II SA/Bd 476/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2018 r. sprawy ze skargi L K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. w związku z otrzymanym zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u Ł. K. z dnia [...] grudnia 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie. W toku tego postępowania Ł. K. została zbadana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w T., który w dniu [...] listopada 2016 r. wystawił orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki o etiologii zawodowej, wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Ł. K. zatrudniona była kolejno w U. T. na stanowisku referenta, w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w T. na stanowisku pracownika socjalnego, w ZOZ im. M, Kopernika na stanowisku pracownika socjalnego oraz w M. T. na stanowisku starszego pracownika socjalnego. Obecnie jest na emeryturze. Dostarczona przez badaną dokumentacja leczenia ambulatoryjnego potwierdza rozpoznania: przewlekłego zapalenia pochewek ścięgna mięśnia odwodziciela kciuka długiego i prostownika kciuka krótkiego prawego. W orzeczeniu wydanym przez WOMP w T. wskazano, że analiza całości dokumentacji nie pozwoliła przyjąć związku przyczynowo - skutkowego między sposobem wykonywania przez Ł. K. czynności pracowniczych (narażeniem zawodowym) a rozpoznanym schorzeniem – a to z uwagi na brak konieczności wykonywania w okresie aktywności zawodowej monotypowych ruchów w obrębie nadgarstka i dłoni z użyciem znacznej siły przez większą część pracy. W związku z powyższym uznano brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -tj. stwierdzenia etiologii zawodowej rozpoznanego schorzenia. Nie zgadzając się z treścią w/w orzeczenia Ł. K. zwróciła się z prośbą o przeprowadzenie badania w jednostce orzeczniczej II stopnia. Instytut Medycyny Pracy im. P.. N. w Ł. wydał w dniu [...] sierpnia 2017 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych. Orzeczenie wydano na podstawie analizy dokumentacji przesłanej przez jednostkę orzeczniczą I stopnia. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż w trakcie hospitalizacji w IMP nie stwierdzono cech zapalenia pochewki zginacza kciuka prawego. Analiza danych z dokumentacji medycznej oraz wyniki wykonanych w IMP w Ł. badań, nie dają podstaw do rozpoznania u strony przewlekłego zaplenia ścięgna i jego pochewki pochodzenia zawodowego. Wskazano, że w trakcie pracy zawodowej Ł. K. wykonywała czynności zawodowe obciążające kończynę górną prawą, to jednak nie stwarzały one warunków, w których dochodziło do przekrwienia, obrzęków, a następnie włóknienia prowadzącego do przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki pochodzenia zawodowego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. na podstawie zebranego materiału dowodowego tj. orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wydał decyzję z [...] września 2017 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej w poz.19.1 wykazu chorób zawodowych. Rozpatrując odwołania Ł. K. od powyższej decyzji Inspektor Sanitarny zwrócił się do organu orzeczniczego II stopnia o ustosunkowanie się do zarzutów formułowanych w odwołaniu. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z [...] listopada 2017 r. wyjaśniły dodatkowo, że podczas hospitalizacji i konsultacji ortopedycznej w czerwcu 2017 r. nie stwierdzono u skarżącej objawów zapalenia pochewki zginacza, stwierdzono ból uciskowy z rzutu nadkłykcia bocznego kości ramiennej, objaw Tinnela dodatni w rzucie kanału nadgarstka oraz zaburzenia czucia obwodowego I-IV palca -objawy sugerujące konieczność dalszej diagnostyki w kierunku uszkodzenia nerwu pośrodkowego. IMP w Ł. w powyższym piśmie podniósł ponownie, iż w przypadku choroby Ł. K. wskazanej w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej nie wykazano przyczyny zawodowej rozpoznanego schorzenia. W toku dalszego postępowania Ł. K. przedstawiła wynik badań ENG z [...] listopada 2017 r. – wskazujący na uszkodzenie nerwu pośrodkowego prawego – cieśń lekką oraz uszkodzenie nerwu łokciowego prawego. Z uwagi na wystąpienie Inspektor Sanitarny Instytut Medycyny Pracy w Ł. ponownie złożył dodatkowe wyjaśnienia w dniu [...] stycznia 2018 r. IMP podtrzymał dotychczasowe wnioski i podkreślił, że analiza narażenia zawodowego wykazała, iż "praca opiniowanej nie stwarzała warunków do rozwoju zapalenia pochewki zginacza kciuka prawego" i w związku z powyższym wydano orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. IMP w Ł. wyjaśnił ponadto, że przedstawione wyniki badań ENG potwierdzają rozpoznanie ZCN (zespołu cieśni nadgarstka), które to schorzenie nie było związane z procesem orzeczniczym w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy, po dokonaniu analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu, wydał zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że charakter pracy Ł. K. nie wiązał się z długotrwałym, przez większą część pracy wykonywaniem czynności obciążających kończyny górne ruchami monotypowymi, a do głównych czynników wywołujących przeciążenie układu ruchu zalicza się: monotypię ruchów, wymuszoną pozycję ciała, obciążenia statyczne i dynamiczne mięśni, nadmierny wysiłek fizyczny, ucisk lub rozciąganie elementów czynnościowych tego układu oraz podnoszenie i przenoszenie znacznych ciężarów. Jednostki orzecznicze, wydające w sprawie orzeczenia lekarskie, dysponowały wyczerpującym materiałem dowodowym obrazującym warunki pracy i środowisko pracy Ł. K., a wnioski opinii jednostek obu stopni jednoznacznie i zgodnie wskazywały na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Decyzja Inspektor Sanitarny z [...] marca 2018 r. została zaskarżona przez Ł. K.. Skarżąca podkreśliła, że rozpoznano u niej przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki prawej dłoni, które to schorzenie w opinii jej lekarza jest "schorzeniem sekretarek". W uzasadnieniu skargi Ł. K. opisała warunki swojej pracy na stanowisku pracownika socjalnego zwracając uwagę na to, że pracowała 40 lat, a praca na stanowisku pracownika socjalnego była niekomfortowa, każda interwencja kończyła się koniecznością sporządzenia 19 – stronicowego wywiadu środowiskowego. Skarżąca opisała również przebieg dotychczasowego leczenia, a ponadto wskazała na utrzymujące się u niej dolegliwości bólowe prawej ręki, jej osłabienie. Skarżąca nie zgodziła się z wnioskami orzeczeń lekarskich domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy. W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Za chorobę zawodową - jak stanowi art. 235ą Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235ą Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być jednak zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Przypomnieć też należy, iż rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (stanowisko ugruntowane w judykaturze; między innymi: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r.- sygn. akt II OSK 1872/13 i z dnia 2 czerwca 1998 r. - I SA 225/98, LEX nr 45827). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może - stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Jednocześnie pamiętać należy, iż generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jednostki medyczne wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały dostateczną dokumentacją. Dysponowały pełną oceną narażenia zawodowego skarżącej, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą na zajmowanych stanowiskach pracy oraz miejsca wykonywanych czynności, jak i warunki pracy. W ocenie sądu, organy inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie dołożyły należytej staranności w gromadzeniu materiału dowodowego. W aktach sprawy znajdują się karty oceny narażenia zawodowego z całego okresu zatrudnienia od 1973 r., zawierające m.in. wywiad zawodowy skarżącej w którym wyszczególniono nie tylko okresy jej zatrudnienia na poszczególnych stanowiskach pracy, ale także dokonano charakterystyki narażenia. Natomiast uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek orzeczniczych w wystarczający sposób pozwalają na zapoznanie się z argumentacją, która legła u podstaw postawionej diagnozy. Wskazać bowiem należy, że jak wynika z treści omawianych orzeczeń lekarskich zostały one wydane po przeanalizowaniu całości dostępnej dokumentacji diagnostyczno-leczniczej ze specjalistycznych jednostek służby zdrowia, dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej, narażenia oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań konsultacyjnych (w tym badań przeprowadzonych w warunkach szpitalnych). W niniejszej sprawie – co jest istotne z uwagi na formułowane przez skarżącą zarzuty - rozpoznania dokonywano w zakresie choroby wymienionej w poz. 19.1 załącznika do w/w rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Chodzi więc o chorobę w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki kciuka prawej ręki. Wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi mieć miejsce najpóźniej w okresie 1-go roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W rozpoznawanej sprawie orzeczenia lekarskie wydawane zostały przez lekarzy spełniających określone w rozporządzeniu wymogi. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych są bowiem lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia), a jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). W sprawie orzeczenia wydane zostały przez lekarzy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera. Z orzeczeń lekarskich, wydanych na potrzeby rozpatrywanej sprawy, wynika jednoznacznie, że po przebadaniu skarżącej i analizie dokumentacji medycznej oraz warunków pracy określonych w kartach oceny narażenia zawodowego, rozpoznano u skarżącej jednostkę chorobową w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna kciuka. Nie stwierdzono jednak u skarżącej sposobu wykonywania pracy, który sprzyjałby powstaniu tego rodzaju jednostki chorobowej. Nie stwierdzono zatem związku pomiędzy sposobem wykonywania przez skarżącą pracy a rozpoznaniem zapalenia ścięgna kciuka. Organ orzeczniczy II stopnia nie stwierdził też w trakcie badań przeprowadzonych w sierpniu 2017 r. (tj. po upływie dwóch lat od wystąpienia pierwszych objawów chorobowych) utrzymywania się stanu zapalnego pochewki zginacza prawego kciuka. Jakkolwiek organy inspekcji sanitarnej nie są – co podkreślono powyżej -bezwzględnie związane orzeczeniami lekarskimi, to jednak nie oznacza to możliwości podejmowania rozstrzygnięć stojących w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami sformułowanymi w tych orzeczeniach. W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zasadnie uznał za wiarygodne orzeczenia lekarskie dotyczące skarżącej. Skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego rzetelności opisów zawartych w kartach oceny narażenia zawodowego, na poszczególnych stanowiskach pracy, którymi sugerowali się lekarze. Co więcej, w toku badań lekarskich uwzględniono również wyjaśnienia składane przez samą skarżącą w zakresie sposobu wykonywania pracy na stanowisku pracownika biurowego i pracownika socjalnego - stwierdzając jednoznacznie, że mimo wykonywania przez skarżącą czynności zawodowych obciążających kończynę górną prawą, to jednak nie stwarzały one warunków, w których dochodziło do przekrwienia, obrzęków, a następnie włóknienia prowadzącego do przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki pochodzenia zawodowego. Podnoszone w skardze okoliczności faktyczne dotyczące charakteru pracy wykonywanej przez skarżącą na stanowisku pracownika socjalnego są w istocie powtórzeniem argumentacji podnoszonej w postępowaniu administracyjnym i uwzględnionej zarówno w orzeczeniach lekarskich, jak i w zaskarżonej decyzji. Stanowisko zaś skarżącej, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy, a powstaniem choroby wynika z jej subiektywnego przekonania o istnieniu takiego związku, lecz nie jest oparte na wiedzy medycznej. Tymczasem ani organ, ani też lekarze jednostek diagnostycznych nie kwestionowali podawanego przez skarżącą opisu stanowiska pracy i charakteru dokonywanych czynności. Co więcej, podmioty te nie kwestionowały również, że u skarżącej utrzymują się dolegliwości bólowe, które jednak (jak wyjaśnił Instytut Medycyny Pracy w toku postępowania uzupełniającego przed organami inspekcji sanitarnej) są wynikiem rozpoznania innej jednostki chorobowej – a mianowicie cieśni nadgarstka. Udokumentowane wynikami badań z [...] listopada 2017r. rozpoznanie u skarżącej lekkiej cieśni oraz uszkodzenia nerwu łokciowego nie ma w sprawie znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Przedmiotem sprawy rozstrzyganej zaskarżoną decyzją było bowiem ustalenie odmiennej jednostki chorobowej (przewlekłego zapalenia ścięgna). Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, zaś skarga zasługuje na oddalenie na zadzie art. 151 p.p.s.a.