II SA/Bd 482/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2024-09-30
Skład orzekający: Sędzia Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, nie wykazując w sposób przekonujący zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. (naruszenie przepisów postępowania i istotny wpływ koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy na rozstrzygnięcie)?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, uznając, że organ odwoławczy nie wykazał w sposób przekonujący zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.). Kolegium nie wskazało, jaki przepis postępowania został naruszony przez organ pierwszej instancji, ani nie wykazało, w jaki sposób ustalenie sposobu prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego wpływa na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto, organ odwoławczy nie wykazał, że jego wątpliwości co do stanu faktycznego nie dały się wyeliminować w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą świadczenie, uznając, że jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu stanowi dochód, który po rozliczeniu na 12 miesięcy przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę wyjaśnienia, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący wniósł sprzeciw, domagając się uchylenia decyzji Kolegium.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję.
Burmistrz M. C. (z upoważnienia którego działał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.), działając na podstawie art. 8 ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm., zwanej w skrócie "u.p.s.") decyzją z [...] marca 2024 r. nr [...].IF uchylił od [...] lipca 2023 r. w całości decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. nr [...].IF z [...] kwietnia 2022 r. o przyznaniu J. W. (tj. Skarżącemu) zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W wyniku rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr SKO – 80-51/24 uchyliło ww. decyzję Burmistrza M. C. (zwanego dalej "Burmistrzem") z [...] marca 2024 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Kolegium wskazało, że jak wynika z akt administracyjnych Burmistrz (z upoważnienia którego działał Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.) decyzją z [...] kwietnia 2022 r. (znak: [...]) przyznał Skarżącemu zasiłek stały do [...] marca 2024 r. Decyzją z [...] lipca 2023 r. Burmistrz uchylił własną decyzję z [...] kwietnia 2022 r., na podstawie której Skarżący nabył prawo do zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z dniem [...] lipca 2023 r. Decyzją z [...] sierpnia 2023r. (znak: [...]) Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jednakże w wyniku rozpatrzenia skargi na decyzję Kolegium Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 12 grudnia 2023 r. stwierdził nieważność decyzji Burmistrza z [...] lipca 2023 r. uchylającej od [...] lipca 2023 r. zasiłek stały oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także decyzję Kolegium z [...] sierpnia 2023 r.
Następnie zaskarżoną decyzją Burmistrz uchylił od [...] lipca 2023 r. własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2022 r., na podstawie której Skarżący nabył prawo do zasiłku stałego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Burmistrz wskazał, że [...] czerwca 2023 r. Skarżący oświadczył, że otrzymał odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu 25% uszczerbku na zdrowiu powstałego na skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą, który miał miejsce [...] października 1986 r. Organ I instancji wskazał, że Skarżący otrzymał należność [...] czerwca 2023 r. Burmistrz przywołał treść art. 8 ust. 11 pkt. 1 u.p.s. zgodnie z którym, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że uzyskany dochód wynosi [...] zł, co przekracza pięciokrotność kwoty kryterium dochodowego (776,00 zł x 5 = [...] zł). W przeliczeniu miesięcznym uzyskany dochód wynosi [...] zł, co przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (tj. [...] zł). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż w świetle powyższych faktów brak jest podstaw do dalszej wypłaty zasiłku stałego Skarżącemu. Nadto organ I Instancji zaznaczył, że Skarżący objęty był ubezpieczeniem zdrowotnym przy zasiłku stałym i od [...] lipca 2023 r., tj. od dnia utraty prawa do zasiłku stałego organ jest zobowiązany wyrejestrować Skarżącego z ubezpieczenia zdrowotnego.
Konkludując Organ I instancji przywołał art. 106 ust. 5 u.p.s., gdzie wskazuje się, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Odwołując się do ww. decyzji Skarżący wskazał, że toczy się w dalszym ciągu postępowanie o przyznanie mu renty inwalidzkiej z ZER MSWiA w W. z powodu wypadku na służbie w policji.
Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium uznało, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 37 ust. 1 u.ps. Zgodnie z tym przepisem zasiłek stały przysługuje: 1. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium przytoczyło także treść art. 37 ust. 2 u.p.s. określający wysokość zasiłku.
Kolegium podniosło, że organy rozpatrujące wnioski o przyznanie prawa do zasiłku stałego zobligowane są do przestrzegania zasady, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Natomiast potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4).
Według Kolegium w rozpatrywanej sprawie należy zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszona o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób ?zycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej ?nansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Z powodu rodzaju osiągniętego przez Skarżącego dochodu w postaci środków pieniężnych z odszkodowania w wysokości [...] zł zdaniem Kolegium niebagatelne znaczenie w niniejszej sprawie odgrywa art. 8 ust. 11 u.p.s., który stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:
1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,
2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie
- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Jak wynika z pisemnego oświadczenia złożonego przez Skarżącego [...] czerwca 2023 r. r., uzyskał on dochód w postaci odszkodowanie z powodu wypadku na służbie w P. w wysokości [...] zł z tytułu 25% uszczerbku na zdrowiu powstałego na skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą, który miał miejsce [...] października 1986 r., a środki pieniężne z tego tytułu otrzymał [...] czerwca 2023 r. Uwzględniając ww. organ I instancji podzielił, zgodnie z treścią art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. otrzymaną przez wnioskodawcę kwotę [...]zł na 12 miesięcy począwszy od czerwca 2023 r., tj. po [...] zł miesięcznie. Tym samym organ I instancji przyjął, że łączny dochód wnioskodawcy w czerwcu 2023 r. wyniósł [...] zł, zaś kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Zatem dochód wnioskodawcy przekracza wskazane kryterium.
Kolegium podkreśliło, że z art. 37 u.p.s. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było uzyskanie zasiłku stałego. Po pierwsze, całkowita niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy. Po drugie, spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), tj. ustalenie, że dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza dochodu określonego zgodnie z zasadami zawartymi w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s..
Jednocześnie Kolegium zauważyło, że wątpliwości wzbudzają ustalenia dotyczące diagnozy sytuacji osoby lub rodziny. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił w wywiadzie z [...] marca 2024 r., że Skarżący mieszka z osobą obcą i prowadzi osobne gospodarstwo domowe, zakupuje opał na zimę oraz zobowiązany jest do remontu mieszkania. Organ I instancji w wywiadzie z [...] marca 2024 r. podaje również, że Skarżący jest bierny zawodowo. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz z poprzedniego wywiadu środowiskowego, wynika bowiem, że Skarżący i M. C. wspólnie zamieszkują w mieszkaniu komunalnym, składającym się z jednej łazienki, kuchni oraz pokoju z dwoma miejscami do spania. Jednakże materiał dowodowy zgromadzony w sprawę nie wskazuje jednoznacznie czy Skarżący i M. C. tylko wspólnie zamieszkują czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.
Kolegium podniosło, że słusznie zauważa się w doktrynie i literaturze, iż w myśl art. 6 pkt 14 u.p.s. rodzinę tworzą osoby spokrewnione i niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dokonując oceny stanu faktycznego organ powinien wziąć pod uwagę w szczególności urządzenie mieszkania, możliwość swobodnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych, sposób podejmowania decyzji dotyczących załatwiania spraw bieżących, decydowania o wspólnie zajmowanym mieszkaniu oraz o urządzeniach w nim się znajdujących, ponoszenia opłat eksploatacyjnych, gospodarowania budżetem domowym i podejmowania decyzji o wydatkach. Wspólne gospodarowanie z jednej strony oznacza współdziałanie wszystkich mieszkających ze sobą osób zarówno w ponoszeniu wydatków ?nansowych jak i innych ciężarów (w tym niematerialnych) związanych z gospodarstwem domowym, a z drugiej strony czerpanie korzyści ze wspólnego zamieszkiwania.
Kolegium wskazało także na poglądy orzecznictwa sądowo-administracyjnego dotyczące spełnienia przesłanki wspólnego gospodarowania m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 28 września 2010 r., II SA/Bd 700/10, gdzie Sąd zauważa, iż ,,przesłanka wspólnego gospodarowania wyraża się m.in. w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny. [...] Należy zaznaczyć, iż okoliczność wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego jest faktem obiektywnym, mającym z woli ustawodawcy swoje konsekwencje na gruncie ustawy o pomocy społecznej, co wyraża się między innymi w uwzględnianiu wszystkich dochodów członków danej rodziny przy ustalaniu kryterium dochodowego, stanowiącego przesłankę przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Fakt ten ma zatem wymiar prawny, niemniej jednak nie musi on oznaczać, wbrew twierdzeniom skarżącej, że jej syn ma w związku z tym faktycznie oddawać cały swój dochód lub jego cześć skarżącej. Istotnym jest bowiem, że poprzez wspólne zamieszkiwanie i wspólne gospodarowanie ze skarżącą, czerpie on z tej okoliczności obiektywne korzyści, tak samo jak skarżąca, to z kolei powoduje obowiązek organów uwzględnienie ich dochodów przy ustalaniu kryterium dochodowego".
Kolegium podniosło, że ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że pozostawanie na utrzymaniu oznacza wspólne gospodarowanie. Tym samym brak niezależności dochodowej uniemożliwia uznanie danej osoby za prowadzącą osobne gospodarstwo domowe. Kolegium wskazało na przykładowe orzecznictwo m.in. wyrok WSA w Białymstoku z 28 maja 2013 r., II SA/Bk 146/13 w którym sąd stwierdził, że nie można uznać za osobę samotnie gospodarującą osoby, która mieszka na stałe wraz z matką i pozostaje na jej utrzymaniu, gdyż nie ma własnego dochodu. Podobnie orzekł WSA we Wrocławiu (wyrok z 11 lutego 2015 r., IV SA/Wr 473/ 14) zauważając, że "prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego jest możliwe pod warunkiem posiadania stałego dochodu, z którego osoba jest w stanie się utrzymać. W sytuacji, gdy skarżący posiada dochód miesięczny w postaci zasiłku pielęgnacyjnego to - w świetle doświadczenia życiowego - trudno uznać za wiarygodne, że gospodaruje samodzielnie" (inaczej wyrok NSA z 06.12.2017 r., I OSK 2350/17, LEX nr 2480316).
Wobec powyższego zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie należy jednoznacznie ustalić czy Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo i jest osobą samotnie gospodarującą. W szczególności należy ustalić, czy urządzenie mieszkania umożliwia swobodny i nieograniczony dostęp do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych, jak również sposób podejmowania decyzji dotyczących załatwiania spraw bieżących, decydowania o wspólnie zajmowanym mieszkaniu oraz o urządzeniach w nim się znajdujących, gospodarowania budżetem domowym i podejmowania decyzji o wydatkach. A następnie skonfrontować te ustalenia z obowiązującym stanem prawnym. Tym samym konieczne jest uzupełnienie postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego organ I instancji dokona dodatkowych ustaleń, dokona oceny stanu faktycznego oraz rozważy na ile ustalenia organu I instancji wpłyną na prawo do pobierania zasiłku stałego.
We wniesionym do sądu administracyjnego sprzeciwie J. W. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium. Podniósł, że wywiad środowiskowy był przeprowadzany już kilka razy [...] kwietnia 2022 r,. [...] czerwca 2023 r. i aktualizacje wywiadu środowiskowego [...] marca 2024 r. i [...] marca 2024 r. Skarżący podniósł, że skutkiem stwierdzenia przez WSA w Bydgoszczy wyrokiem z 12 grudnia 2023 nieważności decyzji Burmistrza powinno być wypłacenie mu zaległego zasiłku stałego za okres od [...] lipca 2023 r. do [...] marca 2024 r.
W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie wskazując, że zakres postępowania wyjaśniającego jest na tyle szeroki, że postępowanie to wymaga uzupełnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw jest zasadny.
Przed przystąpieniem do oceny prawidłowości decyzji stanowiącej przedmiot sprzeciwu w niniejszej sprawie wyjaśnienia wymaga, że zakres kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny określony został w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. decyzji kasacyjnej.
Ograniczony zakresu kontroli decyzji objętej sprzeciwem jest zatem szczególną cechą odróżniającą postępowanie zainicjowane wniesieniem sprzeciwu od zwykłego postępowania skargowego, w którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się bowiem jedynie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z unormowania przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a. Podczas kontroli prawidłowości zastosowania tej regulacji procesowej przez organ odwoławczy, sąd nie może zatem dokonywać ocen o charakterze przesądzającym dla sposobu zakończenia sprawy. Kontroluje natomiast ziszczenie się w sprawie przesłanek do wyjątkowego odstąpienia przez organ odwoławczy od obowiązku ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jak wyjaśnił przy tym NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 9/11 (dostępnym na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, nie przesądza zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz jest ostatnim aktem wydanym w toku instancji, który w inny sposób kończy postępowanie.
Jak to już wyżej wskazano, wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie obie ww. przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Po pierwsze - gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Druga z ww. przesłanek ma, w przeciwieństwie do pierwszej, charakter ocenny, wymagający każdorazowej interpretacji na tle zaistniałych okoliczności faktycznych danej sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12, dostępny j.w.). Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygnięcie kasacyjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego, nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. (tj. w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego).
Dokonując zatem kontroli decyzji kasacyjnej, sąd ocenia, czy organ odwoławczy nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a., a więc, czy organ odwoławczy, na niego się powołujący, wykazał w sposób przekonywujący istnienie opisanych tam przesłanek. Dokonanie oceny wymaga jednak uwzględnienia treści przepisów prawa materialnego, w oparciu o które sprawa powinna zostać rozstrzygnięta, bowiem bez tego nie byłoby możliwe ustalenie, czy istota sprawy została rozpoznana przez organ pierwszej instancji, a tym samym, czy decyzja organu odwoławczego zawiera uzasadnione podstawy. W tym przypadku normy prawa materialnego, stanowią jedynie kryterium oceny przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a., a nie przedmiot merytorycznego rozpoznania.
Reasumując, w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej sąd ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie, czy też zaszła konieczność wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, w szczególności uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który - z uwagi na obowiązek dochowania zasady dwuinstancyjności postępowania, wynikającej z art. 15 k.p.a. - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.
Dokonując oceny w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie wykazało zaistnienia ww. przesłanek wydania decyzji kasacyjnej.
Przede wszystkim Kolegium w ogóle nie wskazało, jaki przepis postępowania został naruszony przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium jedynie zacytowało szereg przepisów prawa materialnego tj. ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wytknęło ponadto organowi pierwszej instancji, że ten nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M. C.. Sugeruje to twierdzenie, iż organ I instancji naruszył obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Taka jednoznaczna ocena nie znalazła się w rozważaniach Kolegium, natomiast ani Skarżący ani Sąd nie mają obowiązku domyślać się, co dostrzega w sprawie organ i dokonywać ocen prawnych za organ.
Kolegium nie wskazało także, dlaczego konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z decyzji Kolegium nie wynika bowiem w jaki sposób ewentualne ustalenie, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z inną osobą, a nie samotnie, ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Kolegium opisuje szereg kryteriów przyznania zasiłku, ale nie wskazuje z którym z nich należy powiązać okoliczność sposobu prowadzenia gospodarstwa domowego oraz w jaki sposób wpływa ona na ocenę konkretnie wskazanego kryterium. Przykładowo jeżeli okoliczność tą zdaniem Kolegium należy wiązać z kryterium dochodowym, to decyzja winna wykazać, że ustalenie iż Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie a nie samotnie, przy ustalonym i niekwestionowanym dochodzie Skarżącego wpłynie na inną niż dotychczas na ocenę spełnienia tegoż kryterium, przy czym powinno to być wykazane stosownymi wyliczeniami. W tym względzie należy zauważyć, że z końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wręcz, że opisany obowiązek organu odwoławczego zbadania jak konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie, Kolegium przerzuciło na organ I instancji. Kolegium bowiem stwierdza, że "konieczne jest uzupełnienie postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego organ I instancji (...) rozważy na ile ustalenia organu I instancji wpłyną na prawo do pobierania zasiłku stałego."
Brak jest także ostatniego z elementów opisanych wyżej przez Sąd jako druga przesłanka dopuszczalności wydania decyzji kasacyjnej tj. wykazania przez organ odwoławczy, że jego wątpliwości co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować z zastosowaniem art. 136 k.p.a. tj. w trybie uzupełniającego postępowania dowodowego. W tym względzie brak jest jakichkolwiek rozważań Kolegium. Takich rozważań nie mogą zastąpić uwagi Kolegium co do tego jakich ustaleń należy dokonać. Aby wydać decyzję kasacyjną organ odwoławczy musi nie tylko wskazać, że konieczne jest przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego, ale także że postępowanie to jest konieczne w takim zakresie lub ma taki charakter, że nie wystarczy przeprowadzenie przez organ odwoławczy jedynie uzupełniającego postępowania dowodowego.
Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło