II SA/Bd 577/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2026-02-03
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Jarosław Wichrowski, Leszek Kleczkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wydane bez zebrania kompletnego materiału dowodowego (w szczególności bez zaświadczenia lekarskiego o badaniu kwalifikacyjnym), narusza przepisy postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad postępowania wyjaśniającego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), ponieważ zostało oparte na niekompletnym materiale dowodowym, w tym braku kluczowego dokumentu – zaświadczenia lekarskiego o badaniu kwalifikacyjnym. Brak ten uniemożliwił merytoryczną ocenę zarzutów egzekucyjnych i prawidłowość postępowania.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepień ochronnych dziecka, kwestionując m.in. określenie obowiązku, brak wymagalności z uwagi na brak kwalifikacji i przeciwwskazań, brak doręczenia upomnienia oraz niewłaściwą podstawę prawną tytułu wykonawczego. Organy egzekucyjne (PPIS i PWIS) oddaliły zarzuty, uznając obowiązek za wymagalny i prawidłowo określony, a upomnienie za doręczone. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych, brak wymagalności obowiązku oraz naruszenie zasad k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i oceny dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie Inspektora Sanitarnego i zasądza od Inspektora Sanitarnego na rzecz D. G. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2026 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Inspektora Sanitarnego na rzecz D. G. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z [...] lutego 2025 r. [...], Wojewoda Kujawsko Pomorski nałożył na D. G. ("skarżącą") grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z
[...] kwietnia 2024 r., wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. ("PPIS"), oraz wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w tym tytule wykonawczym polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Pismem z [...] lutego 2025 r. D. G. wniosła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Zarzuciła:
1) na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. – dalej "u.p.e.a.") – określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 – dalej "u.z.z.l.") poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym,
2) na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i c u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku w związku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak indywidualnego kalendarza szczepień, odroczenie szczepień na podstawie art. 17 ust. 5 u.z.z.l.,
3) art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak doręczenia upomnienia, o który mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
4) naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji na podstawie tytułu niespełniającego wymogów art. 27, tj. z niewłaściwie podaną podstawą prawną obowiązku oraz z brakiem wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z [...] marca 2025 r. [...], PPIS oddalił ww. zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym. Organ odniósł się do zarzutów skarżącej opartych o prawidłową podstawę prawną zarzutów egzekucyjnych (opisanych wyżej w punktach 1-3), pomijając zarzut naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a. jako niemieszczący się w zakresie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 33 u.p.e.a. W odniesieniu do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. PPIS wyjaśnił, że obowiązek podlegający egzekucji ma podstawę ustawową i wynika z art. 5 i 17 u.z.z.l. oraz że nieustalenie indywidualnego kalendarza szczepień nie podważa tytułu wykonawczego wystawionego w związku z niezrealizowaniem obowiązku ustawowego. W odniesieniu do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. PPIS wyjaśnił, że "ze zgromadzonych akt sprawy wynika", że małoletni został zakwalifikowany do szczepienia, lekarz nie stwierdził przeciwwskazań i nie odroczył szczepienia, a jedynie na wyłączną prośbę matki wystawił skierowanie do specjalisty alergologa. W odniesieniu do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. PPIS wyjaśnił, że upomnienie doręczono skarżącego 26 lutego 2024 r. i wynika to z akt sprawy. Oceniając zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. organ wyjaśnił, że treść obowiązku szczepień zgodna jest z jego podstawą ustawową wynikającą z art. 5 i 17 u.z.z.l.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że wierzyciel pominął obowiązek stawienia się na badanie kwalifikacyjne i brak zaświadczenia o kwalifikacji. Wskazała, że stawiła się w NZOZ ale szczepienia nie wykonano, ponieważ lekarz nie wykluczył NOP, odroczył obowiązek i skierował dziecko do specjalisty. W ocenie skarżącej badanie lekarskie nie zostało zakończone w sposób skutkujący dopuszczeniem dziecka do szczepienia. Zakwestionowała, by "upomnienie", o którym mowa w przepisach u.p.e.a., zostało jej doręczone.
Postanowieniem z [...] maja 2025 r. znak [...], Inspektor Sanitarny ("PWIS") utrzymał w mocy postanowienie I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PPIS w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wyjaśnił, że podczas wizyty w NZOZ, która miała miejsce [...] lutego 2024 r., wykonano badanie kwalifikacyjne dziecka skarżącej i nie stwierdzono przeciwwskazań do zaszczepienia, zaś niewykonanie szczepienia było jedynie skutkiem braku zgody rodzica – PWIS stwierdził, że powyższe potwierdzają jednoznaczne zapisy w dokumentacji medycznej. Dalej wyjaśnił, że indywidualny kalendarz szczepień układa się na bieżąco, w trakcie kolejnych wizyt oraz że dokumentacja medyczna nie potwierdza, by obowiązek szczepienny odroczono wobec dziecka skarżącej. Wskazał, że skierowanie do alergologa wydano na prośbę matki po odmowie wyrażenia zgody na szczepienie i nie miało ono związku z samym szczepieniem. PWIS wskazał, że wbrew stanowisku skarżącej upomnienie dotyczące obowiązku wykonania szczepienia doręczono skarżącej przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co potwierdza zawarte w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej to upomnienie.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy D. G. wniosła o jego uchylenie, zarzucając:
1) naruszenie art. 15 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz brak tożsamości określonego w upomnieniu i w tytule wykonawczym,
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku, podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż brak jest podstaw faktycznych i prawnych do określenia wymagalności obowiązku, a małoletni na dzień wszczęcia postępowania był odroczony od obowiązku,
3) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, brak wystawienia zaświadczenia potwierdzającego kwalifikację dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych,
4) naruszenie art. 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
5) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W uzasadnieniu skargi podtrzymała i rozwinęła stanowisko wyrażone w zażaleniu, co do tego, że podczas badania kwalifikacyjnego lekarz nie wykluczył przeciwwskazań, więc z przyczyn obiektywnych szczepienie nie mogło zostać wykonane. W ocenie skarżącej świadczy to o tym, że przedmiotowy obowiązek jest odroczony. Podniosła, że określenie obowiązku w upomnieniu i w tytule wykonawczym różni się. Wskazała, że brak w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, przy czym wbrew stanowisku organu stwierdzenie "braku przeciwwskazań" nie jest tożsame z "wykluczeniem przeciwwskazań", o którym mowa w art. 17 ust. 3 u.z.z.l.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ wskazał, że dokumentacja medyczna zawarta w aktach potwierdza wykonanie badania kwalifikacyjnego [...] lutego 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") stanowi podstawę jego wyeliminowania z obrotu prawnego .
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżących. Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Uprzednie skompletowanie akt sprawy przez organy rozpoznające sprawę – a więc wyczerpujące zebranie w aktach całego materiału dowodowego – jest niezbędne dla należytego wywiązania się przez te organy z obowiązków określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 28 lutego 2019 r., sygn. IV SA/Po 976/18 - dostępny jw.).
Możliwość dokonania przez Sąd orzekający oceny całości zgromadzonego w sprawie przez organy administracji materiału dowodowego istnieje jedynie wówczas, gdy sąd będzie dysponował kompletnymi aktami sprawy zawierającymi cały zebrany materiał dowodowy. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (vide: wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2023/12, i cytowane tam orzecznictwo - dostępny jw.). Zwłaszcza brak w aktach sprawy dokumentów rodzajowo najistotniejszych dla całości postępowania administracyjnego, takich jak wniosek (w przypadku postępowania wszczynanego z inicjatywy strony), opinia lub uzgodnienie organów współdziałających, dokument specjalistyczny warunkujący możliwość rozstrzygnięcia merytorycznego, czy też inne konieczne rozstrzygnięcie formalne np. w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania, całkowicie uniemożliwia Sądowi wypowiedzenie się co do merytorycznej prawidłowości powziętego w takim postępowaniu rozstrzygnięcia, w przypadku poddania go kontroli sądowej.
W świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok NSA z 18 listopada 2008 r., II FSK 1162/07, dostępny jw.) oraz że - co do zasady - zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy.
W powyższym rozumieniu "akta sprawy" oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu oraz że są kompletne.
Przedmiot sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowi ostateczne rozstrzygnięcie Wojewody w sprawie zarzutów wniesionych przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym. Niesporne w sprawie pozostaje, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. wystawił wobec skarżącej, jako zobowiązanej tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., w którym treść obowiązku określono jako skarżącej, jako opiekuna prawnego małoletniego syna C. G., do stawienia się z ww. małoletnim do podmiotu leczniczego celem realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko śwince, odrze i różyczce. Tytuł wykonawczy, poprzedzony upomnieniem z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] (znak [...]) – doręczonym skarżącej 24 lutego 2024 r. (kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru w aktach adm. sprawy), został przesłany do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. ; postępowanie egzekucyjne skutkowało nałożeniem na skarżącą grzywny w celu przymuszenia.
Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku szczepiennego wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego zawartych w ustawie z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (publ. jak wcześniej wskazano). Obowiązek ten znajduje podstawę w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny (ust. 2). Z art. 17 ust. 10 u.z.z.l. wynika delegacja ustawowa udzielona ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, ich wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W wykonaniu tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 782).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.l. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.
Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest zatem regulacja ustawowa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie umożliwia w niniejszej sprawie Sądowi dokonania pełnej merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, także w kontekście zgłoszonych w zażaleniu zarzutów wobec postanowienia organu I instancji (stanowiska wierzyciela wobec zgłoszonych zarzutów) z uwagi na brak w aktach sprawy najistotniejszego z perspektywy kwestionowanego przez skarżącą obowiązku niepieniężnego (obowiązku wykonania szczepienia ochronnego) dokumentu specjalistycznego, od którego istnienia i treści uzależniona jest cecha wymagalności tego obowiązku. Zasadnie skarżąca podnosi, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.l. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie takie potwierdzane jest zaświadczeniem sporządzonym wedle wzoru zawartego w załączniku nr 2 do powołanego rozporządzenia z 27 września 2023 r.
W aktach sprawy brak jest zaświadczenia lekarskiego o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka skarżącej. Dokument ten ma zasadnicze znaczenie dla możliwości oceny prawidłowości merytorycznej postanowienia w przedmiocie zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku administracyjnego. W zaistniałej w sprawie sytuacji nie jest możliwa całościowa weryfikacja poprawności prowadzonego postępowania egzekucyjnego – nie wiadomo, czy zaświadczenie takie wydano (a więc czy przeprowadzono badanie kwalifikacyjne), jaka była jego treść, czy zawarto w nim jakieś zastrzeżenia lub warunki wpływające na możliwość niezwłocznego wykonania szczepienia po przeprowadzonym badaniu. W tej sytuacji zarówno organ odwoławczy, jak i sąd administracyjny nie mógł wypowiedzieć się na temat tego, czy zasadnym, lub nie, było stanowisko PPIS w sprawie wszystkich zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. Sąd nie zakłada oczywiście, że badanie kontrolne nie odbyło się i nie sporządzono na jego okoliczność stosownego zaświadczenia. W aktach zalega bowiem korespondencja organu PPIS z Dyrektorem NZOZ Ośrodek Zdrowia w B. (k. 10-12 akt adm.), z której wynika, że badanie kwalifikacyjne każdego z dzieci skarżącej wykonano [...] lutego 2024 r. i podczas którego nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień profilaktycznych, przy czym na prośbę rodziców wystawiono każdemu z dzieci skierowanie do poranie alergologicznej. Organ rozpoznający sprawę dotyczącą zarzutów egzekucyjnych w drugiej instancji nie może jednak jej rozstrzygać w oparciu o "założenie" istnienia danych faktów (za wyjątkiem oczywiście faktów notoryjnych), zwłaszcza, jeżeli chodzi tu o tak istotny element jak dokument o specjalistycznym charakterze, na podstawie którego ocenia się w ogóle wymagalność ustawowego obowiązku. Co oczywiste, na takich założeniach, niewynikających z akt sprawy, nie może również opierać się sądowa ocena prawidłowości postępowania administracyjnego. Skoro organ odwoławczy powziął merytoryczne rozstrzygnięcie na podstawie wybrakowanych akt i stan ten trwał przed przedłożeniem skargi "wraz z aktami" do tut. Sądu (co potwierdza zarzut skarżącej) to nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie takie jest formalnie z gruntu wadliwe.
Już stwierdzenie, że organ odwoławczy rozstrzygał na podstawie akt administracyjnych pozbawionych zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym i nie ustalił czy takie zaświadczenie w ogóle wystawiono w sprawie, potwierdza, że organ odwoławczy uchybił zasadom postępowania wyjaśniającego opisanych w art. 7 k.p.a. ("w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), art. 77 §1 ("organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy") oraz art. 80 ("organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona"). Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w takich warunkach, jak uczynił to PWIS, spowodowało nadto istotne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), fikcyjną czyniąc kontrolę instancyjną w tym zakresie. Podkreślić w kontekście powyższego należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że strona postępowania ma prawo do dwukrotnego, merytorycznego rozpoznania jej sprawy. Zasada ta oznacza jednocześnie, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest jedynie weryfikacja rozstrzygnięcia I instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że każdy z organów (najpierw pierwszej, a potem drugiej instancji) przeprowadza postępowanie merytoryczne tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. W odwoławczym postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, lecz prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty.
Stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył powołane wyżej przepisy, ponieważ z uwagi na braki w zgromadzonym materiale dowodowym nie mógł podjąć jakiegokolwiek (czy to pozytywnego, czy negatywnego) merytorycznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotne wpływ na wynik sprawy, a przez to uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Naruszenie formalnie polegające na istotnym braku w materiale dowodowym, zostało prawidłowo wytknięte w skardze, przy czym zasadność tego zarzutu, z uwagi na pierwotny charakter naruszenia prawa procesowego, uniemożliwia na obecnym etapie postępowania odniesienie się do zasadniczej części pozostałej argumentacji skargi. Chodzi tu o kwestie związane ze zaktualizowaniem się po stronie skarżącej obowiązku szczepiennego jej dziecka, wynikającego z przepisów ustawy, która to okoliczność jest ściśle związana po pierwsze z samym faktem wydania przez lekarza zaświadczenia o kwalifikacji do szczepienia, a po drugie – treścią tego zaświadczenia. Jak wskazano, brak ww. dokumentu w aktach sprawy uniemożliwia w ogóle odnoszenie się do zarzutów związanych z wymagalnością obowiązku niepieniężnego podlegającego egzekucji. O ile bowiem sam obowiązek szczepienny znajduje, jak wykazano, podstawę w przepisach obowiązującego prawa, to możliwość dochodzenia jego wypełnienia (egzekucji) jest ściśle powiązana wystawieniem przez uprawniony podmiot (lekarza) właściwego dokumentu potwierdzającego tę możliwość.
Już na tym etapie możliwym jest jednak stwierdzenie, że nie znajduje poparcia w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut niedoręczenia skarżącej – przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego - upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Jak wynika z akt sprawy upomnienie nr [...] zostało jej doręczone w dniu 26 lutego 2024 r. (k. 8 akt adm.). Zarzut w tym zakresie jest zatem oczywiście chybiony.
Za chybiony Sąd może też na tym etapie postępowania uznać zarzut braku tożsamości obowiązku określonego w ww. upomnieniu oraz tytule wykonawczym.
W upomnieniu wezwano do "wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (zaszczepienie dziecka według indywidualnego programu szczepień ochronnych określonego przez lekarza) (...) dotyczącego dziecka C. G. ur. [...].11.2011 r. przeciw: śwince, odrze, różyczce". W tytule wykonawczym określono treść obowiązku jako "Pani D. G. opiekun prawny małoletniego C. G. ur. [...].11.2011 r. zgodnie z rozporządzeniem (...) jest obowiązana do stawienia się z ww. małoletnim do podmiotu leczniczego celem realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko: śwince, odrze, różyczce". W obu dokumentach mowa o tym samym obowiązku, a inny sposób zredagowania jego istoty nie ma wpływu na tożsamość tego obowiązku w upomnieniu i tytule wykonawczym.
Mając to wszystko na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy PWIS do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na to, że uzupełnienie materiału dowodowego, na podstawie art. 136 k.p.a., o ewentualne zaświadczenie lekarskie wystawione po badaniu kwalifikacyjnym mieści się w kompetencji organu odwoławczego w ramach prowadzonego przezeń postępowania w drugiej instancji, Sąd za niezasadne uznał uchylanie wraz z zaskarżonym postanowieniem, rozstrzygnięcia I instancji.
O zwrocie kosztów postępowania (kwoty 100 zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi) orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
Wskazania co do postępowania organu drugiej instancji, ponownie rozpoznającego sprawę z zażalenia skarżącej, wynikają wprost z niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło