II SA/Bd 455/06
WyrokWSA w Bydgoszczy2006-07-25
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Grażyna Malinowska-Wasik, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 27 marca 2003 r., ignorując wcześniejsze wiążące wskazania sądu administracyjnego co do stosowania przepisów obowiązujących przed nowelizacją oraz właściwego trybu postępowania?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego naruszyły zasadę związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu administracyjnego, stosując przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 2003 r. do sprawy wszczętej przed wejściem w życie tej nowelizacji, co było niedopuszczalne na mocy art. 7 ust. 1 ustawy nowelizującej. W konsekwencji błędnie zakwalifikowały roboty jako przebudowę, a nie budowę, i nie zbadały prawidłowo obowiązku zgłoszenia, co uniemożliwiło ocenę możliwości legalizacji samowoli budowlanej zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej popełnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowoli budowlanej w postaci budowy płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę w miejscowości [...]. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i wyrokach sądów administracyjnych, organy nadzoru budowlanego odmówiły nakazania rozbiórki, uznając roboty za przebudowę urządzenia budowlanego i stosując przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji z 2003 r. Skarżąca zarzuciła organom niezastosowanie się do wyroków sądów, błędną ocenę prawną i faktyczną, w tym nieprawidłowe zastosowanie przepisów rozporządzeń technicznych oraz brak zachowania wymaganych odległości.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądza od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dnia [...] września 1996 r. J.G. złożyła w Urzędzie Gminy [...] pismo, w którym opisując sposób i miejsce składowania obornika na działce J.S. w miejscowości [...], zwracała się o pomoc w usunięciu zagrożenia i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.
W wyniku przeprowadzonego postępowania Burmistrz Gminy [...] działając m.in. na podstawie art. 56 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. zobowiązał M. i J.S. do wykonania szczelnego zbiornika na nieczystości płynne i płyty gnojowej w terminie do [...] maja 1997 r., wskazując w treści decyzji, że inwestycja ta musi być poprzedzona uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia [...] kwietnia 1997 r. J.G. zwróciła się do Burmistrza Gminy [...] o informację, czy wydano pozwolenia na realizowane właśnie przy granicy jej nieruchomości obiekty budowlane tj. płytę gnojową i szczelny zbiornik na nieczystości płynne. Sprawa została przekazana wg właściwości Kierownikowi Urzędu Rejonowego w [...], który z urzędu wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej na posesji M. i J.S. w [...] pod nr [...].
Decyzją z dnia [...] października 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] nakazał M. i J. S. dokonać rozbiórki płyty gnojowej wraz z szambem na gnojownicę, położonych na działce nr [...]/[...] w [...][...]. (k.18 akt administracyjnych). Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody [...] decyzją z dnia [...] listopada 1997 r. (k. 24 akt administracyjnych).
Na powyższą decyzję M. i J. S. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że gnojownik i szambo zostały wybudowane razem z chlewnią w roku 1960. Wyrokiem z dnia 22 marca 2000 r. NSA Oddział Zamiejscowy w Gdańsku uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 1997 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] października 1997 r. (k. 36 akt administracyjnych). Sąd wskazał, iż organ administracji nie poczynił w sprawie dostatecznych ustaleń dowodowych na okoliczność, czy prowadzona inwestycja była remontem szamba czy jego budową oraz jaki był rozmiar inwestycji.
Prowadząc dalsze postępowanie administracyjne [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nakazał M. i J. S. sporządzić inwentaryzację powykonawczą oraz ocenę techniczną wybudowanej płyty gnojowej z wbudowanym szambem na gnojowicę, z których jednoznacznie musi wynikać, iż płyta gnojowa oraz szambo zostały wybudowane zgodnie z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi (k. 51 akt administracyjnych) Wydając tę decyzję Inspektor [...] ustalił, że roboty budowlane miały miejsce w maju 1997 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. (k. 54 akt administracyjnych) [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy powyższą decyzję Inspektora [...].
Po dostarczeniu przez inwestorów inwentaryzacji Inspektor [...] w [...] decyzją z dnia [...] października 2001 r. nakazał im wykonanie izolacji ścian i dna szamba na gnojówkę, wbudowanego w płytę gnojową (k.59 akt administracyjnych).
Także ta decyzja został utrzymana w mocy przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego (decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. - k.67 akt administracyjnych).
W wyniku skargi J.G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. (sygn. akt II SA/Gd 3215/01) uchylił decyzję Inspektora [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora [...] z dnia [...] lipca 2001r. (k. 70a akt administracyjnych).
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skoro rozstrzygnięte zostało, iż płyta gnojowa i zbiornik na gnojowicę zostały wzniesione w maju 1997 r. i nie stanowiły remontu uprzednio istniejącego szamba, to organy orzekając powinny stosować przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126; z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ drugiej instancji. Według ówcześnie obowiązującego art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz lit c) Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej. Budowa ta wymagała jednak zgłoszenia. Obowiązku zgłoszenia nie wyłącza zakwalifikowanie płyty gnojowej i zbiornika na gnojownicę jako urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym (art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego). Wobec tego należało zbadać, czy zostało dokonane zgłoszenie, a jeżeli nie – zastosować art. 48 Prawa budowlanego. Organ powinien był też dokonać oceny projektowanych prac w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 132, poz. 877; § 6, § 11 i § 13).
Także w wyniku skargi J.G., mając na uwadze wyrok z dnia 2 lutego 2005r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 maja 2005 r. (sygn. akt II SA/Gd 115/02) uchylił decyzję Inspektora [...] ww. z dnia [...] grudnia 2001 r. i poprzedzającą ją decyzję Inspektora [...] z dnia [...] października 2001 r.
Prowadząc dalsze postępowanie Inspektor [...] początkowo umorzył postępowanie (decyzja z [...] października 2005 r.), jednakże Inspektor [...] uchylił to rozstrzygnięcie sprawy (decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r.).
Ostatecznie [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. odmówił nakazania rozbiórki płyty gnojowej wraz ze zbiornikiem na gnojówkę, znajdujących się na działce o nr ewidencyjnym [...]/[...] w miejscowości [...].
Według Inspektora [...] wykonane w maju 1997 r. roboty budowlane należy zakwalifikować jako przebudowę. Zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego w dacie wykonania przebudowy, mieściła się ona w definicji budowy (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego), natomiast od 11 lipca 2003 r., w wyniku zmian wprowadzonych ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), przebudowa została wyłączona z definicji budowy i włączona do definicji robót budowlanych (art. 3 pkt 7). Co więcej – ze względu na to, iż zarówno płyta gnojowa jak też zbiornik na gnojówkę są funkcjonalnie związane z budynkiem inwentarskim, przeto tym samym spełniają definicję urządzenia budowlanego określonego w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Wykonanie robót budowlanych (tj. dokonanie przebudowy) urządzenia budowlanego nie jest zdaniem Inspektora [...] objęte zakresem art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Według tego przepisu powinno się nakazać rozbiórkę, o ile bez wymaganego pozwolenia dokonano budowy obiektu budowlanego. Tymczasem w przedmiotowym wypadku wykonano "roboty budowlane" (przebudowę) – a nie budowę i dotyczyły one urządzenia budowlanego – a nie "obiektu budowlanego". Z tych też względów nie występuje także przypadek określony w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego tj. budowa obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia; skoro tak – występuje okoliczność określona w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, czyli wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Mając na względzie brzmienie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego Inspektor Powiatowy w tej sytuacji uznał, że rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić w trybie postępowania naprawczego, o którym mowa w 51 ust. 1 Prawa budowlanego.
Rozstrzygając w takim trybie Inspektor [...] stwierdził, że obecnie, pomimo uchylenia przez sąd administracyjny poprzednich decyzji organów nadzoru budowlanego, istnieje ex post projekt budowlany (inwentaryzacja budowlana) płyty i zbiornika, a ich stan techniczny jest właściwy i nadają się one do użytkowania zgodnie z ich przeznaczeniem.
Organ uznał przy tym, że ocena prawidłowości wykonania robót budowlanych nie może być dokonana z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, gdyż rozporządzenie to zostało wydane i weszło w życie po wykonaniu badanej przebudowy. Za punkt odniesienia dla takiej oceny organ uznał obowiązujące w dacie wykonani robót budowlanych rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46). Z § 35 ust. 2 i 3 tegoż rozporządzenia wynikał tylko wymóg zachowania odległości co najmniej 30 m od budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, który w niniejszej sprawie jest zachowany. Rozporządzenie to nie stawiało wymogu zachowania odległości 10 m od drogi, co było przedmiotem zarzutu J.G. w toku postępowania. Organ uznał także za niezasadne inne zarzuty J.G. dotyczące toku postępowania jak też sporządzonej inwentaryzacji.
Wobec tego organ uznał, iż nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie nakazania inwestorom wykonania jakichś dodatkowych czynności ani też nie zachodzi potrzeba orzeczenia rozbiórki.
W wyniku rozpatrzenia odwołania J.G. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] marca 2006r. utrzymał w mocy decyzję Inspektora [...] z dnia [...] stycznia 2006 r.
Organ odwoławczy podzielił ocenę stanu faktycznego i prawnego dokonaną przez organ I instancji.
Zwrócił uwagę, że wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lutego 2005 r. obligował organ administracji do wyjaśnienia, czy w przedmiotowej sprawie będzie mieć zastosowanie dyspozycja art. 48 czy art. 51 Prawa budowlanego oraz czy powinna być dokonana ocena prac projektowych w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 49 tego rozporządzenia jego przepisów nie stosuje się do budowli rolniczych – jeżeli budowę niewymagającą pozwolenia na budowę rozpoczęto przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie 29 kwietnia 1998 r., natomiast budowa płyt do składowania obornika i zbiorników na gnojówkę od dnia 24 grudnia 1997 r. nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
Na powyższą decyzję J.G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia zarówno decyzji Inspektora [...] z dnia [...] marca 2006 r., jak też poprzedzającej je decyzji Inspektora [...] z dnia [...] stycznia 2006.
Skarżąca zarzuciła organom brak konsekwencji i niezastosowanie się do wyroków sądów administracyjnych jak też błędną ocenę, iż w wyniku wykonanych prac doszło do poprawienia warunków sanitarnych.
Podniosła, że zgodnie z wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. organy były zobowiązane zastosować przepisy rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r., a nie z dnia 14 grudnia 1994 r. Ponadto, skoro w kontekście § 49 rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r. organy odwołują się do stanu prawnego istniejącego w momencie wykonania robót budowlanych (maj 1997 r.), to powinny uwzględnić wszystkie przepisy prawa obowiązującego w tym czasie. Zdaniem skarżącej spowodowałoby to uznanie, że roboty wykonano samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę, co obligowałoby organy do bezwzględnej rozbiórki.
Zdaniem skarżącej, niezależnie od kwalifikacji płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę – istniał obowiązek uzyskania pozwolenia na ich budowę, a od dnia 22 sierpnia 1997 r. – obowiązek zgłoszenia.
Skarżąca zarzuciła też, że nawet uwzględniając przepisy rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1994 r. nie jest zachowana odległość pomiędzy zbiornikiem na gnojówkę a budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi ([...] m). Ponadto, uwzględniając iż kubatura składowanego obornika przekraczała [...] m2, powinien mieć zastosowanie sposób określania odległości, o którym mowa w § 36 ust. 6 tego rozporządzenia.
Skarżąca zwróciła też uwagę, że w wyniku sprzedaży w roku 2004 przez J i M S. domu mieszkalnego, zamieszkali oni w części budynku inwentarskiego, przy którym jest sporna płyta i zbiornik na gnojownicę. Ta sytuacja trwa dalej, po sprzedaży byłego budynku inwentarskiego M. i B.C. Obecnie sprzedana nieruchomość nie jest gospodarstwem rolnym.
W odpowiedzi na skargę Inspektor [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, że skarżąca nie przedstawiła konkretnego interesu prawnego (w rozumieniu art. 28 Kpa i obecnie obowiązującego art. 28 Prawa budowlanego), który został naruszony w związku z legalizacją wykonanych robót budowlanych na istniejącej płycie gnojowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), zwaną dalej p.p.s.a, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie to obejmuje każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (por. komentarz A Kabata do art. 153 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze, 2005, opublikowanego w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX i powoływany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, opubl. w "Orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" z 2000 r., nr 3, poz. 129).
Orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego niewątpliwie nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 2 lutego 2005 r. W wyroku tym Sąd wyraźnie wskazał, że zdefiniowanie płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę jako urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym nie mogło mieć wpływu na istnienie obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Według Sądu w tej sytuacji wybór pomiędzy zastosowaniem trybu postępowania określonego w art. 48 Prawa budowlanego oraz określonego w art. 51 Prawa budowlanego sprowadzał się do zbadania, czy inwestorzy dokonali zgłoszenia budowy płyty do składowania obornika oraz zbiornika na gnojówkę. Co więcej Sąd wskazał, iż oceny projektowanych prac należy dokonać w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie.
Pomimo tej oceny prawnej i wskazań Sądu organy, zamiast poprzestać na zbadaniu, czy inwestorzy złożyli stosowne zgłoszenie, dokonały analizy, której wynikiem była odmienna od sądu ocena prawna tj. stwierdzenie, że tryb postępowania określony w art. 48 Prawa budowlanego w ogóle nie może mieć w sprawie zastosowania; nie należy też stosować przepisów ww. rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r., lecz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Jak zauważono na wstępie rozważań Sądu w niniejszym składzie – takie odstępstwo od reguły związania wcześniejszym wyrokiem sądu administracyjnego jest dopuszczalne tylko wtedy, jeżeli nastąpiła taka zmiana stanu prawnego, która czyni nieaktualnym ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku. Orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego nie wskazały wprost, że dokonują odmiennej niż WSA w Gdańsku oceny prawnej ze względu na zmianę stanu prawnego, tym niemniej punktem wyjścia dokonanej przez nich analizy przepisów Prawa budowlanego było stwierdzenie, że nastąpiła zmiana brzmienia tych przepisów wskutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Istotna jest zatem odpowiedź na pytanie, czy faktycznie – jak wynika z postępowania organów - owa nowelizacja spowodowała dezaktualizację oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z dnia 2 lutego 2005 r.
Zdaniem Sądu nie można stwierdzić, że zmiana przepisów Prawa budowlanego będąca wynikiem wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. spowodowała taki właśnie skutek. Na uwadze należy mieć bowiem treść art. 7 owej ustawy. Stosownie do ust. 1 tego artykułu do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Ustęp 2 z kolei stwierdza, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art.1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41. Powołane przepisy ustawy nowelizującej określają nowe brzmienie art. 48 (art. 1 pkt 37 nowelizacji) i 49 (art. 1 pkt 38 nowelizacji) Prawa budowalnego oraz dodają do tej ustawy nowe przepisy oznaczone jako art. 49a i 49b (art. 1 pkt 39 nowelizacji) oraz 50a (art. 1 pkt 41 nowelizacji). Nowelizacja weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r., za wyjątkiem niemającej zastosowania w niniejszej sprawie regulacji dotyczącej nowej instytucji obowiązkowej kontroli budowy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.). W momencie wejścia w życie nowelizacji przedmiotowa sprawa dotycząca legalności wykonania płyty gnojowej i zbiornika na gnojówkę nie była zakończona, stosownie zatem do art. 7 ust. 1 przy jej rozstrzyganiu należy stosować przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją. Tym samym ocena prawna wyrażona w wyroku z dnia 2 lutego 2005 r., odwołująca się do przepisów art. 29 ust. 1 pkt 1 lit b) i c) oraz art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji – zachowała aktualność. Wniosek organów o niemożliwości zastosowania trybu określonego w art. 48 Prawa budowlanego został zaś oparty o analizę przepisów art. 3 pkt 7 i 9 Prawa budowlanego w nowym brzmieniu, a tym samym – zostały sformułowany z uchybieniem przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
Co więcej, należy zauważyć, że nawet gdyby należało stosować w sprawie przepisy Prawa budowlanego według brzmienia obowiązującego w momencie orzekania przez organy nadzoru budowlanego (w roku 2006) stwierdzenie, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z "przebudową", a nie "budową" (o której była mowa w ocenie prawnej zawartej w wyroku z dnia 2 lutego 2005 r.) jest niezasadne. Obecnie obowiązujący art. 3 pkt 7a definiuje przebudowę jako wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Zmiana "charakterystycznych parametrów" powoduje zatem, że nie mamy już do czynienia z przebudową. Niewątpliwie w wyniku prac budowlanych z maja 1997 r. nastąpiła zmiana owych "charakterystycznych parametrów, skoro wcześniej zbiornik na gnojowkę był wykonany z kręgów betonowych - a więc był zbudowany na planie koła - a wynikiem wspomnianych pracach budowlanych był obiekt na planie prostokąta (por. protokół oględzin k. 12 akta administracyjnych oraz "Inwentaryzacja budowlana" k. 57 akt administracyjnych).
Rezultatem oceny Sądu w niniejszym składzie, iż pozostaje aktualna ocena prawna zawarta w wyroku Sądu z dnia 2 lutego 2005 r. jest wskazanie, że sam fakt stwierdzenia braku stosownego zgłoszenia prac budowlanych przeprowadzonych w maju 1997 r. skutkuje stwierdzeniem, iż zaistniała samowola budowlana, a tym samym należy stosować tryb określony w art. 48 Prawa budowlanego. Trzeba jednakże wskazać również, że stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. przepis należy zastosować w nowy brzmieniu (tj. w brzmieniu określonym wspomnianą nowelizacją). Oznacza to, iż stosownie do ustępu 2 art. 48 w nowym brzmieniu, możliwa jest "legalizacja" wzniesionego w maju 1997 r. obiektu.
Owa "legalizacja" ma polegać na doprowadzeniu obiektu do stanu zgodnego z prawem, tj. do stanu prawnego obowiązującego w momencie orzekania o ewentualnej "legalizacji". Pomimo zatem, iż prace budowlane wykonywano w maju 1997 r. tj w momencie obowiązywania rozporządzenia Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w toku postępowania "legalizacyjnego" należy stosować aktualne rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Inwestor (ze skutkiem dla jego następcy prawnego) nie może przeciwdziałać takiemu bezpośredniemu stosowaniu prawa, albowiem możliwość ochrony prawnej swoich interesów, polegającą na stosowaniu przepisów z momentu prowadzenia prac budowlanych, utracił w momencie, kiedy zaniedbał dokonania stosownego ich zgłoszenia.
Także ocena zachowania odległości od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna się dokonać w oparciu o aktualny stan faktyczny (prawdopodobnie zmieniony odnośnie powstania nowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, na co wskazuje skarżąca w skardze) i dowody włączone do akt sprawy. Co do tego ostatniego warunku należy stwierdzić, że nawet dotychczasowa ocena organów o zachowaniu odległości 30 m, o której była mowa w rozporządzeniu z roku 1994 r., nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w aktach administracyjnych materiale dowodowym, brak w nich bowiem dokumentu stwierdzającego dokonanie stosownych pomiarów. O zachowaniu wspomnianej odległości mogłaby świadczyć co najwyżej mapa geodezyjna z zaznaczonym budynkiem skarżącej i płytą do składania obornika, jednakże nie została ona opatrzona żadną datą dokonania pomiarów ani skalą, a ponadto włączono ją do akt administracyjnych w następnej kolejności po zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji. Sugeruje to, iż dowód z tego dokumentu w ogóle nie był w sprawie przeprowadzany. Wbrew wymogom art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) organy nie dokonały zatem rozstrzygnięcia w oparciu o zebrany i rozpatrzony w sposób pełny materiał dowodowy, z którym strona miała możliwość zapoznania się (art. 10 wskazanej ustawy).
Wskazane naruszenia przepisów postępowania niewątpliwie miały wpływ na wynik postępowania, gdyż doprowadziły do wyboru niewłaściwego trybu postępowania w stosunku do stwierdzonej samowoli budowlanej, jak też nie pozwoliło na ocenę, czy możliwa jest – chociażby na wzglądu zachowania odpowiednich odległości – "legalizacji" stwierdzonej samowoli.
Ze względu na powyższe, a także mając na względzie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcia organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.
O kosztach (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, biorąc pod uwagę wysokość wniesionego przez skarżącą wpisu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło