II SA/Bd 628/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] po rozpoznaniu wniosku przedstawiciela ustawowego M. S., przyznał świadczenie alimentacyjne D. K. na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. Następnie decyzją z dnia [...] na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 pkt 10, 11,15 lit. a, 18 lit. c, art. 3, art. 9 ust. 1 – 3 i 4 lit. a, art. 18 ust. 5, art. 20 ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów(tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 1228, późn. zm., zwanej w skrócie u.p.o.u.a.) oraz art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") Prezydent uchylił ww. decyzję z dnia[...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Ustalając prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2012/2013 organ oparł się na informacji (zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego) o dochodach osiągniętych w roku 2011. Na tej podstawie organ ustalił, że ogółem rodzina w roku 2011 uzyskała dochód w wysokości 9284,76 zł tj. miesięcznie 773,73 czyli w przeliczeniu na osobę w rodzinie (czworo członków rodziny) – 193,43 zł miesięcznie. Składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia alimentacyjnego wnioskodawczyni przedstawiła umowę o pracę męża, D. S. , który podjął zatrudnienie w firmie [...] Sp. z o.o. na czas określony od 3 września 2012 r. do 2 września 2017 r. Pomimo wezwania z dnia 12 grudnia 2012 r. wnioskodawczyni nie dostarczyła organowi dokumentów dotyczących wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez męża. Natomiast w dniu 20 grudnia 2012 r. wpłynęła pisemna informacja pracodawcy, że w okresie od 1 do 31 października 2012 r. wynagrodzenie miesięczne męża wnioskodawczyni wyniosło netto 3.000 zł. W związku z tym organ, stosownie do art. 19 ust. 1, art. 2 pkt 15 lit. a i pkt 18c oraz art. 9 ust. 4 u.p.p.u.a. dokonał weryfikacji prawa do świadczenia alimentacyjnego uwzględniając dochód uzyskany przez D. S.: do miesięcznej kwoty dochodu rodziny doliczono dochód w wysokości 3.000 zł uzyskując miesięczną kwotę dochodów w kwocie 3.773,73 zł. Zatem w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie (przy uwzględnieniu 4 członków rodziny) dochód wyniósł 943,43 zł – a tym samym nastąpiło przekroczenie ustawowego progu dochodowego na jednego członka rodziny o 218,43 zł. Odwołując się M. S. podniosła, że jaki wynika ze złożonej przez nią w dniu 28 stycznia 2013 r. informacji pracodawcy męża w październiku 2012 r. otrzymał on wynagrodzenie w wysokości 1600 zł netto oraz premię za wrzesień w wysokości 1.400 zł. Miesięczne wynagrodzenie wynosi zatem 1.600 zł, a tym samym próg dochodowy nie został przekroczony. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej "Kolegium"), na podstawie art. 9 ust. 1, 2 i 4a w związku z art. 18 ust. 5i art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] i orzekło w ten sposób, że uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji błędnie wskazał jako podstawę prawną art. 155 k.p.a. Przepis ten pozwala na zmianę lub uchylenie decyzji za zgodą strony, tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni wyrażała zgodę na uchylenie decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie jednakże z art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Kolegium ustaliło, że w rozpatrywanej sprawie, tak jak prawidłowo wskazał to organ pierwszej instancji, doszło do zmiany sytuacji dochodowej rodziny. D. S. w dniu 3 września 2012 r. podjął zatrudnienie w [...] Sp. z o.o. w [...], co w świetle art. 9 ust. 4a, art. 2 pkt 18 i art. 18 ust. 5 u.p.o.u.a. stanowi uzyskanie dochodu. Skutkuje to koniecznością zweryfikowania wysokości dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu uzyskanego z tytułu wynagrodzenia. Stosownie do art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. dochód członka rodziny należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty – a zatem w niniejszej sprawie o kwotę dochodu za październik 2012 r. Z zaświadczenia pracodawcy z dnia 20 grudnia 2012 r. wynika, że wynagrodzenie miesięczne D. S. od 1 do 31 października 2012 r. wynosi 3.000 zł netto. Wobec tego Kolegium, w ślad za organem I instancji ustaliło, że miesięczny dochód na jednego członka czteroosobowej rodziny wyniósł 943,43 zł przekraczając tym samym ustawowe kryterium dochodowe (725 zł). Odnośnie zawartego w odwołaniu argumentu, że kwota 1.400 zł otrzymana przez D. S. w październiku nie jest stałym składnikiem jego wynagrodzenia, a jedynie świadczeniem jednorazowym przyznawanym w zależności od woli pracodawcy – Kolegium wskazało, że zmiany w wysokości wynagrodzenia za pracę w kolejnych miesiącach nie mają wpływu na zasadność uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, albowiem jak wynika z powołanych przepisów u.p.o.u.a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty tj. w niniejszej sprawie z miesiąca października 2012 r. W skardze do sądu administracyjnego M. S. zarzucając naruszenie art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a., art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 107 k.p.a. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2012 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego – wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz o orzeczenie co do istoty sprawy tj. ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem skarżącej Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. przyjmując, że dochód jej męża wynosi 3.000 zł miesięcznie, co skutkowało przekroczeniem progu dochodowego. Zgodnie z przepisami u.p.o.u.a. dochód przyjęty za kryterium uzasadniające przyznanie świadczenia odpowiada przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu. Jak wynika z informacji pracodawcy kwota 1.400 zł wypłacona w październiku stanowiła dochód dodatkowy z tytułu premii uznaniowej, nie może być zatem uznana za stały element wynagrodzenia. Uwzględniając zatem jako miesięczne wynagrodzenie jedynie kwotę 1.600 zł nie został przekroczony ustawowy próg dochodowy. Skarżąca podkreśliła, że Kolegium nie wskazało sposobu w jaki dokonało ustalenia dochodu, w związku z czym nie jest możliwe zweryfikowanie tegoż wyliczenia. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 2 ust. 5 p.o.u.a. przez dochód rodziny należy rozumieć dochód rodziny, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2009 r. (sygn. akt II SA/Lu 201/09) podniosła, że analogicznie jak w przypadku prawa do zasiłku rodzinnego, o prawie do otrzymania przedmiotowego świadczenia nie może decydować dochód z jednego miesiąca, ale dochód miesięczny tj. w jej przypadku – bez uwzględnienia premii uznaniowej za wrzesień, która nie jest stałym składnikiem wynagrodzenia męża. Odmienna wykładnia art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. dokonana przez Kolegium, która pozbawiła rodzinę skarżącej do świadczeń w kolejnych miesiącach prowadzi do naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa, a więc stanowi naruszenie art. 2 i 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, nie wkraczając przy tym w uprawnienia organów administracji do orzekania bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie może zatem – jak wnosi o to skarżąca – "rozstrzygnąć co do istoty sprawy" poprzez ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Badając natomiast postępowanie organów administracji w sposób, w jaki władny jest to uczynić, Sąd stwierdził, iż nie doszło do naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Niezasadny jest zarzut błędnej wykładni art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uzależnione jest od dochodu rodziny, który w przeliczeniu na członka rodziny nie powinien przekroczyć 725 zł (art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.). W art. 9 pkt 5a u.p.o.u.a. ustawodawca zdefiniował pojęcie dochodu członka rodziny wskazując, że jest to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3 - 4a. Wskazany art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. stanowi zaś, że przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Cytowany przepis art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. stanowi zatem wyjątek od przyjętej w art. 2 pkt 5a u.p.o.a. zasady przyjmowania za dochód dochodu przeciętnego z danego okresu. Definiujący pojęcie dochodu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do którego odsyła art. 2 pkt 4 u.p.o.u.a. jako "dochód" nakazuje w pierwszej kolejności (art. 3 pkt 1 lit. a)) przyjmować "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne". W definicji tej nie ma podziału na dochód miesięczny będący stałym elementem wynagrodzenia oraz część zmienną wynagrodzenia tj. np. premię miesięczną. Zasadnie zatem organ przyjął do wyliczeń całość wynagrodzenia otrzymanego w październiku 2012 r. przez męża skarżącej. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2012 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rozporządzenie to wprawdzie w wersji pierwotnej w § 12 zawierało regulację wskazującą na sposób obliczania dochodu w przypadku uzyskania dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń, przepis ten jednak został uchylony przez § 1 pkt 7 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 2011 r. (Dz. U. Nr 298 poz.1770) zmieniającego ww. rozporządzenie z dniem 1 stycznia 2012 r. – nie obowiązywał zatem nie tylko w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, ale także w momencie składania przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia. Od 1 stycznia 2012 r. powyższą kwestię "dochodu uzyskanego" reguluje art. 9 ust. 4a u.p.o.a., w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205 poz. 1212). Należy przy tym zwrócić uwagę, że powyższa zmiana stanu prawnego zaszła dnia 1 stycznia 2012 r. co powoduje, że nie jest już aktualny wskazany przez skarżącą wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Lu 201/09. Powyższej wykładni art. 9 ust. 4a u.p.o.a. nie można uznać za sprzeczną z konstytucyjną zasadą równości. Przyjęta zasada wyliczenia dochodu dotyczy bowiem w równym stopniu wszystkich ubiegających się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Zasadnie skarżąca podnosi, że zaskarżona decyzja Kolegium nie zawiera szczegółowego wyliczenia dochodu rodziny uwzględniającego dochód uzyskany przez jej męża. Zdaniem Sądu jest to uchybienie przepisowi postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. zobowiązującemu organ do szczegółowego uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Jednakże jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględnić skargę nie w przypadku każdego naruszenia przepisów postępowania, ale jedynie w przypadku takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienie nie ma jednakże istotnego wpływu na wynik sprawy. Wyliczenie dochodu na osobę w rodzinie z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w październiku 2012 r. jest nieskomplikowane, zostało także szczegółowo przedstawione w decyzji organu I instancji, do której odwoływało się wprost Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji, stwierdzając że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód rodziny. Nie można w takiej sytuacji stwierdzić, że wskazane uchybienie Kolegium mogło doprowadzić do innego wyniku sprawy, w szczególności poprzez brak zapewnienia skarżącej możliwości przedstawienia dodatkowej argumentacji w powyższym zakresie. Ze względu na powyższe na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.