II SA/Bd 454/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-01-15

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Brzezińska, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy babcia ustanowiona kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej, u której sąd ustalił miejsce pobytu dziecka, jest uprawniona do otrzymania świadczenia wychowawczego na rzecz tej małoletniej, mimo braku wniosku o przysposobienie dziecka?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo iż babcia nie spełnia literalnych przesłanek z art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (brak wniosku o przysposobienie), to ze względu na jej faktyczną opiekę nad dzieckiem, ustanowienie przez sąd kuratorem do zarządu majątkiem dziecka oraz konieczność ochrony dobra dziecka zgodnie z Konstytucją i Konwencją o Prawach Dziecka, powinna być uprawniona do otrzymania świadczenia wychowawczego. Odmowa przyznania świadczenia narusza dobro dziecka i konstytucyjne zasady ochrony rodziny i dziecka.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na decyzję Prezesa ZUS, która utrzymała w mocy decyzję ZUS odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego babci (I. K.) na wnuczkę (H. G.). Babcia, u której sąd ustalił miejsce pobytu dziecka i ustanowił kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej, była uznana za nieuprawnioną do świadczenia, ponieważ nie wystąpiła o przysposobienie dziecka. Prokurator argumentował, że babcia faktycznie sprawuje opiekę i utrzymuje dziecko, a odmowa świadczenia narusza dobro dziecka. Prezes ZUS utrzymał decyzję, powołując się na ścisły katalog osób uprawnionych w ustawie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r., znak sprawy: [...], postępowanie: [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej również: "ZUS", decyzją z dnia [...] 2023 r., znak sprawy: [...], postępowanie: [...], odmówił przyznania świadczenie wychowawczego na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., na dziecko H. G. jej babce I. K., ponieważ nie jest ona uprawniona do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że I. K. nie należy do osób, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810), zwanej dalej: "ustawą o pomocy", albowiem zgodnie z tym przepisem, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka, dyrektorowi domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prokurator Rejonowy we Włocławku. Działając na podstawie art. 183 § 1 kpa w zw. z art. 127 § 1 kpa i art. 129 §1 kpa odwołał się od ww. decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że I. K., którą ustalono kuratorem małoletniej H. G. do zarządu majątkiem dziecka, w szczególności w zakresie zasiłku rodzinnego, świadczenia wychowawczego i innych świadczeń z zakresu opieki społecznej i u której ustalono miejsce pobytu ww. małoletniej, na mocy postanowienia Sądu Rodzinnego i to ona zajmuje się wychowaniem i utrzymaniem małoletniej, nie jest osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniej, a w konsekwencji pozbawienie małoletniej świadczenia wychowawczego na pokrycie wydatków związanych z jej wychowaniem. Prokurator na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniej H. G. na okres świadczeniowy od dnia 01 czerwca 2023 roku do dnia 31 maja 2023 roku. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że postanowieniem z dnia 24 czerwca 2020 roku w sprawie III Nsm 194/20 Sąd Rejonowy we Włocławku III Wydział Rodzinny i Nieletnich ograniczył władzę rodzicielską P. G. nad małoletnimi T. G. ur. [...] 2019 roku [...], s. P. i H. G., ur. [...] 2015 roku [...], c. P. poprzez poddanie tej władzy stałemu nadzorowi kuratora sądowego oraz ustalenie miejsca pobytu małoletnich w każdorazowym miejscu zamieszkania babki małoletnich I. K., zwanej również: "wnioskodawczynią" (dowód: - postanowienie z dnia 24 czerwca 2020 roku w sprawie III Nsm 194/20). Postanowieniem z dnia 03 marca 2021 roku w sprawie III Nsm 1099/20 Sąd Rejonowy we Włocławku III Wydział Rodzinny i Nieletnich: • ustanowił wnioskodawczynię, kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej H. G., polegającym na posiadaniu oraz sprawowaniu zarządu świadczeniami pieniężnymi należnymi małoletniej z tytułu świadczeń uzyskiwanych z zasiłku wychowawczego, programu 500+, wszelkich świadczeń uzyskiwanych od organów pomocy społecznej na rzecz małoletniej, • ustanowił wnioskodawczynię kuratorem do zarządu majątkiem małoletniego T. G., polegającym na posiadaniu oraz sprawowaniu zarządu świadczeniami pieniężnymi należnymi małoletniej z tytułu świadczeń uzyskiwanych z zasiłku wychowawczego, programu 500+, wszelkich świadczeń uzyskiwanych od organów pomocy społecznej na rzecz małoletniego (dowód: - postanowienie z dnia 03 marca 2021 roku w sprawie III Nsm 1099/20). Wyjaśniono, że na mocy ww. postanowień małoletni H. i T. przebywają u wnioskodawczyni, pozostając pod jej faktyczną opieką, na jej wyłącznym utrzymaniu. Wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy, "celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". I. K. jest opiekunem faktycznym małoletnich T. i H.. Podniesiono, że wprawdzie wnioskodawczyni nie jest osobą, o której mowa w przywołanym art. 4 ust. 2 ww. ustawy, w tym opiekunem faktycznym w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy, ale na mocy orzeczenia sądu rodzinnego ma obowiązek sprawowania opieki nad małoletnimi, którzy na stałe u niej przebywają oraz ma obowiązek zarządu ich majątkiem, a więc dbania o zapewnienie przysługujących im świadczeń, tak jak w przedmiotowej w sprawie - świadczenia wychowawczego. Wywodzono, że przepisy analizowanej ustawy w sposób niedostateczny chronią opiekuna dziecka, w związku z czym sądy administracyjne, odniosły się do tego na gruncie zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka. Opierając się na powyższym w ocenie Prokuratora, wnioskodawczyni - osobie odpowiedzialnej za utrzymanie dziecka, której sąd powierzył pieczę nad wychowaniem i rozwojem małoletniego, przysługuje prawo skutecznego domagania się od Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] 2024 r., znak sprawy: [...], postępowanie: [...], po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ponieważ wnioskodawczyni nie należy do ustawowego kręgu osób mogących wnioskować o to świadczenie. Wyjaśniono, że Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 3.03.2021 r. ustanowił wnioskodawczynię kuratorem do zarządu majątkiem małoletnich dzieci H. i T. G. celem posiadania oraz sprawowania zarządu świadczeniami pieniężnymi z tytułu świadczeń uzyskiwanych z zasiłku wychowawczego programu 500+, wszelkich świadczeń uzyskiwanych od organów pomocy społecznej na rzecz tych małoletnich. Postanowienie w tej kwestii uprawomocniło się z dniem 11 marca 2021 r. Podniesiono, że katalog osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego został jednoznacznie określony w przywołanym wcześniej art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy. Oznacza to, że w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze jest osobą spoza kręgu osób wymienionych w art. 4 ust. 2 ww. ustawy, ZUS nie ma możliwości przyznania jej prawa do świadczenia, z uwagi na brak podstaw prawnych. W świetle art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy, osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, w zastępstwie rodziców (np. w związku ograniczeniem praw rodzicielskich), u której jednak dziecko nie zostały umieszczone w pieczy zastępczej, nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Poinformowano, że w przypadku wniosku o świadczenie wychowawcze na okres od 1.06.2023 r. do 31.05.2024 r. nie znajduje zastosowania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 17.10.2023r. Sygn. akt II SA/Bd 745/23, albowiem powyższy wyrok odnosi się bezpośrednio do prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko T. G. i H. G., na okres świadczeniowy trwający od 1.06.2022 r. do 31.05.2023 r. Jako podstawę prawną ww. decyzji wskazano: - art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej: "kpa", oraz - art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy. Skargę od powyższej decyzji wniósł Prokurator Rejonowy we Włocławku, zarzucając: • naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżąca, u której ustalono miejsce pobytu małoletniej H. G. oraz ustanowiono skarżącą kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej H. na mocy postanowienia Sądu Rodzinnego i to ona zajmuje się wychowaniem i utrzymaniem małoletniej, nie jest osobą uprawnioną do otrzymywania świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniej, a w konsekwencji pozbawienie małoletniej świadczenia wychowawczego na pokrycie wydatków związanych z jej wychowaniem. • naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 76 § 1, art. 77, art. 80 kpa, poprzez niezastosowanie podstawowych zasad postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, tj. zasady praworządności, zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, brak jego należytej oceny, a nadto nieinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych przesłanek, którymi organ kierował się, wydając zaskarżone orzeczenie, w szczególności przyczyn, z powodu których nie uwzględnił postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 24 czerwca 2020 roku w sprawie III Nsm 194/20 o ustaleniu miejsca pobytu małoletniej Hanny w miejscu zamieszkania skarżącej oraz postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia [...] marca 2021 roku w sprawie III Nsm 1099/20 o ustanowieniu I. K. kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej H. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] października 2023 roku w sprawie II SA/Bd 746/23. Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2023 r. w sprawie znak: [...], postępowanie [...], jak i o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi oparto się na argumentacji analogicznej do wywodów odwołania. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu oraz procesowemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi. Jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W myśl art. 4 ust. 2 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej. Ustawodawca w art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy, zawarł definicję opiekuna faktycznego dziecka, którym jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. W pierwszym rzędzie należało zwrócić uwagę na zagadnienia proceduralne. Postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca ZUS (art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy). Przyznanie świadczenia wychowawczego przez ZUS nie wymaga wydania decyzji (art. 13a ust. 1 ww. ustawy), jednakże ZUS jest zobowiązany rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie decyzji w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia. Przepis art. 28 ust. 1 tej ustawy, stanowi z kolei, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy kpa z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do ZUS jest Prezes ZUS. Oznacza to, że wydanie decyzji przez ZUS i przez Prezesa ZUS wymaga uprzedniego przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego zgodnie z regułami określonymi w kpa. Z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnią H. G. wystąpiła wnioskodawczyni (babcia małoletniej), u której na mocy postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 24 czerwca 2020 roku w sprawie III Nsm 194/20 ustalono miejsce pobytu ww. małoletniej, a nadto którą postanowieniem z dnia 3 marca 2021 roku w sprawie III Nsm 1099/20 Sąd Rejonowy we Włocławku ustanowił kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej polegającym na posiadaniu oraz sprawowaniu zarządu świadczeniami pieniężnymi należnymi małoletniej z tytułu świadczeń uzyskiwanych z zasiłku wychowawczego, programu 500+, wszelkich świadczeń uzyskiwanych od organów pomocy społecznej na rzecz małoletniej. Analizując powyższe, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 4 ust 2 ww. ustawy. W myśl tego przepisu, świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo 5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z ustawową definicją wskazaną w art. 2 pkt 10 ww. ustawy, opiekun faktyczny to osoba rzeczywiście opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. W sprawie bezsporne było, że wnioskodawczyni, u której wszelako sąd rodzinny ustanowił miejsce pobytu małoletniej, sprawuje bieżącą pieczę nad nią. Wnioskodawczyni nie występowała jednak do sądu opiekuńczego o jej przysposobienie. Nadto, postanowieniem Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt III Nsm 1099/20 wnioskodawczyni została ustanowiona kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej polegającym na posiadaniu oraz sprawowaniu zarządu świadczeniami pieniężnymi należnymi dziecku z tytułu świadczeń uzyskiwanych z zasiłku wychowawczego, programu 500+, wszelkich świadczeń uzyskiwanych od organów pomocy społecznej na rzecz małoletniej. Z kolei, postanowieniem z 24 czerwca 2020 r., w sprawie III Nsm 194/20, Sąd Rejonowy we Włocławku ograniczył matce małoletniej władzę rodzicielską poprzez poddanie jej stałemu nadzorowi kuratora sądowego oraz ustalenie miejsca pobytu małoletniej w każdorazowym miejscu zamieszkania babci (wnioskodawczyni). Odwołując się do celu świadczenia wychowawczego, o którym mowa w treści art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy, wyjaśnić należy, że świadczenie to zostało wprowadzone, by częściowo pokryć wydatki związane z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Adresowane jest ono do podmiotów, które rzeczywiście zajmują się dzieckiem, sprawują nad nim pieczę i troszczą się o zaspokajanie jego codziennych potrzeb. W przedmiotowej sprawie wobec ograniczenia władzy rodzicielskiej matce małoletniej, faktyczną opiekę nad nią przejęła jego babcia. Co więcej, została ona ustanowiona kuratorem do zarządu majątkiem małoletniej i sprawuje bieżącą pieczę nad nią. Sąd podziela stanowisko organu, że co do zasady tylko osoby wymienione w katalogu art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy, posiadają legitymację do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko. Katalog ten jest ściśle określony. Nie uwzględnia przy tym osób faktycznie sprawujących opiekę nad małoletnimi, które nie wystąpiły do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Zgodnie z przyjętymi poglądami orzecznictwa i doktryny, przy stosowaniu przepisów pierwszeństwo przyznaje się co do zasady wykładni literalnej. Wobec powyższego, wnioskodawczyni faktycznie nie posiadałaby legitymacji do pobierania przedmiotowego świadczenia. Jednakże, w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy istnieją ważniejsze niż literalne pojmowanie normy, zasad i wartości, wolno od tej wykładni odstąpić. Wówczas pierwszeństwo mają wykładnie celowościowa, systemowa i prokonstytucyjna. Co więcej, niekiedy odwołanie się wyłącznie do wykładni literalnej narusza konstytucyjne zasady, w tym zasadę równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji, a także sprawiedliwości społecznej i dbania przez Państwo o interes i dobro dziecka. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Ograniczenie się przez organy jedynie do zastosowania wykładni literalnej, skutkowało odmową przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniej, co godzi w konstytucyjne zasady uregulowane w art. 71 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji. Pierwszy z nich stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z kolei art. 72 ust. 1 i 2 Konstytucji gwarantuje ochronę dziecka oraz prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Kierując się powyższymi konstytucyjnymi zasadami, Państwo powinno dbać o interesy dziecka, a także chronić jego dobro. Ustawa zasadnicza nakłada również na organy publiczne obowiązki związane z zaspokajaniem bieżących potrzeb dziecka, wychowaniem czy jego utrzymaniem, w szczególności w przypadku dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej. Obowiązki te wykonywane są między innymi poprzez pomoc opiekunom w zaspokajaniu bieżących potrzeb małoletnich, w tym pomoc materialną. Opiekun sprawujący bieżącą pieczę nad dzieckiem ma zatem prawo skutecznie domagać się od instytucji publicznych pomocy przy sprawowaniu tej opieki w postaci przyznania świadczenia pieniężnego. Co więcej, kwestię dbania o dobro dziecka reguluje umowa międzynarodowa, tj. art. 20 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka. Zgodnie z jego brzmieniem, dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Zatem, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczanie interesów dziecka. Wobec powyższych ustaleń, odwołanie się przez organ wyłącznie do literalnego brzmienia art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy i odmowę prawa do pobierania świadczenia wychowawczego narusza dobro dziecka, na rzecz którego przyznawane jest przedmiotowe świadczenie. Tym samym godzi w Konstytucyjne zasady i gwarancje mające na celu zapewnienie dziecku ochrony ze strony Państwa i jego instytucji. W przedmiotowej sprawie faktyczny opiekun, tj. wnioskodawczyni, została bowiem pozbawiona środków niezbędnych do jego utrzymania i wychowania. Skoro to wnioskodawczyni faktycznie zajmuje się wychowaniem małoletniej, zaspokaja jej codzienne potrzeby, ponosi odpowiedzialność za jej rozwój, jak i podejmuje decyzje w istotnych sprawach oraz zarządza majątkiem dziecka, tym samym posiada prawo do pobierania świadczenia wychowawczego w celu chociażby częściowego pokrywania ww. potrzeb. Nadto, stosowanie wykładni literalnej w sytuacji, gdy rodzic małoletniej posiada ograniczoną władzę rodzicielską, jest w tym przypadku nieuzasadnione, narusza cel, dla którego przedmiotowe świadczenie zostało wprowadzone przez ustawodawcę. Stąd też Sąd uznał, że w celu lepszej ochrony interesów małoletniej należy zastosować w sposób bezpośredni celowościową i prokonstytucyjną wykładnię przepisów ustawy o pomocy państwa. W konsekwencji, uzasadnia to możliwość przyznania wnioskodawczyni świadczenia, o którym mowa w cyt. ustawie na rzecz małoletniej. Powyższe stanowisko Sądu znajduje w pełni poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych - vide wyroki WSA w Gliwicach w sprawie II SA/Gl 1720/22, LEX nr 3514380, WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 960/22, LEX nr 3512422, WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 736/21, LEX nr 3282095, WSA w Krakowie w sprawie III SA/Kr 373/18, LEX nr 2520178 oraz powołane tam orzecznictwo. Nadmienić należy, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w art. 8 ustawy o pomocy, które wykluczałyby prawo do przyznania wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego. Mając powyższe na uwadze, zarzuty skargi należało uznać za w pełni uzasadnione i Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 ppsa. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło