postępowania, stwierdzona pomyłka miała charakter omyłki pisarskiej, że kwota obniżenia jest znikoma, oraz że pozostałe wprowadzone przez niego w oświadczeniu kwoty sprzedaży napojów alkoholowych (grupy B i C) są wyższe aniżeli wartość sprzedanych faktycznie napojów. Wskazał, że stwierdzona omyłka i związane z nią uszczuplenie wpływów gminy stanowi ok. 1% wszystkich zapłaconych przez niego opłat na rzecz Urzędu. Podkreślił też, że nigdy nie miał zamiaru zaniżenia podatku należnego organowi. Przywołał ponadto przykład z wyroku NSA sygn. II GSK 2398/14 potwierdzający, że sankcja określona w art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t., ze względu na swoją dolegliwość, nie może być stosowana bezrefleksyjnie, oraz że użycie przez ustawodawcę zwrotu "przedstawienia fałszywych danych" zakłada świadomość przedsiębiorcy co do niezgodności oświadczenia o wartości sprzedaży alkoholu z rzeczywistością, co w niniejszej sprawie nie wystąpiło.
Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, przytoczywszy treść art. 18 ust. 10 pkt 5 oraz art. art. 11ą ust. 4 i ust. 5 u.w.t., organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego z [...] stycznia 2017 r. zawierające niezgodne z rzeczywistością dane, co obligowało organ do zastosowania – wobec jasnej treści przepisu – sankcji z art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. W odniesieniu do stanowiska skarżącego organ podniósł, że dla pojęcia "fałszywych danych" nie ma znaczenia czynnik świadomości we wprowadzeniu danych niezgodnych z rzeczywistością, oraz że w jego ocenie trudno mówić o omyłce pisarskiej w obliczu znacznej różnicy pomiędzy wartością zawartą w oświadczeniu, a wartością wynikającą z dokumentów źródłowych. Organ wskazał, że celem przedmiotowego przepisu jest współfinansowanie przez podmiotu sprzedające napoje alkoholowe działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych, w związku z czym nie każde podanie fałszywych danych skutkuje koniecznością zastosowania sankcji cofnięcia zezwolenia, a tylko takie, które prowadzi do zaniżenia wartości opłaty uiszczanej na rzecz gminy lub miasta. Podniósł, że wyrok Sądu przywołany w odwołaniu odnosił się do sytuacji, gdy niezgodność danych polegała na ich zawyżeniu przez przedsiębiorcę, a więc odmiennie niż w rozpatrywanej sprawie. Organ wyjaśnił, że decyzja nie podlega wykonaniu z racji na wniesienie odwołania.
Pismem z dnia [...] marca 2018 r. M. O. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, powielając stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniósł dodatkowo, że przedmiotową działalność prowadzi od 1996 r. i od początku terminowo uiszcza sporną opłatę w całości. Powtórzył, że podobne pomyłki popełnił również w oświadczeniach dotyczących napojów alkoholowych grupy B i C, przy czym w tych przypadkach zawyżył wartość sprzedaży na swoją niekorzyść. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji, argumentując, że w wyniku cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu obroty jego sklepu znacząco spadną, co uniemożliwi mu utrzymanie niepracującej żony i dwójki dzieci, przy czym jedna z nich choruje na autyzm.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. W odniesieniu do stanowiska skarżącego organ wskazał, że przyjęcie jego interpretacji wykluczałoby z zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. wszystkie przypadki niedbalstwa i braku staranności.
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli dokonywanej na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Sąd uznał, że wniesiona skarga zasłużyła na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów podejmowanych w sprawach z zakresu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierają przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.t. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Wysokość rocznej opłaty ustalona została w art. 11ą ust. 5 u.w.t. i uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży napojów alkoholowych poszczególnych grup (zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu z wyjątkiem piwa, oraz zawierających powyżej 18% alkoholu) w roku poprzednim, przy czym, rzecz uogólniając, im wyższa wartość sprzedaży, tym wyższa jest opłata roczna. Opłata ta, co wynika z treści art. 11ą ust. 1 u.w.t. pobierana jest w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 u.w.t. Z treści zacytowanego przepisu oraz regulacji zawartej w art. 41 ust. 1 u.w.t. wynika, że ustawodawca nałożył na podmioty, którym udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych obowiązek współfinansowania, poprzez uiszczanie opłaty, działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu.
Niewywiązanie się z tego obowiązku pociąga określone sankcje administracyjne, takie jak wygaśnięcie zezwolenia (w przypadku niezłożenia oświadczenia w terminie lub niedokonania wpłaty w terminie), czy też jego cofnięcie, w przypadku określonym w art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t., tj. w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11ą ust. 4.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny pozostaje bezsporny. Porównanie danych z dokumentów przedstawionych w trakcie weryfikacji oświadczenia skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. o wartości sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości alkoholu do 4,5% oraz piwa za rok 2016, tj. niefiskalnego raportu szczegółowego sprzedaży z kasy fiskalnej, z wartością podaną w tym oświadczeniu, wykazało rozbieżność finansową w postaci zaniżenia wartości sprzedaży deklarowanej a rzeczywistej o 2.639,89 zł (deklarowana wartość: 54.850,00 zł, wartość po weryfikacji: 57.489,89 zł). Powstanie rozbieżności skarżący wyjaśnia pomyłką w obliczeniach (jak podnosi: "omyłką pisarską") spowodowaną pośpiesznym wykonaniem obliczeń, podnosząc przy tym, że w oświadczeniach o wartości sprzedaży w roku 2016 napojów alkoholowych ujętych w grupach, o których mowa w art. 111 ust. 2 pkt 1) i 2) u.w.t. nastąpiły pomyłki podobnego charakteru, z tym że podana w nich kwota została przez skarżącego nieświadomie zawyżona.
Spór w niniejszej sprawie sprowadził się do ustalenia, czy organy obu instancji prawidłowo zastosowały wobec skarżącego sankcję cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% oraz piwa w obliczu stwierdzonej niezgodności z rzeczywistością danych zawartych w oświadczeniu skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. dotyczących wartości sprzedaży wymienionej grupy napojów w roku 2016 r.
Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że na gruncie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. nie każdy przypadek podania przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu dla celów wyliczenia omawianej opłaty, uzasadnia zastosowanie sankcji cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Aby sankcja ta mogła być zastosowana, podanie przez przedsiębiorcę niezgodnej z rzeczywistością wartości sprzedaży alkoholu musi mieć kwalifikowany charakter, jako przejaw przedstawienia fałszywych danych. Ma to miejsce w sytuacji świadomego wprowadzenia w błąd organu przez przedsiębiorcę co do wartości sprzedanego alkoholu, mimo posiadania wiedzy co do ich niezgodności ze stanem rzeczywistym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2423/14, z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2398/14 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Popierając stanowisko NSA wyrażone w wyrokach o sygn. akt II GSK 2423/14 i II GSK 2398/14, podzielić też należy uwagę tutejszego Sądu wyrażoną w wyrokach z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 749/16, II SA/Bd 750/16 i II SA/Bd 751/16 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), że brak jest uzasadnienia dla prostego identyfikowania "fałszywych danych" z "nieprawdziwymi danymi" i trudno uznać, że są to identyczne pojęcia. Słowo "fałszywy" posiada w języku polskim znaczną liczbę synonimów, przy czym przeważa tutaj negatywnie subiektywne zachowanie osoby, której zarzuca się takie zachowanie (np. "fałszywy" to: obłudny, nieszczery, kłamliwy, oszukańczy). Użycie w art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. sformułowania dotyczącego działania polegającego na przekazywaniu fałszywych danych, a nie tylko nieprawidłowych czy niewłaściwych oznacza, że nie obejmuje on swoim zakresem wszelkich błędów, omyłek w składanych oświadczeniach. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było tak szerokie ujęcie tego naruszenia warunków sprzedaży napojów alkoholowych dałby temu wyraz w innym sformułowaniu art. 18 ust. 10 pkt 5, np. poprzez użycie sformułowania takich jak "podaje dane niezgodne ze stanem faktycznym, podaje dane nieprawidłowe". Literalne brzmienie omawianego przepisu wyraźnie wskazuje, że akcent położony jest nie tyle i tylko na nieprawidłowość danych (skutek), ale również na działania ukierunkowane na nierespektowanie celów ustawy. Działaniem polegającym na przedstawianiu fałszywych danych nie można objąć danych nieprawidłowo podanych, a wynikających z oczywistych omyłek, zwykłych ludzkich błędów. Przepisy kreujące sankcje nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a zamiast tego winien być zachowany rygor ścisłej wykładni. Skoro nawet słownikowe pojęcie fałszu wyklucza oczywiste omyłki, to literalne brzmienie przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. również nie obejmuje oczywistych omyłek, czy niedokładności.
Nie można też nie zauważyć, że na gruncie prawa administracyjnego użycie sformułowania "przedstawiać fałszywe dane" nie obejmuje wszystkich przypadków dotyczących niezgodności podanych danych z dokumentami. W prawie administracyjnych ustawodawca posługuje się pojęciami: wprowadza w błąd, podaje nieprawdziwe dane, podaje dane nieprawidłowe, czy dane, dokumenty fałszywe (por. np. art. 34 ustawy z 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, art. 84, 47 ust. 10c ustawy z 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 138 ustawy z 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), wprowadzając swoistą gradację zawinienia, celowości działania w podawaniu wymaganych danych. W przepisach tych, zaliczanych do przepisów szeroko pojętego prawa administracyjnego fałszywe dane, dokumenty zeznania utożsamiane są ze świadomym wprowadzaniem w błąd i odróżniane od danych nieprawidłowych, niewłaściwych.
Sąd ma świadomość, że Istnieje orzecznictwo sądowoadministracyjne odwołujące się do kategorycznej wykładni omawianego przepisu. Pogląd taki przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia [...] marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 91/11 oraz z dnia [...] maja 2014 r., sygn. akt II GSK 407/13. Jednak w realiach tamtych spraw przedsiębiorcy, którym cofnięto zezwolenie na sprzedaż alkoholu, dopuścili się istotnego zaniżenia wartości sprzedaży alkoholu, skutkującego zmniejszeniem wysokości wpływu do budżetu gminy z tytułu wspomnianej opłaty.
W nawiązaniu do powyższego zwrócić należy uwagę na konstytucyjną zasadę proporcjonalności przyjętą w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zasada proporcjonalności ustanowiona w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP była wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału (m.in. wyroki z: 11 kwietnia 2000 r., sygn. K 15/98, OTK ZU nr 3/2000, poz. 86; 10 czerwca 2008 r., sygn. SK 17/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 78; 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06), a nadto jest ona w prawie europejskim zasadą traktatową będącą częstym odnośnikiem w procesie wykładni tego prawa przez europejskie trybunały, przy czym reguły stosowania tej zasady objęte zostały protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności. W orzeczeniach dotyczących tej zasady Trybunał Konstytucyjny sformułował test proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności obejmujący m.in. odpowiedź na pytanie czy określona regulacja może doprowadzić do realizacji zamierzonego przez ustawodawcę celu i czy efekty tej regulacji są proporcjonalne do ciężarów nakładanych przez nią na jednostki. Jak wyżej wskazano - celem przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t., jest zapobieganie zmniejszaniu się wpływów do budżetu gminy powodowane zafałszowanymi oświadczeniami przedsiębiorców, zmniejszającymi wartość sprzedanego alkoholu w roku poprzednim w stosunku do rzeczywistego stanu rzeczy. Jeżeli niezgodne ze stanem rzeczywistym oświadczenie przedsiębiorcy nie prowadzi do takiego rezultatu, poprzez zadeklarowanie przez przedsiębiorcę wyższej wartości sprzedaży alkoholu, lub w sposób relatywnie niewielki innej, niż to faktycznie miało miejsce, zastosowanie tak daleko idącej sankcji, jaką jest cofnięcie zezwolenia, nie może być uznane za działanie proporcjonalne w stosunku do zamierzonego przez ustawodawcę celu.
Mając na uwadze realia rozpatrywanej sprawy stwierdzić zatem należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie ograniczyły się wyłącznie do ustalenia okoliczności niezgodności oświadczenia o wysokości sprzedaży, a faktyczną sprzedażą, rygorystycznie podchodząc do rozpatrywanego zagadnienia, przy czym podejmując swoje rozstrzygnięcia nie wzięły pod uwagę żadnej z okoliczności istotnych w ocenie Sądu na wynik sprawy, wynikających z jej akt lub podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania. Mając na uwadze art. 7 i 77 k.p.a. powinny podjąć działania celem ustalenia, czy skarżący świadomie podał nieprawdziwe dane. Ocenić winien przede wszystkim wszystkie okoliczności sprawy, zarówno te podnoszone przez skarżącego, jaki i te dotyczące całokształtu postępowania w sprawie, w tym wielkość strat z tytułu nieuiszczonej opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych.
Zauważyć należy, że skarżący zarówno w toku postępowania weryfikacyjnego zgodność danych podanych w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2017 r., jak i potem w trybie odwoławczym od decyzji I instancji, składał kilkukrotnie wyjaśnienia co do przyczyn stwierdzonej omyłki (oświadczenie z dnia [...] października 2017 r., oświadczenie z [...] listopada 2017 r., zeznania zawarte w protokole z dnia z zapoznania strony z [...] grudnia 2017 r., wyjaśnienia do sprawy z [...] grudnia 2017 r. – zawarte w aktach administracyjnych). Postawa taka winna zwrócić uwagę organów i poddać ją ich ocenie pod względem wiarygodności stanowiska skarżącego – jego logiczności i prawdopodobieństwa. Tymczasem w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu organów skupiły się one jedynie na przesłance nieprawdziwości danych zawartych w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2017 r. a rzeczywistością (co, jak wyjaśniono, samo w sobie nie stanowi jeszcze o zasadności zastosowania spornej sankcji), nie odnosząc się w zasadzie do podnoszonych przez skarżącego okoliczności.
Mając na uwadze wspomnianą wcześniej zasadę proporcjonalności przede wszystkim wskazać należy, że w ocenie Sądu wpływ na rozstrzygnięcie mógł mieć podkreślany przez skarżącego fakt, iż skala uszczuplenia środków, jakie poniosło miasto [...] z tytułu błędnych danych zawartych w oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2017 r., była znikoma i wyniosła zaledwie ok. [...] zł. W ocenie Sądu nie do pogodzenia ze wspomnianą zasadą jest zastosowanie tak dolegliwej sankcji, jaką jest cofnięcie zezwolenia na sprzedaż wskazanych towarów, przy tak nieznacznym wymiarze skutku, któremu oświadczenia z art. 11ą ust. 4 u.w.t. mają zapobiegać. Stosując powyższą dolegliwość organy nie zweryfikowały nadto podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że pozbawienie uprawnienia do sprzedaży przedmiotowej kategorii towarów może mieć znaczny negatywny wpływ na osiągane przez skarżącego dochody i jego możliwości utrzymania. Powyższe zostało zresztą potwierdzone przez tutejszy Sąd w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, właśnie ze względu na ryzyko poniesienia przez skarżącego znaczącej straty. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji zacytował za wyrokiem tutejszego Sądu o sygn. II SA/Bd 751/16, że niezasadnym byłoby zastosowanie spornej sankcji, jeżeli w jej wyniku nie nastąpiło uszczuplenie budżetu gminy poprzez zaniżenie wysokości opłaty rocznej i powyższe nie budzi wątpliwości Sądu. Organ pominął jednak twierdzenie zawarte w cytowanym wyroku, popierane przez Sąd w składzie orzekającym, że również zadeklarowanie kwoty sprzedaży niższej, ale relatywnie niewielkiej innej, niż to faktycznie miało miejsce, nie uzasadnia zastosowania tak daleko idącej sankcji, jaką jest cofnięcie zezwolenia, a jej zastosowanie w takim przypadku nie może być uznane za działanie proporcjonalne w stosunku do zamierzonego przez ustawodawcę celu. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie wzięły pod uwagę powyższej okoliczności przy dokonywaniu swoich ustaleń, automatycznie stosując art. 18 ust. 10 pkt 5 u.w.t. Skutkiem tego było naruszenie zasady wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, o której mowa w art. 7 k.p.a. - ocena adekwatności (proporcjonalności) zastosowanej sankcji świadczy o nieuzasadnionym naruszeniu słusznego interesu obywatela
Odnotować też należy, że skarżący wielokrotnie podnosił, iż w rozliczeniach za rok 2016 dotyczących sprzedaży napojów alkoholowych grupy B i C poczynił podobne pomyłki, z tym że skutkowały zawyżeniem deklarowanych wartości. Mimo, że wskazane pomyłki nie spowodowały wzrostu opłaty rocznej uiszczonej na rzecz Miasta za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych grupy B i C, (co wynika z protokołu z zapoznania się skarżącego z aktami sprawy [...] grudnia 2017 r., który nie wszedł w skład ustaleń faktycznych sprawy – k. 29 akt administracyjnych organu I instancji), to stanowią one fakt który jest pomocny przy dokonaniu przez organ oceny w zakresie prawdopodobieństwa, czy zaistniała niezgodność wartości deklarowanych z rzeczywistością była wynikiem świadomego działania strony, czy też wynikiem nieświadomych działań, w tym np. błędnie, przyjętej przez skarżącego metodologii wyliczenia właściwych wartości. W obliczu niewielkiego wymiaru pomyłki oraz powielenia błędu rachunkowego również w oświadczeniach dotyczących napojów alkoholowych grupy B i C, winno to skłonić organy do wyjaśnienia ze skarżącym przyczyn takiego stanu rzeczy. W uzasadnieniach decyzji obu instancji, brak jest ustaleń co do weryfikacji powyższego, a interpretacji tych okoliczności mogłaby mieć istotny wpływ na ocenę działań skarżącego, a w konsekwencji na wynik sprawy.
Reasumując stwierdzić należy, że w ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez ograniczenie się do ustalenia faktu niezgodności danych w złożonym oświadczeniu a faktyczną wartością sprzedaży, bez ustalenia czy powyższa rozbieżność wynika ze świadomego działania przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych. Organy nie przeprowadziły nadto postępowania dowodowego w pełnym zakresie, tj. nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla sprawy, a na które uwagę zwrócił Sąd w niniejszym uzasadnieniu.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Wskazania co do dalszego postępowania organów wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło