II SA/Bd 495/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] Wójt Gminy K. odmówił R. B. (skarżącej) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – E. Z.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że przeszkodą dla przyznania wnioskowanego świadczenia jest to, iż niepełnosprawność ojca skarżącej powstała – jak wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – po ukończeniu przez niego 25 roku życia, nie została więc spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r."). Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r., organ odwoławczy stwierdził, że o ile organ I instancji dokonał błędnej oceny spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/14, to jednak przeszkodą dla przyznania wnioskowanego świadczenia pozostaje to, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a wykonywaną przez nią opieką nad ojcem. Organ wskazał, że czynności sprawowane przez skarżącą (zrobienie zakupów, przygotowanie posiłków, wizyty u lekarza, czynności higieniczne) nie są czynnościami zajmującymi cały dzień siedem dni w tygodniu. Wskazał, że wobec zakresu sprawowanej opieki, jej częstotliwości, odległości od miejsca zamieszkania (12 km) nie zachodzi konieczność niepodejmowania zatrudnienia. Wyjaśniwszy istotę formy wsparcia jaką jest świadczenie pielęgnacyjne (rekompensata za niemożność podjęcia zatrudnienia z uwagi na sprawowanie stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny) stwierdził, że dorywcze sprawowanie opieki bez zachowania jej ciągłości i długotrwałości (codzienne dojazdy rano i wieczorem) nie odpowiadają przesłance sprawowania stałej opieki bez możliwości podjęcia zatrudnienia. Organ zauważył, że niepełnosprawny ma drugą – poza skarżącą – córkę, również zobowiązaną alimentacyjnie, przy czym w sytuacji braku możliwości zapewnienia bezpośredniej opieki siostra skarżącej może ten obowiązek spełnić poprzez opłacenie usług opiekuńczych wykonywanych przez osobę trzecią. W skardze na powyższą decyzję R. B. wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 7, 9, 10, 77, 79a, 80, 81, 107 § 3 , 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób przeczący zasadom wyrażonym w ww. przepisach, w szczególności dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy, wadliwe uzasadnienie decyzji oraz nieprawidłowe utrzymanie decyzji I instancji w mocy. Zarzuciła, jako konsekwencję powyższego, rażące naruszenie art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Wskazała nadto na naruszenie art. 17 ust. 1, 1a pkt 1-3 u.ś.r. w zw. z art. 2 ,18 i 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne ustalenie, że zakres sprawowanej opieki nie pozwala na uznanie jej jako opieki stałej i długotrwałej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., a nadto nieuzasadnione ustalenie, że brak po jej stronie uprawnienia do wnioskowanego świadczenia wynika z możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem przez jej siostrę. W uzasadnieniu skargi przywołała argumentację na rzecz postawionych zarzutów. Podkreśliła, że codziennie, a niejednokrotnie również dwa razy dziennie dojeżdża do swojego ojca w celu sprawowania opieki nad nim, że organ nie ustalił zakresu sprawowanej przez nią opieki. Zwróciła uwagę na niezałatwienie wniosku w terminie określonym przepisami k.p.a. oraz pozbawienie jej możliwości udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca nie jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organ uargumentował swoje stanowisko tym, że nie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad ojcem, co w istocie stanowiło przedmiot sporu. Wskazał, że skarżąca nie sprawuje stałej, długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym w wymiarze uniemożliwiającym jej podjęcie zatrudnienia, zwracając jednocześnie uwagę na możliwość sprawowania opieki nad ojcem przez drugą z jego córek – siostrę skarżącej. Kwestionując powyższe stanowisko, skarżąca wskazywała, że jej pomoc jest niezbędna niepełnosprawnemu ojcu, przy czym nie musi mieć ona wymiaru całodobowego. Nadmienić w tym miejscu należy, że SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji pomimo zastosowania przez Wójta Gminy K. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sposób sprzeczny z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, w którym Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Organ odwoławczy wyczerpująco odniósł się jednak do powyższej problematyki słusznie wytykając organowi I instancji nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1 b u.ś.r. Kwestia ta przestała być istotna zatem w niniejszej sprawie i nie ma już potrzeby szerszego odnoszenia się do niej, również z tego względu, że oś sporu przeniosła się na problem prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kwestią bezsporną jest, że skarżąca - jako córka E. Z. legitymującego się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział we [...] z dnia [...] lutego 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji - jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Jednym z warunków koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Sądu przedwczesne jest stanowisko Kolegium, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na zakres sprawowanej nad ojcem opieki. Kwestia ta nie została bowiem dostatecznie wyjaśniona. Kwestionując możliwość sprawowania przez skarżącą opieki nad ojcem w zakresie wymaganym przez cytowany przepis organ wskazał, że opieka ta polega na wykonywaniu podstawowych czynności domowych w sposób dorywczy, nieangażujący skarżącej na tyle, by nie mogła on podjąć zatrudnienia. Podkreślił też, że opiekę nad ojcem może sprawować również siostra skarżącej, również w formie opłacenia usługi opiekuńczej wykonywanej przez osobę trzecią. Kolegium nie wyjaśniło, jak kształtuje się rzeczywisty zakres czynności opiekuńczych nad ojcem. Apriorycznie za to stwierdziło, że skarżąca wykonuje opiekę w sposób i wymiarze niepozwalającym na uznanie jej za opiekę "stałą i długotrwałą", z tytułu której nie może ona podjąć zatrudnienia. Organ oparł się w tym zakresie na materiale dowodowym (oświadczeniach skarżącej, kwestionariuszu wywiadu środowiskowego i notatkach pracownika organu socjalnego), na podstawie którego – w ocenie Sądu - nie da się ponad wszelką wątpliwość ustalić okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczności wynikające z akt sprawy zgromadzonych przez organ I instancji pozwalają na stwierdzenie, że skarżąca "codziennie rano i wieczorem" przyjeżdża do niepełnosprawnych rodziców z miejscowości oddalonej o 12 km od miejsca zamieszkania niepełnosprawnych w stopniu znacznym (k. 5 i 4 akt adm.) rodziców, czasem na cały dzień. Wykonuje takie obowiązki jak sprzątanie, gotowanie, pranie, w razie potrzeby myje i karmi ojca, załatwia sprawy urzędowe, umawia i dowozi na wizyty lekarskie, robi zakupy (kwestionariusz wywiadu środowiskowego z [...] grudnia 2020 r., oświadczenie skarżącej z tego samego dnia). Jak stwierdził ojciec skarżącej podczas wywiadu "córka wywiązuje się z opieki i czyni to należycie". Pracownik organu pomocowego, we wnioskach z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego zaznaczył, że "na podstawie zebranych informacji stwierdził, że Pani R. B. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnymi rodzicami". Ustalenia wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, na którym oparł się też organ odwoławczy, nie pozwalają na jednoznacznie stwierdzenie, czy (tak lub nie) nad niepełnosprawnym w istocie sprawowana jest permanentna opieka uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie pracy. Wbrew kategorycznemu rozstrzygnięciu tej kwestii przez organ odwoławczy nie jest jasne, jak kształtuje się zakres czynności wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad ojcem, ani też czy w istocie uniemożliwia jej ona podjęcie zatrudnienia (czy też spowodowała z niego rezygnację). Zauważyć należy przede wszystkim, że powołana przez SKO okoliczność przyjeżdżania przez skarżącą "rano i wieczorem" dwa razy dziennie do niepełnosprawnych rodziców jest na tyle nieprecyzyjna, że nie wiadomo, o jakich godzinach przyjazdu mowa, i na jaki czas (na ile godzin). Konkretne informacje w tym zakresie nie wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji, zaś jak wskazuje treść odwołania od decyzji I instancji, skarżąca deklaruje powrót od rodziców ok. godziny 11, by ok. 14 znów do nich powrócić celem podania obiadu, wykonania czynności domowych i przygotowania kolacji. Dostrzec należy, że o ile słuszne jest stanowisko organu co do tego, iż konieczność sprawowania opieki w poszczególnych okresach dnia nie wyklucza podjęcia zatrudnienia w porze, w której opieka ta nie jest sprawowana, to jednak należy precyzyjnie ustalić dobową proporcję czasu poświęcanego na wykonywanie czynności opiekuńczych i czasu, w którym ewentualnie opiekun mógłby świadczyć pracę. W niniejszej sprawie organ bez szczegółowych ustaleń przyjął, że skarżąca może pozostać aktywna zawodowo przy jednoczesnym sprawowaniu opieki nad ojcem (rodzicami) w dotychczasowym zakresie. Wyjaśnić przy tym należy, że stała opieka to nie tylko nieustające, ciągłe przebywanie z podopiecznym (nieodstępowanie go) i wyręczanie we wszystkich codziennych czynnościach. Pod pojęciem opieki stałej należy także rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, stałą gotowość i możliwość udzielenia pomocy w sytuacji, gdy taka potrzeba w danym momencie zaistnieje (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. I SA/Wa 681/17, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe powoduje, że samo opuszczanie miejsca zamieszkania osoby wymagającej opieki na kilka godzin w ciągu doby nie oznacza utraty charakteru sprawowanej opieki jako opieki stałej i długotrwałej. Rozważenia jednak wymaga (a przedtem: zbadania) czy opuszczanie osoby wymagającej opieki wpisane jest w model dnia opiekuna, czy ma charakter regularny czy incydentalny (np. w związku z załatwianiem doraźnych potrzeb urzędowych, robieniem zakupów), jak długo trwa i – co najistotniejsze – czy oznacza, że rzeczywiście blokowana jest możliwość podjęcia przez opiekuna zatrudnienia. Precyzyjnych ustaleń co do powyższych okoliczności, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, dokonać nie można, toteż konstatacja organu odwoławczego co do "dorywczości" sprawowanej opieki jest w tym zakresie przedwczesna. Powyższe uwagi kontestują też ustalony przez organ odwoławczy brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Również w tym przypadku ustalenie organu jest przedwczesne. Zaistnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zaniechaniem pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą stanowi bezpośredni warunek przyznania wnioskowanego świadczenia i wynika to wprost z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Bez precyzyjnego ustalenia zakresu sprawowanej opieki (zarówno pod względem wykonywanych czynności, jak i pór dnia przeznaczonych na tę opiekę) nie jest możliwe tak jednoznaczne, jak uczynił to organ odwoławczy, przesądzenie przedmiotowej kwestii. W tym miejscu wskazać należy, że organ w sposób nieuzasadniony różnicuje kategorie obowiązków wykonywanych w związku z opieką nad niepełnosprawnym na podstawowe czynności wykonywane w gospodarstwie domowym, oraz – jak można domniemywać – obowiązki o charakterze ponadstandardowym. Jasnym jest, że opieka nad niepełnosprawną osobą polega również na wykonywaniu takich podstawowych czynności jak sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, i to te czynności – umożliwiające przecież egzystencję osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym – stanowią rdzeń tej opieki. W zależności od sytuacji osoby niepełnosprawnej mogą one jednak przybierać postać czynności bardziej czasochłonnych i angażujących. Rolą organu jest zaś ustalenie charakteru tej pomocy, a dalej ocena, czy wykonywanie czynności domowych związanych z opieką nad niepełnosprawną rzeczywiście pozbawia wnioskodawcę możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, tj. czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją (powstrzymaniem się od podjęcia) zatrudnienia a koniecznością sprawowania tej opieki. Za zasadniczo nieistotne w sprawie Sąd uznał stanowisko organu co do tego, że rodzice skarżącej mają jeszcze jedną córkę, która jako osoba zobowiązana do alimentacji może spełnić ten obowiązek w sposób pośredni. Jak wynika z niebudzących w tym zakresie wątpliwości ustaleń organu I instancji siostra skarżącej prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe z pełnoletnim synem w miejscowości G. (co łatwo weryfikowalne – oddalonej o ok. 14,5 km od miejscowości S., w której zamieszkują rodzice skarżącej). Jest zatrudniona, nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym ojcem i nie świadczy pomocy finansowej na jego rzecz z tego powodu, że opieką zajmuje się skarżąca (kwestionariusz wywiadu przeprowadzonego z siostrą skarżącej, strona 4). O ile siostra skarżącej jest zobowiązana alimentacyjnie do opieki nad ojcem, to w sytuacji przejęcia tych obowiązków w całości przez skarżącą kwestią drugorzędną i niewpływającą na ocenę zaistnienia uprawnienia skarżącej do wnioskowanego świadczenia jest to, czy drugie z dzieci niepełnosprawnego w istocie może opłacić osobę trzecią do sprawowania opieki. Jeżeli jedna z osób zobowiązanych alimentacyjnie w tej samej kolejności nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym wstępnym i nie ubiega się świadczenie pielęgnacyjne, to nie jest rzeczą organu odwoływanie się do hipotetycznej możliwości zapewnienia przez tą osobę pośredniej opieki w sytuacji, gdy inny członek rodziny, zobowiązany w pierwszej kolejności, deklaruje opiekę nad niepełnosprawnym w formie i w sytuacji, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustalenia organu winny skupić się na osobie wnioskodawczyni i towarzyszących jej uwarunkowaniach, a nie jej niebiorącej udziału w sprawowaniu opieki siostrze, chyba, że organ dysponuje materiałem dowodowym wskazującym na odmienne ustalenia, niż te, które wynikają z twierdzeń skarżącej. Takich materiałów organ jednak nie przedstawił. Ustalenia organu co do istotnych okoliczności w sprawie z wniosku skarżącej powinny polegać przede wszystkim na pozyskaniu dodatkowych oświadczeń wnioskodawczyni i osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, których treść pozwoli bez wątpienia stwierdzić, jak intensywną osobistą nad ojcem sprawuje skarżąca. Ewentualne wątpliwości w tym zakresie powinny zaś skłonić organ do ponownego skorzystania z instrumentu procesowego w postaci rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 23 ust. 4aa u.ś.r. Sąd dostrzega, że w niniejszej sprawie wywiad środowiskowy przeprowadzony został w formie telefonicznej, zgodnie z art. 15o ust. 2 ustawy dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zauważa jednak jednocześnie, że przepis ten nie obliguje organu do korzystania tylko z takiej formy prowadzenia wywiadu ("może nastąpić"), i ocenie organu podlega to, czy wątpliwości w zakresie sprawowanej opieki winne zostać wyjaśnione w oparciu o wywiad na miejscu. Pamiętać przy tym należy, że o ile wywiad środowiskowy jest zasadniczym instrumentem procesowym służącym usunięciu istniejących wątpliwości co do zakresu sprawowanej opieki, to organy dysponują również możliwością pozyskania innych dowodów, w myśl reguły wyrażonej w art. 50 § 1 oraz art. 75 § 1 k.p.a., takich jak np. wyjaśnienia lub zeznania osób bliskich lub sąsiadów zarówno niepełnosprawnego, jak i skarżącej. Odrębną kwestią jest konieczność dokonania oceny wiarygodności zebranych w sprawie dowodów, co szczególnie dotyczy dowodów osobowych (oświadczenia, wyjaśnienia i zeznania). Wynika to nie tylko z ogólnej powinności organów, którą wyraża art. 77 § 1 kpa, ale też okoliczności, że nie można generalnie założyć, iż poważne kwotowo świadczenia, obciążające budżet Państwa mogą być przyznawane na podstawie jedynie twierdzeń wnioskodawców, bez przesłuchania ich pod po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz bez weryfikacji ich twierdzeń przez inne niezależne i obiektywne dowody, których źródłem nie jest wyłącznie rodzina wnioskodawców. Dokonanie wnikliwej oceny wiarygodności twierdzeń skarżącej w przedmiotowej sprawie jest szczególnie wymagane, co tyczy się zwłaszcza oceny wiarygodności twierdzeń skarżącej co do wykonywania poszczególnych czynności w określonym dniu. Należy ocenić wiarygodność twierdzeń o codziennym sprzątaniu, codziennym załatwianiu spraw urzędowych, czy codziennych wizytach lekarskich, - w zestawieniu z konkretnymi wykazanymi przez skarżącą zdarzeniami, potwierdzonymi dokumentalnie (np. codzienne wizyty lekarskie, codziennie załatwione sprawy urzędowe). Nie wyjaśniono też jakie koszty ponosi skarżąca w związku z deklarowanymi codziennie dojazdami do ojca (48 km) i jak mają się te koszty do dochodów jej rodziny. Ponadto, wobec twierdzeń odwołania należało przesłuchać stronę stosując pouczenie o odpowiedzialności karnej, albowiem strona podaje sprzeczne informacje, co tyczy się głównie twierdzeń o przyjazdach do ojca rano i wieczorem (oświadczenie z [...].12.2020) i jednoczesnym twierdzeniu o przyjazdach porannych do godz. 11 oraz o godz. 14 (twierdzenia odwołania). Reasumując, w sprawie nie zostało wykazane konkretnie, jak kształtują się czynności wykonywane przez skarżącą w ramach opieki nad ojcem i w jakim wymiarze dobowym opieka ta jest sprawowana, jak też nie została oceniona wiarygodność zebranych dowodów. W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).