II SA/Bd 624/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz pełnomocnika skarżącego adwokata W. K. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Starosta [...], na podstawie art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm), odmówił zwrotu R. Z. zatrzymanych uprawnień do prowadzenia pojazdów kat. C do czasu uzyskania pozytywnego egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo ruchu drogowym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 15.03.2011 r. strona złożyła wniosek o zwrot zatrzymanych uprawnień do kierowania pojazdami - kat. C; dołączając do wniosku orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 14.03.2011 r. wydane przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. C. Natomiast w dniu 16.03.2011 r. wszczęto postępowanie administracyjne i pouczono stronę, iż zwrotu zatrzymanych uprawnień do kierowania pojazdami - kat. C Starosta dokona po zdanym egzaminie państwowym sprawdzającym kwalifikacje, ponieważ w dniu [...] r. wydana została decyzja [...] na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a okres zatrzymania uprawnień do kat. C przekroczył jeden rok. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w dniu 15.12.2009 r. strona złożyła wniosek o wydanie uprawnień do kierowania pojazdami - kat. AB, przedkładając orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...]r. wydane przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kat. AB, natomiast do kat. C stwierdzono – "nie badano". Organ przypomniał, iż strona posiadała prawo jazdy wydane dnia [...] r., druk[...]; uprawnienia kat. ABC z datą ważności 16.12.2009 r. W związku z tym, że zainteresowany nie poddał się badaniom lekarskim odnośnie kat. C, w dniu 15.12.2009 r. wydano prawo jazdy z uprawnieniami do kat. AB, natomiast w stosunku do kat. C w dniu [...] r. wydano decyzję [...] na podst. art. 138 ust.1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, orzekając o zatrzymaniu uprawnienia do kat. C prawa jazdy, do czasu dostarczenia pozytywnych badań lekarskich zgodnie z przepisami w/w ustawy. W związku z tym, że decyzja [...] o zatrzymaniu uprawnień do kat. C jest z dnia [...] r., a wniosek o zwrot uprawnień do kat. C z dnia [...] r. z orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 14.03.2011 r., to okres zatrzymania uprawnień do kat. C przekroczył jeden rok, co w ocenie organu uzasadniało konieczność wydania omawianego rozstrzygnięcia. Od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł R. Z., który nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem. Jego zdaniem przytoczone przez organ I instancji przepisy należy odczytywać odmiennie, ponieważ nie jest logiczne zmuszanie kierowcy do sprawdzania kwalifikacji z uwagi na nie wykonanie badań lekarskich w zakreślonym terminie. Jednocześnie wskazał, że nie wykonał wszystkich badać z uwagi na to, że przebywał za granicą oraz że było to bardzo kosztowne. Zdaniem strony, sprawdzeniu kwalifikacji powinny podlegać osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami, w stosunku do których istnieją jednak uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Jednocześnie odwołujący się wskazał, iż obecnie posiada ważne badania lekarskie uprawniające do prowadzenia pojazdów - kat. C na czas nieokreślony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, przez "pozbawienie prawa jazdy" zawarte w cytowanym przepisie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, należy rozumieć określone kategorie prawne przewidziane w Kodeksie karnym i w Kodeksie wykroczeń oraz w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, bowiem zawarty w treści cytowanego wyżej przepisu zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu czy też decyzji administracyjnej. Podkreślono, że wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a poddanie sprawdzeniu kwalifikacji osoby, która ubiega się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający jeden rok (art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b), niewątpliwie dotyczy sytuacji, gdy prawo jazdy było zatrzymane, co zostało expressis verbis zaznaczone w przepisie i oznacza, że pozbawienie prawa jazdy ma miejsce w okresie, w którym właściwy organ w drodze prawem określonej czynności, zatrzymuje prawo jazdy i tylko ten czas może być traktowany jako okres pozbawienia prawa jazdy, a do tego okresu nie może być wliczane faktyczne pozbawienie prawa jazdy. Wskazano również, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżącemu decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] zatrzymał prawo jazdy kat. C ze względu na upływ terminu jego ważności - prawo jazdy kat. C zostało zatrzymane do czasu przedłożenia ważnego orzeczenia lekarskiego, przy czym termin początkowy zatrzymania prawa jazdy, to termin w którym decyzja o zatrzymaniu stała się decyzją ostateczną, a termin na jaki zatrzymane zostało prawo jazdy w niniejszej decyzji określony został poprzez wskazanie warunku umożliwiającego zwrot zatrzymanego prawa jazdy; spełnienie zaś tego warunku pozostawione zostało stronie. Skarżący uzyskał orzeczenie lekarskie do prowadzenia pojazdów kat. C w dniu [...] r., i w tym dniu w ocenie Kolegium upłynął termin zatrzymania uprawnień do prowadzenia pojazdów kat. C., ponieważ prawo jazdy było zatrzymane, na podstawie decyzji administracyjnej z dnia[...], przez okres ponad 1 roku. Zdaniem organu, zarzuty dotyczące naruszenia lub też nielogicznego rozumienia przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym są nieuzasadnione, bowiem o ile Starosta [...], w swojej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie pouczył strony o treści art. 114 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, co stanowi naruszenie art. 9 Kpa, jednak należy uznać, że naruszenie to nie miało bezpośrednio istotnego wpływu na wynik sprawy. Podniesiono, że skarżący wiedząc o tym, że jego prawo jazdy utraciło ważność z powodu nieposiadania aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, powinien poddać się jak najszybciej stosownemu badaniu, tym bardziej, że został pouczony w ww. decyzji o tym, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający jeden rok. Zwrócono także uwagę na fakt, iż każdy kierowca powinien znać przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W skardze do sądu R. Z. oświadczył, że nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego, ponieważ samo powołanie się na ustawę tj. art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu nie jest dla niego przekonywujące, a do tego bardzo krzywdzące. Ponadto skarżący przytoczył treść art. 135, 138 i 140 cyt. ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż narusza ona prawo w stopniu nakazującym stwierdzenie jej nieważności. Wskazać należy, że zaskarżona decyzja podjęta została skutkiem rozpatrzenia odwołania wniesionego do organu drugiej instancji przez R. Z.. Wniesione przez stronę odwołanie spełniać musi wymagania formalne podania określone w art. 63 Kpa. Zgodnie z tym przepisem odwołanie - jak każde podanie - aby mogło być uznane za czynność prawnie skuteczną, powinno spełniać określone w tym przepisie wymogi formalne co do formy ( § 1) oraz co do treści ( § 2, § 3, § 3a). Jeżeli chodzi o wymagania co do treści, to skuteczność prawną podania ustawodawca uzależnia od wskazania w nim osoby od której pochodzi, wskazania jej adresu, przedstawienia żądania oraz od umieszczenia pod nim podpisu. Co do zasady - podpis musi być własnoręczny. Brak podpisu strony na podaniu, przy równoczesnym braku podpisu osoby przez nią umocowanej, gdy nie zostanie usunięty, powoduje brak uniemożliwiający wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. Konsekwentnie, taki brak formalny odwołania powoduje, że nie można uznać czynności strony za odwołanie. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe odwołanie nie zostało podpisane przez skarżącego, który w toku postępowania odwoławczego nie był wzywany w trybie art. 64 § 2 Kpa do usunięcia braków formalnych pisma poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni, z jednoczesnym pouczeniem, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Tak więc organ odwoławczy uznał za odwołanie pismo nie podpisane przez osobę wnoszącą to odwołanie bądź w formie pisemnej, bądź w formie elektronicznej bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego certyfikatu, co oznacza, że organ ten bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego. W związku z tym decyzja organu odwoławczego, w takiej sytuacji, jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2365/93, w wyroku z 15 września 2000 r., sygn. akt III SA 417/00 (LEX nr 47217) oraz w wyroku z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 954/88 (LEX nr 44072) a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 8 lipca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 308/09 (LEX nr 559912). Powyższe uchybienie organu odwoławczego uniemożliwia Sądowi odniesienie się co do meritum sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, mając na względzie uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku, podejmie czynności zmierzające do wyeliminowania wskazanych uchybień. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 156, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; ze zm.).